İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/625 K.2025/982

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/625 Esas

KARAR NO : 2025/982

DAVA

Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (Alacak)

DAVA TARİHİ : 28/08/2024

KARAR TARİHİ : 23/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin 1978 yılından beri yangın söndürme sistemleri ve cihazları alanında faaliyet göstermekte ithalat ve ihracat yaptığını, müvekkilinin uzun yıllardır davalı banka ile çalıştığını, davalının sunmuş olduğu bankacılık hizmetlerinden yararlandığını, davalı bankanın, müvekkilin dava dışı -------- isimli şirket ile olan ticaretinde kusurlu davranışı ile davacı müvekkilin 36.026,39 USD zarara uğramasına sebep olduğunu, müvekkilininin ticari ilişkide bulunduğu dava dışı şirkete yapmak istediği ödemenin,

davalı bankanın verilen bilgileri kontrol etmemesi ve gerekli özeni göstermemesi nedeni ile havale bedelini başka bir kişinin hesabına yapmasından sonrasında ise müvekkil aracı bankanın şüpheli işlem bildirimini derhal davalı tarafa bildirmişse de banka gerekli önlemleri almadığını ve müvekkilin mağdur olmasına sebebiyet verdiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davanın kabulüne, şimdilik;

müvekkile geri iadesi yapılmayan 36.026,39 USD tutardan şimdilik 1.000 USD’nin dava tarihinden itibaren faizi ile birlikte aynen veya fiili ödeme günündeki kur karşılığının davalıdan tahsiline ve müvekkile iadesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı firmanın mahkemeniz nezdinde açmış olduğu işbu dava ile yurt dışına para gönderimi yaparken alıcı firmanın mail adresinin hacklenmesi neticesinde dolandırıcılar tarafından kendilerine yanlış hesap bilgilerinin gönderildiğini ve bu nedenle Bankanın vermiş oldukları talimatta alıcının iban numarasını yanlış yazmaları neticesinde zarara uğradıklarını, işbu zarardan Bankanın sorumlu olduğunu iddia edilerek,

dava konusu edilen tutarın Bankadan tahsilini talep ettiğini, davacı firmanın ticari ilişki içinde olduğu firmadan hesap numaralarının değiştiğine dair mail iletilmesi neticesinde düzenlemiş oldukları ıslak imzalı talimat ile söz konusu iban numarasına para transferi gerçekleştirdiklerini kabul etmelerine ve basiretli bir tacir olarak kendi kusurları neticesinde dolandırılmalarına rağmen Bankanın sorumlu tutarak işbu haksız ve mesnetsiz davayı ikame ettiğini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun bulunan davanın husumet ve esastan reddini, yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE: Dava, davacının yurt dışında yerleşik olan ve aralarında ticari ilişki bulunduğu ileri sürülen firmaya davalı banka aracılığı ile para gönderme olayında yanlış kişiye para gönderilmesinde davalı bankanın sorumluluğu bulunduğundan bahisle açılan maddi tazminat davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacının yurt dışında bulunan yabancı bir 3. Kişi firmaya para göndermesi gerektiği olayda davalı bankanın alıcı unvanı ile hesap sahibinin uyuşup uyuşmadığını kontrol etme yükümlüğünün bulunup bulunmadığı, davalı bankanın davacı tarafından para gönderme emri verilen davacı müşterisinin mail adresinin hacklendiği iddiasının doğru olup olmadığı, doğru ise bu durumda davalı bankanın yükümlüklerini yerine getirip getirmediği, sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacının göndermek istediği paranın talimatı dışında başka biri hesabına gönderilip gönderilmediği,

böyle bir durum var ise davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacının zarara uğrayıp uğramadığı, davacının iddia edilen işlem sonrası bildirimlerine davalı bankaca zamanında cevap verilip verilmediği, davalı bankanın ihmalinin olup olmadığı, tarafların aralarındaki bankacılık hizmetleri sözleşmesine aykırı davranıp davranmadığı şeklinde olduğu anlaşılmıştır.

Taraf teşkili sağlanmış, taraf delilleri celp edilmiş ve uyuşmazlığın çözümü için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş olup; bilirkişi rapor içeriğine göre.

01.12.2021 Tarih ve 31676 Sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ödeme Hizmetleri Ve Elektronik Para ihracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları hakkında yönetmelik hükümleri de gözetilerek davacının yurt dışında bulunan yabancı bir 3. kişiye para göndermesi gerektiği olayda davalı bankanın alıcı unvanı ile hesap sahibinin uyuşup uyuşmadığını kontrol etme yükümlüğünün bulunup bulunmadığı” hususunda, bankacılık yönünden değerlendirme yapıldığında: Karşı bankanın bulunduğu ülkenin bankacılık kuralları ve uluslararası para transferi kuralları doğrultusunda davalı bankanın bir kontrol-teyit imkanı bulunmadığı,

