İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/258 K.2024/405

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/159 Esas

KARAR NO:2024/511

DAVA

İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ:03/03/2023

KARAR TARİHİ:23/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREKÇE

Davacı vekili, müvekkili tarafından taraflar arasındaki anlaşma çerçevesinde davalıya -------verildiğini, alacaklarını faturaya bağlayıp davalıdan talep ettiklerini, ancak davalının borcunu ödemediği; bunun üzerine davalı aleyhine faturaya dayalı olarak -----dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının haksız bir itirazla takibi durdurduğunu belirterek;

itirazın iptaline, takibin 751.275,04 TL üzerinden devamına ve davalıdan %20 inkar tazminatı tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı taraf davaya cevap vermemiş, ancak icra takibine ''borcum yoktur'' şeklinde itiraz ettiği için taraflar arasındaki taşıma ilişkisi de dahil her türlü iddiayı ret etmiş sayılmış;

bu çerçevede inceleme yapılmıştır.Dava, İİK 67 madde gereğince açılan İtirazın İptali davası olup, davacı ''cari hesap alacağı'' sebebiyle davalı aleyhine 791.275,04 TL nin takipten itibaren işleyecek avans faizi ile tahsili için icra takibinde bulunmuş, davalı ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş, itirazla birlikte takip durmuş, dava da 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmıştır.

Takip her ne kadar 791.275,04 TL üzerinden başlatılmış ise de açılan dava bir yerde kısmi itirazın iptali davası olarak açılıp takibin 751.275,04 TL üzerinden devamı talep olunmuştur.Mahkememizce davalıya ait BA kayıtları getirtilmiş, tarafların ticari defter ve kayıtları incelenmesine karar verilmiş, mali müşavir bilirkişiden rapor alınmış, tüm deliller değerlendirilmek üzere sonuca gidilmiştir.Davacı taraf ticari defter ve kayıtlarını sunmuş olup, bilirkişi raporunda ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu tespit edilmiş,

davacı kayıtlarına göre icra takip tarihinde davacının davalıda 751.275,00 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir. Bilirkişi raporuna göre bu alacak, yapılan taşıma işlemlerinden dolayı kesilen 18 adet fatura ve 10 adet irsaliye faturasından kaynaklanmaktadır; irsaliye faturalarına göre davalı adına taşınan emtiaların------şahısların aldığı görülmektedir. Bu faturalardan doğan ve davacı kayıtlarına göre ödenmemiş gözüken miktar 751.275,00 TL dir.

Davalı taraf ise ticari kayıtlarını sunmamış olup; kendisine inceleme günü bildirilmiş; ticari defter ve kayıtlarını sunmaz ise davacı tarafın incelenecek defterlerine göre karar verileceği ve kendisinin ticari defter ve kayıtlarını ibrazdan kaçındığı kabul edilerek karar verileceği ihtar olunmuştur. ----- sayılı dosyasında belirtildiği üzere; ''6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(HMK 222/1) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).

Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir.

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadırlar. Elektronik belgeler ise belgenin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir (HMK 219/1).

Ticari defterler gibi devamlı kullanılan belgelerin sadece ilgili kısımlarının onaylı örnekleri mahkemeye ibraz edilebilir (HMK 219/2).İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir (HMK 220/1).

Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir (HMK 220/3).

Bu kurallar birlikte değerlendirildiğinde ticari davalarda yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır.

Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur.

Çünkü tarafın ticari defterleri yasada belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir. Davacının da bu durumu bilerek ticari defterlere delil olarak dayandığı ve karşı tarafın ticari defterlerinin de incelenmesini istediği kabul edilmelidir.

Aksinin kabulü halinde davacının ticari defterleri tek başına delil niteliği taşımadığından dayanılan böyle bir delilin incelenmesine gerek de olmayacaktır. Karşı taraf ticari defterlerini sunar ise birlikte incelenip değerlendirildiğinden delil olup olmadığı sonucuna göre değerlendirilebilecektir.

Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde ise bu davranışı ile kendi ticari defterlerinin davacı defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan, engel olduğu sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır.

Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan taraf, ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen ibraz etmediği takdirde, belgenin elinde olmadığına dair yemin etmesine gerek olmaksızın HMK 220/3. madde gereğince sunmaktan kaçındığı belgelerdeki (ticari defterlerindeki) kayıtların, karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğunu mahkeme kabul edebilir.

Aksinin kabulü durumunda; karşı tarafın ticari defterlerini sunmaması halinde sunan tarafın muntazam tutulmuş ticari defterlerinin lehe delil olarak kabul edilemeyeceği şeklinde bir sonuç ortaya çıkar ki bu ticari defterleri ve karşı taraf elinde olduğu ileri sürülen belgeleri delil olarak kabul edip sunulmaması halinde sonuçlarını belirleyen HMK'ndaki açık düzenlemelere aykırı bir yorum olacaktır.

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde; mahkemece taraflara ticari defterlerini sunmaları için süre verilmiş olup davacı defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucu alınan bilirkişi raporu ile talep edilen alacağın varlığı kanıtlanmıştır.

Davalı defterlerini sunmayarak davacının ticari defter kayıtlarının HMK 222. maddeye göre lehine delil oluşturup oluşturmadığının tam olarak incelenebilmesine engel olduğundan sunulmayan ticari defterlerinde de davacının alacaklı olduğuna dair kayıtların mevcut olduğu halde sunulmadığının ve bunun sonucunda da davacı incelenen defter kayıtlarının davacı lehine delil oluşturduğunun kabulü gerekir.

Bu durumda ticari defter kayıtları ile alacağın varlığı ispatlandığı halde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır''Şeklindeki kararda nazara alınarak, ticari defter ve kayıtlarını ibrazdan kaçınarak, davacının iddiasının davalı kayıtlarıyla teyit edilme imkanı bırakmayan davalımızın artık davacı defterinden çıkacak sonucu kabul etmiş sayılacağı nazara alınarak aşağıdaki hüküm tesis olunmuştur.