İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/685 K.2025/511

T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/685 Esas

KARAR NO: 2025/511

DAVA

İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ : 29/09/2023

KARAR TARİHİ: 03/07/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili, sigortalısı ------ poliçe numaralı, -------- taşınan emtianın nakliyesi esnasında maruz kalabileceği hasar, zarar ve ziyana karşı teminat altına aldığını, ------ mukim bulunan ----- tarafından ----mukim bulunan dava dışı sigortalıya ---------- numaralı mal faturası tahtında 1 kap "yiv set açma makinesi---- cinsi emtia satıldığını, Satılan emtianın ---- --- karayolu üzerinden taşınması işi davalı ---- tarafından üstlenildiğini;

davalı ----- yetkilendirmesi ile fiilen davalı---- tarafından, ------ tahtında davalı-------- gerçekleştirildiğini, dava konusu taşıma işine istinaden, davalı ------ müvekkilinin sigortalısına ------numaralı navlun faturasını; davalı ---- ----- referans numaralı navlun faturasını düzenlendiğini;

-------tarafından düzenlenen navlun faturasında malın özelliklerine ilişkin olarak yer verilen özel beyanlardan, navlun ücretlenmesinin taşınan emtianın mal değeri üzerinden gerçekleştirdiği anlaşıldığını, davalı fiili taşıyıcı -----, aynı zamanda emtia taşımasının gerçekleştirildiği aracın ruhsat sahibi olduğunu, taşınan emtia davalıya ait ------ antrepoya davalıların sorumluluğunda indirildiği esnada devrilerek hasara uğradığını, yapılan incelemelerde taşınan emtianın hasar neticesinde tamamen zayi olduğu anlaşıldığını, Emtianın taşıma sürecinde ve davalıların sorumluluğunda hasarlandığı,

hasara istinaden düzenlenen hasar tutanakları ile sabit olduğunu, Hasara istinaden; forklift operatörü tarafından hasarın davalıların sorumluluğunda meydana geldiğine dair tutanak tutulduğunu, Davalı ----- numaralı Antrepo Hasar Tutanağı tutulduğunu, bu tutanak antrepo sorumlusu ve ---- personeli tarafından da imzalandığını, emtianın davalı ----antreposundan dava dışı sigortalının adresine yurt içi taşımasını üstlenen---------, emtiayı davalılardan hasarlı vaziyette teslim aldıklarına dair tutanak tutulduğunu, hasar dosyasına mevcut diğer hasar belgeleri de,

dava konusu emtia hasarının davalıların sorumluluğunda ve hâkimiyetinde meydana geldiğini ortaya koyduğunu, yapılan ekspertiz incelemesinde hasar bedeli toplam 661.032,34 TL olarak tespit edildiğini.

27.01.2022 tarihinde müvekkili tarafından poliçe kapsamında hasara istinaden sigortalıya aynı tutarda ödeme yapıldığını, buna ek olarak emtianın davalıların kusuru ve ihmali ile hasarlanması nedeniyle müvekkili ekspertiz incelemesi yaptırmak ve 13.655,35 TL tutarındaki ekspertiz ücretine masrafına katlanmak mecburiyetinde kaldığını, müvekkili bu ödemeler ile emtia hasarından kaynaklanan zararları tazmin ederek sigortalısının haklarına halef olduğunu ve hem kanuni halef” hem de "akdi halef" sıfatını kazandığını, dava konusu emtia taşıması bakımından "taşıyıcı" sıfatını haiz olan davalıların,

kendi sorumlulukları ve hakimiyetleri altında ifa edilen taşıma sürecinde, kendi ağır kusur ve ihmallerine bağlı olarak meydana gelen emtia hasarı neticesinde oluşan zarardan "taşıyıcı" sıfatı ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını belirterek-------sayılı dosyasına davalılar / borçlular tarafından yapılan haksız itirazların 726.496,54 TL üzerinden iptali ile takibin devamına; haksız olduğunu ileri sürdüğü itirazları ile takibin durmasına sebebiyet veren davalılar aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine;

yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı Davalı -------- vekili cevap dilekçesinde özetle. Davaya konu hasarın, ilgili emtiaların taşınması ve akabinde araçtan forklift yardımı ile indirilmesi esnasında meydana geldiği beyan edilse de işbu beyanlar bütünüyle asılsız ve mesnetsiz olduğunu, ilgili emtialarında, yükleme esnasında ve istif uyumsuzluğu neticesinde meydana geldiğini;

