İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/165 K.2025/207

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/165 Esas

KARAR NO:2025/207

DAVA

Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali

DAVA TARİHİ: 04/03/2024

KARAR TARİHİ: 09/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dilekçesinde özetle. Davacı müvekkili ------ adresine mukim davalı kooperatife -------- tarihli ortaklık senedi ile ------- numaralı üyelik ile 90 m2 müstakil villa tipi evin inşası adına kooperatife üye olmuştur.

Davalı kooperatifin ------ numaralı üyesi olan davacı müvekkili 33 yıl düzenli olarak tüm aidatlarını ödemiş ve ancak kooperatifçe türlü bahaneler ve gerekçelerle inşaata başlanılmamış, zaman içerisinde kooperatife ulaşılamadığı, müvekkilinin bilgi edinme hakkı ihlal edildiği, Zaman içerisinde davacı müvekkil üye ile davalı kooperatifin iletişimi azalmış bu süreçte annesini kaybeden, eşi ile ayrılan davacı müvekkil kooperatifin adresinin, telefonun vb. bilgilerinin değişmesi ile birlikte aidatlarını ödeyememeye başladığı,

davalı ----- kayıtlı iken hali hazırda ------ kayıtlı olup davalı kooperatifin geçirdiği süreçten davacı müvekkili bilgilendirilmediği, Davacı müvekkil, davalı kooperatifin kendisine hiçbir şekilde yazılı bildirimde bulunmamasından sebep aidat borçlarını ödeyemediği, aidat borçlarını ödemek isteyen müvekkil davalı kooperatife ulaşamadığı ve dolayısıyla bilgi alamadığı,

Aidat ödeme yükümlülüğünü yerine getirmek amacıyla davalı kooperatiften bir türlü bilgi alamayan müvekkili, nihayetinde eski eşinden davalı kooperatifçe üyelikten çıkartıldığını , Yine 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu 16. Maddesine 25.10.1988 Tarihinde eklenen 5. fıkrası uyarınca haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz ve bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam ettiği,

dava konusu olayda aidat ödeme yükümlülüğünü yerine getirmek adına kooperatiften bilgi almak isteyen ve ancak davalı kooperatif tarafından bu hususta bildirim yapılmaması sebebi ile bilgi edinme hakkı ihlal edilmiş, aidat yükümlülüğünü yerine getirmediğinden sebep TMK 2. Madde hükmüne aykırı olarak ve usulüne uygun tebligat yapılmaksızın üyelikten ihraç edilen müvekkilin payına düşen taşınmaz üyelikten ihracı kesinleşmediği halde 3. Kişi adına tahsis edilemeyecektir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 24. Maddesi'nde düzenlenen bilgi edinme hakkının ihlali durum ve bu durumun sebebiyet verdiği müvekkilinin parasal yükümlülüğününü yerine getirememesi sebebi ile ihracı 4721 Sayılı Türk Medeni kanunu'nun 2. Ve 3. Maddelerine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca usulüne uygun tebliğ dilmeyen ihraç kararı 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu 16. Ve 27. Maddelerine, yerleşik içtihatlara da açıkça aykırıdır.

İşbu sebepler ile müvekkil hakkında verilen ihraç kararının iptali ile 587 numaralı taşınmazın usulsüz şekilde dava dışı üçüncü kişiye tahsisi işleminin iptali ve müvekkil adına tahsisi adına, 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17. Maddesi'ndeki haklarımız saklı kalmak kaydı ile, iş bu davayı açma zaruri hale gelmiştir, müvekkili hakkında verilen ihraç kararının iptali ile 587 numaralı üyeliğin müvekkili adına tahsis edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı yana yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı taraf, müvekkil kooperatifin 587 nolu üyesi iken, kooperatif aidatlarının ödenmesi hususunda kooperatif uhdesinde mevcut ---- adresine; ---- yevmiye numaralı evrakı ile 1. İhtarname ---------- yevmiye numaralı evrakı ile 2.İhtarname ------ gönderilmiş, akabinde verilen sürelere rağmen aidat borçlarının ödenmemesi nedeniyle; ------ tarihli toplantıda Genel Kurul tarafından hakkında ihraç kararı verildiği, İşbu ihraç kararı ; ------ yevmiye numaralı ihtarnamesi ile kendisine bildirildiği, -------çağrı kağıdı da davacı tarafın yine kooperatif uhdesinde mevcut adrese gönderildiği,

