İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/647 K.2026/200

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/647 Esas

KARAR NO : 2026/200

DAVA

Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 06/09/2024

KARAR TARİHİ : 05/03/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketçe davalı ---------Ş.'ne --------- Bankası --------- Şubesi'nin 05.07.2024 keşide tarihli, 850.000,00 TL bedelli ----------- seri no.lu çek ve ---------- Şubesi'nin 05.07.2024 keşide tarihli, 850.000,00 TL bedelli ---------- seri nolu çek verildiğini, davaya konu çek davalı şirkete teslim edilmiş olup teslim edilen çek karşılığında herhangi bir mal ve hizmet alınmadığını, yasal olmayan işlemler sonucu çek verildiğini, müvekkili şirket tarafından her ne kadar çekin iadesi istenmişse de çekin müvekkili şirkete iade edilmediğini,

davaya konu çek iade edilmediği gibi --------- Bankası ----------- Şubesi'nin 05.07.2024 keşide tarihli, 850.000,00 TL bedelli --------- seri no.lu çekin --------- İcra Müdürlüğü'nün ---------- E. sayılı dosyası ile ---------- Şubesi'nin 05.07.2024 keşide tarihli 850.000,00 TL bedelli ---------- seri no.lu çekin ise -------- İcra Müdürlüğü'nün --------- E. sayılı dosyası ile icra takibine konulduğunu, müvekkilinin işbu çekler dolayısıyla davalıya borçlu olmadığını, tarafların ticari defterleri incelendiğinde bu hususun ortaya çıkacağını belirtmiş olup, davanın kabulüne,

davalı şirket lehine verilen ---------- Bankası ----------- Şubesi'nin 05.07.2024 keşide tarihli, 850.000,00 TL bedelli ---------- seri no.lu çek ve -------- Şubesi'nin 05.07.2024 keşide tarihli, 850.000,00 TL bedelli ----------- seri nolu çekler yönünden müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE VE SONUÇ

Dava çekten kaynaklı menfi tespit talebine ilişkindir. Bilindiği gibi; kambiyo senedinin düzenlenme sebebini teşkil eden temel borç ilişkisinden soyut (mücerret) olma niteliğinden dolayı, senet lehtarının ‘temel borç ilişkisini ve bu ilişki nedeniyle senet borçlusundan alacaklı olduğunu’ ispatlamasına gerek yoktur.

Soyutluk ilkesinin gereği olarak, davacının, kambiyo senedine bağlı alacağını ispat için sadece senedi sunması yeterli olup, başka herhangi bir delil ibraz etmesi gerekli değildir. Anılan ilke uyarınca, kambiyo senedine dayalı alacaklar bakımından ispat yükü yer değiştirir. Bu çerçevede, senet borçlusunun senedin düzenlenmesine dayanak teşkil eden temel borç ilişkisini ve bu ilişki kapsamında borçlu olmadığını ispatlaması gerekir.

Diğer yandan, kambiyo senedinin, temel borç ilişkisine taraf olmayan üçüncü kişilere devredilmesi durumunda, temel borç ilişkisinden kaynaklanan şahsi def’ilerin üçüncü kişilere kural olarak ileri sürülememesi nedeniyle, senet borçlusunun durumu daha da ağırlaşmaktadır. --------- Hukuk Dairesi ve gerekse --------- Hukuk Dairesi bu konudaki içtihatlarında çok açık ve kesin şekilde “kambiyo senetlerindeki mücerretlik (soyutluk) ilkesi uyarınca; senet lehtarının (ve senedin iyiniyetli olan son hamilinin) senedin düzenlenme nedeni (temel ilişki) yönünden isticvap “HMK.m.

269 vd.” edilemeyeceğini” belirtmiştir.

Mahkememizce alınan 23/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle: Davanın konusu, davacı şirket tarafından, davalı şirkete keşide edilen 2 adet toplam 1.700.000,00 TL tutarlı çeklerin tahsili amacıyla başlatılan icra takiplerine borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkin olduğu, Davacı vekili tarafından dava dosyasına sunulan çeklerin incelenmesinde, davacı ---------- Şti. tarafından, lehdar---------Ş. adına düzenlenen 2 adet toplam 1.700.000,00 TL bedelli çeklere ilişkin olduğu, çeklerin vadelerinde karşılıklarının bulunmadığı ve her iki çek için ayrı ayrı 9.270,00 TL banka sorumluluk tutarlarının ödendiği,

İcra takip dosyalarının incelenmesinde, davalı şirket tarafından, davacı şirket aleyhine; --------- Bankası --------- Şubesi'nin 05.07.2024 keşide tarihli, 850.000,00 TL bedelli ---------- seri no.lu çekin tahsili için --------İcra Müdürlüğü'nün --------- E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, ----------- Şubesi'nin 05.07.2024 keşide tarihli, 850.000,00 TL bedelli --------- seri no.lu çekin tahsili için-------- İcra Müdürlüğü'nün ---------- E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış olduğu görüldüğü,

şirketin kayıtlarının incelenmesinde, dava konusu 2 adet toplam 1.700.000,00 TL tutarlı çekler ile dava konusu yapılmayan 5 adet toplam 3.300.000,00 TL olmak üzere toplam 5.000.000,00 TL tutarında davalı şirkete çek verildiğine ilişkin kayıt girildiği, işbu çeklerin karşılığında davalı şirket tarafından düzenlenen herhangi bir fatura vs. kaydı girilmediği ve davacı şirketin kendi defterlerinde davalı şirkete borçlu gözükmediği,

verilen çek tutarları kadar (5.000.000 TL) alacaklı gözüktüğü tespit edilmiş olup, davacının menfi tespit talebine ilişkin nihai ve hukuki değerlendirmesinin mahkemeye ait olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.Yukarıda belirtilen bilgiler ışığında somut olayda; iddia, savunma ve bilirkişi raporu ile kambiyo senedinin özellikleri nazar alındığında dava konusu çeklerin ödenmediği, teminat amaçlı verildiğine dair de bir iddia olmadığı nazara alındığında davanın reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.