İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/659 K.2024/472

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/659 Esas

KARAR NO:2024/472

DAVA

Menfi Tespit (Çekten Kaynaklı)

DAVA TARİHİ: 05/09/2022

BİRLEŞEN ----- SAYILI DOSYASINDA

DAVA

Menfi Tespit (Çekten Kaynaklı)

DAVA TARİHİ:09/12/2022

BİRLEŞEN ----- ESAS SAYILI DOSYASINDA

DAVA

Menfi Tespit (Çekten Kaynaklı)

DAVA TARİHİ: 22/12/2022

KARAR TARİHİ:16/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan iş bu dosya ve birleşen dosyalardaki Menfi Tespit davalarının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREKÇE

Davacı vekili, müvekkili şirketin emtia alım satımı için -----ticari bir ilişkiye girdiğini, alıcı konumunda olan müvekkilinin satış bedeli karşılığında;

A------- ait,

------ tutarındaki çeki,

----- tutarındaki çeki,

B----- ait,

------ tutarındaki çeki,

------ tutarındaki çeki,

---- tutarındaki çeki,

C------ ait,

---- tutarındaki çeki,

------ tutarındaki çeki,

---- tutarındaki çeki,

------tutarındaki çeki,

-----tutarındaki çeki,

------ tutarındaki çeki,

----- tutarındaki çeki,

--- verdiğini, böylece ---- çekin davalı şirkete teslim edildiğini; ancak anlaştıkları emtiaları teslim alamadıklarını, davalı şirketten çeklerin iadesi istenmiş ise de iadenin de sağlanamadığını; esasen çeklerin bedelsiz kaldığını belirterek bu çeklerden dolayı davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Yargılama devam ederken;

----- tutarındaki çekin ---- ciro edildiği ortaya çıkmış olup; davacı taraf bu nedenle --- aleyhine ------- dosyasını ikame etmiş,

----- tutarındaki çekin ----ciro edildiği ortaya çıkmış olup; davacı taraf bu nedenle ----- sayılı dosyasını ikame etmiş, Geriye kalan çeklerin tamamının ise ---- ciro edildiği ortaya çıkmış olup; davacı taraf bu şirket aleyhine de ---- Esas sayılı dosyasını ikame etmiştir.Birleşen dosyalarda davacı taraf, söz konusu çekler karşılıksız kaldıktan sonra birleşen dosyaların davalıları tarafından ciro alındığını, bu nedenle onlar yönünden de menfi tespit yoluyla borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesi gerektiğini;

çeklerin verildiği ve ticari ilişkinin kurulduğu ------birleşen dosyanın davalıları arasında ilişki olduğunu ve birleşen dosyanın davalıları tarafından çeklerin; kendileriyle -----alındığını savunduğu görülmüştür.Kök dosyanın davalısı ------davaya cevap vermemiş, duruşmaları da takip etmemiş; birleşen dosyaların davalıları ise, kendileri hakkındaki iddiaları kabul etmediklerini;

çekleri ciro yoluyla devir alan ''İyi niyetli hamil'' sıfatında olduklarını, davacı şirkette ---- İnşaat arasındaki ilişkiyi bilmediklerini, alacaklarına mahsuben çekleri ciro aldıklarını, davanın reddi gerektiğini savunmuşlardır.Mahkememizce tarafların ileriye sürdüğü deliller toplanmış, çeklerin akıbetleri hakkında muhatap bankalardan bilgi alınmış, birleşen dosyanın davalıları ciro yoluyla devir aldıkları çekleri sunmuşlar, mahkememizce şirket olan davacı ve davalıların ticari kayıtlarının incelenmesi yoluyla ara karar oluşturulmuş;

toplanan tüm deliller değerlendirilmek suretiyle sonuca gidilmiştir.Dava İİK 72 madde gereğince icra takibinden önce açılan menfi tespit davasıdır. Davacının, toplam bedeli 2.420.000,00 TL olan 12 adet çeki kök dosyanın davalısı ------- ciro ettiği ihtilafsızdır.

Kök dosyadaki taraflar arasındaki ihtilaf söz konusu çeklerin bilahare teslim edilecek emtialara karşı verilip verilmediği; emtiaların teslim edilip edilmediği ve bunun sonucuna göre de çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığıdır.