davacı tarafından, müvekkil kooperatife adres değişikliği hususunda herhangi bir bildirimde bulunulmadığından; tüm İhtarnameler ve çağrı kağıdı davacı tarafın kooperatif uhdesinde mevcut adresine gönderilmiş, ihtar bildirimi hususunda yasal prosedür yerine getirildiği, davacı taraf ve davacıya ait kooperatif hissesini devralan kişi, müvekkili kooperatife vermiş oldukları ---- tarihli dilekçe ile kooperatif hissesinin devredildiğini kooperatife bildirdikleri, ----- tarihindeki devir beyanı karşısında, davanın açıldığı tarih itibariyle davacının husumet ehliyeti bulunmadığını, davada husumet yönünden itiraz mevcut olduğu,

Her ne kadar davacı tarafça. İhtarnamelerin usulüne uygun olmadığından bahsedilmiş ise de ; bu husus gerçeği yansıtmadığı, davacı taraf, aleyhinde verilen ihraç kararı akabinde, sadece ---- tarihinde vermiş olduğu dilekçesinde güncel adres bilgisine yer verildiği, bu tarih öncesinde müvekkili kooperatif uhdesinde davacıya ait adres bilgisi ----------dir.

Müvekkili kooperatif de davacı hakkındaki tüm bildirim ve tebligat işlemlerinde bu adresi esas almış ve bu adrese bildirimleri yapmış, davacının, usulüne uygun olmadığını iddia ettiği bütün hususlar yasal prosedüre uygun olarak, müvekkili kooperatif tarafından yerine getirildiği, davacı taraf, işbu cevap dilekçemiz ekinde dosyaya sunmuş olduğumuz 04.08.2022 tarihli dilekçesinde hakkında uygulanan ihraç kararını kabul ettiğini ve üyeliği boyunca yatırdığı aidatların iadesini istemiştir.

Bu kabul beyanı karşısında ihraç kararının iptali talebiyle dava açılabilmesi hukuken mümkün olmadığı, davacının sadece çıkma payını talep etme hakkı bulunduğu, davacının haksız ve mesnetsiz davasının reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME VE DELİLLER

Dava hukuki niteliği itibariyle davacının kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.1163 sayılı kooperatifler kanunu 16. Maddesinde '' kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler ana sözleşmede açıkça gösterilir ortaklar ana sözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir.

Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirildiği gibi ortaklar defterinede yazılır kararın onaylı örneği çıkarılan ortağın tebliğ edilmek üzere 10 gün içerisinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar yönetim kurulunca verilmiş ise ortak 3 aylık süre içerisinde genel kurula da itiraz edebilir.

Bu itiraz ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği taktirde yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır. 3 aylık süre içerisinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir.'' hükmü düzenlenmiştir.

1163 sayılı kanunun 27. Maddesinde ise '' ortakların yüklendikleri paylar için ödeyebilecekleri para tutarını ana sözleşme belirtir. Kooperatif sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla bu husus mümkün olmazsa ilanla veya münasip bir süre belirterek yükümlüklerini yerini getirmelerini ister.

İlk isteğe uymayan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmeyenlerin ortaklığı kendilerinden düşer.