davacının göndermek istediği paranın talimatı dışında başka biri hesabına gönderilip gönderilmediği, böyle bir durum var ise davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacının zarara uğrayıp uğramadığı, davacının iddia edilen işlem sonrası bildirimlerine davalı bankaca zamanında cevap verilip verilmediği, davalı bankanın ihmalinin olup olmadığı, tarafların aralarındaki bankacılık hizmetleri sözleşmesine aykırı davranıp davranmadığı” hususunda: Bankacılık yönünden değerlendirme yapıldığında: davacı firma tarafından davalı bankanın -------- şubesine 10.08.2021 Tarihli talimat gönderdiği,

talimata istinaden ithalat bedeli olarak 42.818,77 USD'nin -------- adına -------- Nolu IBAN numarasına -------BANK --------Nolu hesaba gönderilmesini talep ettiği, Banka şube yetkilisi tarafından 11.08.2024 09:00 tarihinde firma yetkilisinin aranılarak yapılacak olan para gönderme işleminin teyit edildiği, davalı banka tarafından 42.81877 USD tutarlı Gönderici Referansı Swift işleminin 11.08.2021 11:09'da swift mesajı olarak muhabir bankaya iletildiği, Para gönderim İşlemi yapıldıktan sonra firmanın bankada kayıtlı adresine 11.08.2021 14:00 tarihinde Mail ile işlem ile ilgili bilgilendirme maili gönderildiği,

süreçlerde banka kaynaklı operasyonel bir hata ve eksiklik olmadığı, Muhabir banka --------- Tarafından 18.08.2021 tarih 12:23'de gönderilen mesaj ile “EK BİLGİ TALEBİ” yapıldığı, Davacı firma tarafından Davalı banka --------- şubesine 18.08.2021 tarihinde gönderilen dilekçe ile yapılan işlemin iptal edilmesi talep ettiği, Davalı banka tarafından muhabir bankaya 18.08.2021 tarih 16:30'da mesaj ile --------- Referans Nolu Swift işleminin fraud/dolandırıcılık bildirimi yapılarak iade talep edildiği,

18.08.2021 tarih 16:49'da mesaj ile --------- bankasına --------- Referans Nolu Swift işleminin fraud/dolandırıcılık bildirimi yapılarak derhal iptal edilmesinin talep edildiği, dava dosyasına sunulan swift mesajları incelemesinde 24.01.2024 tarihli Muhabir banka tarafından gönderilen son mesajda Gönderilen işle iptali/İadesi sürecinin “...Hesabınıza 6.792,38 Usd Tutarında Alacak Kaydediyoruz.

Aynı Gün 08/11/2021 Giriş Tarihli Ve -------- Referans Numaramıza Haiz 42.818,77 Usd Tutarındaki Borç Kaydı İşleminizi, Gönderen Tarafın Bbk Talebine İstinaden Fon Sağlayamaması Nedeniyle İptal Ediyoruz.” Şeklinde kısmi iade ile sonlandırıldığı, süreçlerde davalı bankanın hatalı bir işlemine rastlanılmadığını beyan etmiştir.Yapılan yargılama ve denetime elverişli hükme esas alınan bilirkişi rapor içeriklerine nazaran; davacının davalı bankanın --------- Şubesinin --------- müşteri numarası ve ---------- iban no.lu hesabıyla müşterisi olduğu,

davacının faaliyeti gereğince -------- unvanlı firmaya para göndermesi gerektiğinden davalı bankaya talimat verdiği, dava konusu para gönderim işleminin davacı firmanın davalı bankanın ---------- şubesine gönderdiği 10.08.2021 Tarihli talimata istinaden yapılan 42.818,77 USD tutarlı işlem olduğu, talimat üzerine banka şube yetkilisi tarafından 11.08.2024 09:00 tarihinde firma yetkilisinin aranılarak yapılacak olan para gönderme işleminin teyit edildiği, 11.08.2021 11:09 tarihinde yapılan 42.81877 USD tutarlı gönderici referansı ---------- Mesaj Nolu Swift işleminin 11.08.2021 11:09'da mesaj olarak muhabir bankaya iletildiği,

para gönderim işlemi yapıldıktan sonra firmanın bankada kayıtlı adresine 11.08.2021 14:00 tarihinde mail ile işlem ile ilgili bilgilendirme maili gönderildiği, -------- tarafından gönderilen -------- Referans nolu mesaj ile “ek bilgi talebi alıcı taraf aşağıdaki mesajı tarafımıza bildirmiştir: --------- hesaptan ---------- hesaba gönderilen 42.818,77 USD tutara ilişkin 210811 tarihli ve --------- NOLU -------- mesajınız bu ödeme talimatının meşruyetini gönderici taraf ile teyit etmenizi ve ödeme talimatının hesabın gerçek sahibi tarafından başlatılıp başlatılmadığını bilgilendirmenizi rica ederiz...” şeklinde belge ve bilgi talep edildiği,