Birleşen dosyalar yönünden ise; çeklerin kök dosyada bedelsiz kaldığı ispat edilebilir ise birleşen dosyanın davalılarının akdi ilişkiye giren şirketler arasındaki bu durumu bilip bilmediği, ya da bilmesi gerekip gerekmediği ve buna göre iyi niyetli hamil konumunda olup olmadıkları hususunda toplanmaktadır.

Bilindiği gibi menfi tespit davasında ispat külfeti alacaklı konumunda bulunan davalıdadır. Ancak dosyamızda alacaklı konumunda bulunan davalının alacağı ihtilafsız olan 12 adet çeke dayalı olduğundan ispat külfeti yer değiştirmiş olup artık davacının öncelikle bu çekleri henüz teslim almadığı emtiaların satış bedeli olarak verdiğini ispat etmesi gerekmektedir.

Davacı taraf ticari kayıtlara da dayandığından davacının kayıtlarının ----- incelenmesine, davalı ve birleşen dosyanın davalıları olan şirketlerin kayıtlarının da -----ncelenmesine karar verilmiştir.Talimatla yaptırılan bilirkişi incelemelerine göre; dava konusu olan çeklerin gerek davacı şirketin gerekse birleşen dosyaların davalıları olan şirketlerin ticari kayıtlarında yer almadığı görülmüştür.

Davacı şirketin incelenen kayıtlarında davacı şirket ve kök dosyanın davalısı----yılında başladığı ancak davalı şirketin 2021 yılı defterlerinin denetlenebilir nitelikte olmadığı dönem sonu bakiyesi dolayısıyla 2022 yılı dönem başı bakiyesinin belirsiz olduğu.

2021 yılında davalıyla olan cari hesap ilişkisinde ödemelerin hangi ödeme aracıyla gerçekleştiğinin belli olmadığı, bu şekilde yapılan kayıtlara göre 1.000.000,00 TL + 2.325.000,00 TL + 5.683.128,00 TL olmak üzere toplam 9.008.128,00 TL ödeme görülüyor ise de bu ödemelerin ne şekilde gerçekleştiğinin anlaşılamadığı, 2022 yılının kayıtlarının ise denetlenebilir nitelikte olduğu ve 2022 yılında davacı kayıtlarına göre 2.582.593,43 TL ödemenin gözüktüğü; bilirkişinin bu doneleri bulduktan sonra davacı şirketin davalı şirkete fazladan yaptığı bir ödemenin bulunup bulunmadığı,

bulunuyor ise bunun kesin sonucunun ne olduğunun tespit edilemediğini bildirdiği görülmüştür. Bu rapora göre davacı tarafın öncelikle kendi iddiasını ispat edemediği, ---------- verdiği dava konusu 12 adet çekin teslim alamadığı malların satış bedeline ilişkin olduğunu kendi kayıtlarıyla ispat edemediği görülmüştür.

Her ne kadar bu sonuca göre birleşen dosyanın davaları yönünden de davanın reddi gerekiyor ise de davalı kayıtlarının da incelenmiş olduğu; davalı ------ meşruhatlı ve ihtarlı davetiyeye rağmen ticari kayıtlarını ibraz etmemiş olduğu, ancak davacı kendi ticari kayıtlarına göre de borçlu olmadığını ispat edemediğinden dolayı artık davalının ticari defterlerini ibrazdan kaçınmasının onun lehine hüküm arz etmeyeceği; diğer birleşen dosyanın davalı şirketlerinin ---- aralarında ticari ilişkilerin mevcut olduğu;

her ne kadar bu çekler ticari kayıtlarında yer almasa da, birbirleriyle ve ---ticari alım satımlar ile ilgili ilişkiler bulunduğu tespit edilmiş olup;Tüm dosya kapsamına davacı tarafın çeklerin bedelsiz kaldığını, bir protokol ya da yazılı delille ispat edemediği; bir başka deyişle ''peşin alışveriş'' karinesine aykırı olarak önce satış bedelinin ödeneceği bilahare malların teslim edileceği durumlarda;

karşı taraftan bu yönde bir yazı alınması ya da protokol yapılması gerekirken basiretli bir tacir gibi davranıp emtiaları almadan çekleri vermesi halini usulünce ispat edemediği nazara alınarak iş bu davanın ve birleşen dosyalardaki davaların reddine karar vermek gerekmiştir.