Ortaklığın düşmesi alakalının ana sözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarını yok olmasını gerektirmez. '' Davalı --------ana sözleşmesinin 14. Maddesinde 2. Bendinde '' Parasal yükümlülüklerini 30 gün geciktirmeleri üzerine yönetim kurulunca noter aracılığıyla yapılacak ihtarı takip eden 30 gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin ihraç edileceği düzenlenmiştir. '' Uyuşmazlıkların çözümü için kooperatif uzman bilirkişiden kooperatife ait defter ve kayıtlar üzerinde inceleme yetkisi verilmek suretiyle bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Mahkememizce alınan ------- tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Davacı ------- tarihli ortaklık senedi ile --------- numaralı üyelik ile 90 m2 müstakil villa tipi evin tahsisi yapılarak davalı ---- üye olduğu anlaşıldığı, Davalı ---- davacı -----akçeli yükümlülüklerini(ana sözl 23/6 md.) yerine getirmediğine ilişkin noter ihtarnameleri vasıtasıyla talep ettiği 2.686,00TL Aidat miktarının dayanağının----- faaliyetlerine ilişkin genel kurul kararları olduğu ve ticari defter kayıtlarında mevcut olduğu,

-------- no.lu 1.ihtarnamede, ----- tarihli 2.ihtarnamede ve ----tarih ve ---- sayılı 2.ihtarnamede ----- davacı---- no.lu üyelikten kaynaklanan ---- yıllarına ait toplam 2.686,00TL alacağın ödenmediğinde ana sözleşme 14. Ve Kooperatifler Kanunu 27 md. gereği üyelikten çıkarma işlemi yapılacağının ihtaren bildirildiği, tebliğ şerhinden muhatabın adresten sürekli ayrıldığı, 2. ve 3. noter tebliği şerhlerinin görülemediği,

2.686,00TL aidat borcuna dayanak genel kurul karar tarihlerinin bilgisinin verilmediği anlaşılmakta olup davacı ortağın borcun mahiyeti ve kaynağı konusunda yeterli bilgiye sahip olamadığından tereddüte düşerek eksiksiz, tam, doğru ve güvenilir bir itirazda bulunma gibi ortaklıktan kaynaklanan vazgeçilmez hakkından yoksun bırakıldığı anlaşıldığı, 7201 sayılı Tebligat Kanunu uygulamasına göre -------- noter tarafından düzenlenen ihtarnamelerinin davacıya ulaşmayıp iade edildiği anlaşıldığından,

alternatif “ilan” yoluna başvurabilmesi için gerekli tüm araştırmaları yapması ve buna rağmen hiçbir sonucu ulaşamadığının açık, somut ve tereddütsüz ispatlanması gerektiği, ilanen tebligat Tüzüğü/Nizamname 13. Maddesi uygulamasına göre araştırma yapılması sonucu ikametgahı ve işyeri adresi meçhul olduğu tespit edilen kişiye yapılabileceği, ilanen tebligat muhatabın öğrenmesine en emin ulaşılabileceği gazeteye verilebileceği, ilan kooperatifin kamuya açık herkesçe görülebilecek bir yerine asılması gerektiği,

davacı-------düzenlediği ihtarnamelerin tebliğ edilemediği anlaşıldığı ve adres araştırması yapıldığına ilişkin ticari defter kayıtlarında bir bilgi görülemediği, mernis------ araştırmasına bağlı olarak nüfus müdürlüğünden resmi bilgi kaydı sonuç belgesi vb. alınmadığı ve dolayısıyla ihtarname tebliğinin yeterli özen ve gayret gösterilerek yapılmadığı,