davacı firma tarafından davalı banka yapılan işlemin iptal edilmesinin talep edildiği, davacı tarafından davalı banka -------- şubesine 18.08.2021 tarihinde gönderilen dilekçe ile yapılan işlemin iptal edilmesinin talep edildiği, davalı banka tarafından muhabir bankaya 18.08.2021 tarih 16:30'da --------- Nolu mesaj ile --------- Referans Nolu Swift işleminin fraud/dolandırıcılık bildirimi yapılarak iade talep edildiği, 18.08.2021 tarih 16:49'da ---------- Nolu mesaj ile --------- bankasına ---------- Referans Nolu Swift işleminin fraud/dolandırıcılık bildirimi yapılarak derhal iptal edilmesinin talep edildiği,

gönderilen işle iptali/iadesi sürecinin ---------- Tarafından gönderilen ---------- Nolu Çıkış Referanslı mesaj ile “Soruşturma Hakkında 08/11/2021Tarihli Ve --------- referans numaralı ödeme talimatınıza istinaden bugün oda/-------- nolu hesabınıza 6.792,38 Usd tutarında alacak kaydediyoruz. aynı gün 08/11/2021 giriş tarihli ve --------- referans numaramıza haiz 42.818,77 Usd tutarındaki borç kaydı işleminizi, gönderen tarafın BBK talebine istinaden fon sağlayamaması nedeniyle iptal ediyoruz.” şeklinde gerçekleştiği anlaşılmıştır.--------- sayılı ilamı "Havalecinin ve lehdarın bankası farklı ülkelerde bulunmakta olup,

ödeme bu bankaların bulunduğu ülkeler dışında, üçüncü bir ülkenin para birimi ile gerçekleştirilecek ise, karşılığın lehdarın bankasına aktarılmasında kural olarak, ilgili para biriminin ait olduğu ülkede bulunan, havalecinin ve lehdarın bankası ile hesap ilişki içinde olan bir muhabir bankaya başvurulur. Havale zincirine dahil olan muhabir banka, havalecinin bankasının havaleci ile olan ilişkisinde, kural olarak bu bankanın BK m. 100 yardımcı şahsı konumundadır.

Somut olayda dava konusu havale tutarının havale alıcısının bankası tarafından hesaba aktarıldığı anlaşılmaktadır. Bir başka ifadeyle havale alıcının bankasının havale alıcısı ile IBAN numarasını eşleştirmediğinden işlemi gerçekleştirdiğinden kusurlu olduğu ihtilafsızdır. Buna göre, davalı banka ve onun yardımcısı konumundaki muhabir banka, havaleyi, davacının gösterdiği IBAN numarasına ve davacının bildirdiği alıcı şirket unvanına göndermiştir.

Bu durumda, IBAN numarasının alıcı unvanıyla uyumlu olup olmadığını davalı bankanın ve onun yardımcısı konumundaki muhabir bankanın denetlemesi ve karşılaştırması mümkün değildir. Bu kontrolün, alıcının hesabının bulunduğu alıcının bankası tarafından yapılması gerekir. Eğer bir kusur varsa, alıcının bankasındadır.

Çünkü, alıcının bankasının, IBAN numarasıyla alıcıyı karşılaştırması, eğer bilgiler uyumlu ise parayı alıcının hesabına yatırması, aksi taktirde havaleyi iade etmesi gerekirdi. Böyle bir iade gerçekleşmediği gibi, alıcının IBAN numarasının alıcı ile uyumlu olmadığına dair davacı tarafın sunduğu bir kanıt da yoktur. Bu durum kabul edilse bile, alıcının bankası ile davalı banka arasında yardımcılık ilişkisi yoktur ve alıcının bankasının kusuru olsa bile davalı sorumlu tutulamaz.

Dolayısıyla, ortaya çıkan zararda davacı havalecinin bankası olan davalı bankanın ve havale zincirindeki aracı bankanın kusuru bulunmamaktadır ." şeklindedir.

Neticeten; davacının ticari ilişkisi olan 3. Kişiye para transferi sürecinde davalı bankadan kaynaklı operasyonel bir hata ve eksiklik olmadığı, 01/12/2021 tarih ve 31676 sayılı yönetmelik hükümlerine göre ise kural olarak para havale işlemleriyle alakalı hatalı işlemlerden kaynaklı sorumluluğun göndericiye ait olduğu, zira alıcı bankanın IBAN numarasıyla alıcıyı karşılaştırması, eğer bilgiler uyumlu ise parayı alıcının hesabına yatırması, aksi taktirde havaleyi iade etmesi gerektiği, böyle bir iade gerçekleşmediği,

davalı bankaya bir kusur atfedilemeyeceğinden davalı bankanın sözleşmeyi ihlalinden/sözleşmeye aykırılıktan veya TBK m. 49 hükmünce haksız fiilinden söz edilemeyeceği, haksız fiilden sorumluluk bakımından zorunlu unsur olarak kusurun varlığından bahsedilemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.