benzer şekilde adres araştırması yapılmadan davacının ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin 26.05.2019 tarihli genel kurul kararına göre Kooperatifler Kanunu’nun 27. Maddesi kapsamında tebligatı ispat ve tespit edilemeyen ihtarnamelere bağlı olarak Ortaklıktan Çıkarılma Kararının yerinde olamayacağından üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilme imkanı bulunamadığından hak düşürücü sürenin işleyemeyeceğinden üyeliğin devam ettiği şeklinde kanaat bildirilmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama toplanan deliller kooperatif kayıt ve belgeler üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi kooperatif ana sözleşmesi ve tüm dosya kapsamına göre davacı -----tarihli ortaklık senedi ile ------- Numaralı üyelik ile 90 m² müstakil villa tipi evin inşası adına 10. 000 TL peşinat ödeyerek 600 TL taksit ödemeyi kabul ederek davalı kooperatife üye olduğu 2011 yılına kadar aidatlarını düzenli olarak ödediği, --- tarihinde gerçekleştirilen kooperatif genel kurul kararı ile ortaklıktan çıkarıldığı, ----- tarihli delil dilekçesi ile kooperatifte bulunan ortaklığını ----devretme beyanında bulunduğu,

ancak bu devire ilişkin ve talebin kabul edildiğine ilişkin yönetim kurulu kararı bulunmadığı, ----- yılından --- yılına kadar genel kurul toplantılarına asaleten katıldığı, --- yılından sonra ise genel kurul toplantılarını katılmadığı, bilirkişi tarafından tespiti yapılan hazirun cetvellerin incelenmesinden anlaşılmıştır.Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının hak düşürücü süre olan 3 aylık süre içerisinde ihraç kararının iptalini talep edip etmediği, ihraç kararına ilişkin noter ihtarnamelerini davacıya usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, davacının ortaklığını üçüncü kişiye devirin geçerli olup olmadığı,

davacının aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, 1163 sayılı kooperatifler kanunun ve kooperatif ana sözleşmesine göre ihraç koşullarının oluşup oluşmadığı yönündedir.

Kooperatif uzmanı bilirkişi tarafından ticari defter kayıtları üzerinde yapılan incelemede davacının akçeli yükümlülüklerini yerine getirmediği, buna ilişkin olarak kooperatif tarafından ----noterliği tarafından düzenlenen ---- tarihli ----- nolu 1. İhtarnamede davalı kooperatifin davacı ---- nolu üyelikten kaynaklanan -------yıllarına ait toplam 2.686.000,00 TL alacağın 20 gün içerisinde kooperatifin İş bankası hesabına ödenmesine aksi taktirde üyelikten çıkarma işleminin yapılacağının ihtaren bildirildiği, adres olarak da davacının ------- adresine ihtarnamenin gönderildiği, ancak ihtarnamenin tebliğ edilemeyerek iade edildiği,

-------tarihli 2. İhtarnamenin 1 ay içinde ödenmesi ihtar edildiği, bu ihtarnameninde iade edildiği ve davacıya tebliğ edilemediği, kooperatifin adres araştırması yaptığına dair dosyada bir belge olmadığı bu nedenle davacının 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde tebliğ işlemleri yapılmadığından dolayı davayı açtığının kabulü gereklidir.

Kooperatifin ------hitaben yazılan yazıya göre ------tarihli genel kurul kararı ile ihraç edilmek suretiyle sona erdiği, ve bu hususun kooperatif ortağına bildirildiği ve bu nedenle de ---- devir işlemleri ile ilgili olarak kooperatifin karar almadığı hususu bildirilmiştir. Buna göre davacının dava açmakta hukuki yararı olduğu ve aktif husumetide bulunduğu tespit edilmiştir.

Tüm deliller değerlendirildiğinde davalı kooperatif genel kurulu tarafından davacının kooperatif üyeliğinden ihraç kararının kooperatif ana sözleşmesinin 14. Maddesine göre usulüne uygun ihraç kararının tebliğ edilmemesi dayanak genel kurul tutanaklarının gösterilmemesi, ödeme yükümlülüklerinin ihlal edildiği hususunun davacı tarafça usulüne uygun tebliğ yapılmadığından dolayı yerine getirilememesi nedeniyle davacının davalı kooperatifin ihraç kararının iptaline ve kooperatif üyeliğinin devamına karar vermek gerekmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.