bu esnadan bütün sorumluluğun dava dışı sigortalı üzerinde olduğunu, mezkur olay sonrası tanzim edilen ---- Firmasına ait-------- adına gelen 1 kap muhtelif eşya indirilmesi sırasında palet tekozunun kırıklığı nedeniyle devrilmiştir. "* şeklinde ifade edildiği üzere mezkur olayın yaşanmasının sorumlusunun, dava dışı sigortalı ve satıcı firma olduğunu ilgili emtianın, gereği gibi yolun şartlarına göre ambalajlanma ve istif uyumsuzluğu neticesinde hasar meydana geldiğini ileri sürerek,

davacının dayanak olarak sunmuş olduğu ekspertiz raporunun, tüm bu hususlar göz ardı edilerek farazi değerlendirmeler içerir şekilde tanzim edildiğini, açıklanan nedenlerle poliçe teminatı dışında kalan risk için dava dışı sigortalısına hatır ödemesi yapan davacı sigorta şirketinin rücuenmüvekkilinden talep edebileceği hakkı bulunmadığını, süresi bakımından geçerli bir sigorta sözleşmesi bulunmadığını, teminat dışı kalan risk için sigortalısına ödeme yapan davacının hatır ödemesi yaptığı kabul edilerek müvekkilinden rücu hakkının bulunmadığını ve huzurdaki davada aktif husumet ehliyetinin olmadığı,

davacının öncelikle, sigortalısının emtea üzerindeki menfaatini ve aktif husumet ehliyetini ispatlaması gerektiğini aksi halde davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesini istemiştir.

Bir kısım davalılar vekili ise cevap dilekçesinde özetle; müvekkili davalı hava, deniz ve kara taşımacılığı konusunda acentelik faaliyetleri yürüttüğünü, dava konusu olayda, diğer davalı -------- bir müşterisine ait emtianın taşınması hususunda, kendi araçları ile fiili olarak taşıma işini yapan diğer davalı --- tarafından taşıma hizmetini üstlenildiğini, taşıma, ---- belgesi ile davalı------ plakalı araç ile gerçekleştirildiğini ve davalı fiili taşıyıcı olan -----, aynı zamanda emtiayı taşıyan aracın ruhsat sahibi olduğunu, incelenen kayıt ve belgelerden,

davalı ----tarafından fiili olarak taşınan emtianın -------- antreposunda emtianın forklift ile indirilme esnasında emtianın yere bırakıldığı esnada, devrilmesi sonucu ambalajında hasar oluştuğu ve ahşap sandıktan makine yağı akıttığı görülerek ilgili personellerce tutanak altına alındığı, yapılan kontrollerde, sandığın devrilmesinin sebebi olarak, palet takozunun kırık olduğunun sonradan fark edildiği, davalı----- tutularak,

ilgililerince durumun tutanak altına alındığı anlaşıldığını, davalı şirketin ve taşıyıcının hasarın meydana gelmesinde bir kastı veya kusuru bulunmadığını, palet takozunun kırık olmasından dolayı sorumluluğu bulunmadığı ve bu duruma engel olma ihtimali de bulunmadığını, indirme/yükleme esnasında müvekkili şirketten ve fiili taşıyıcıdan kaynaklı bir hasar meydana gelmediğini, olayın mahiyeti ve durumu dikkate alındığında, emtianın bir ahşap sandık içerisinde ve paketli olduğu, gönderici tarafından paketlendiği,

brüt ağırlığının 600 kilogram olduğu göz önüne alındığında, palet takoz kırığının göndericiden ve paketlemeden kaynaklanabileceğini, davalılara bir ait bir kusurdan meydana geldiğine dair hiçbir delil bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.Mahkememizce--------- Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; davacı tarafça davalılar aleyhinde 748.279,61 TL toplam alacak bedelinin tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, başlatılan icra takibine davalılarca itiraz edildiği ve takibin durduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce kusur talep edilebilecek alacak ve sigorta sorumluluğu hususunda rapor düzenlenmek üzere makine mühendisi, sigorta uzmanı ve taşıma - CMR alanında uzman bilirkişilerden rapor aldırılmış olup, alınan bilirkişi raporuna karşı davacının itirazlarının değerlendirilmesi için mevcut heyete metalurji mühendisi bilirkişi de eklenerek ek rapor alınmış olup alınan son raporda özetle;

" Avusturya' da mukim dava dışı göndericinin yine ülkemizde yerleşik dava dışı alıcı(sigortalı) ----- satmış olduğu ---- set açma Makinesini güvenli taşıma ve nakliye yapılması için yeterli ve uygun ambalajlamayı yaptığı, Dava konusu emtianın (makinanın), davalıya ait ------ davalı firma çalışanı olan forklift operatörünün, emtiayı indirirken yeterli dikkat ve özeni göstermeyerek devrilmesi sonucu hasarlandığı, Taktiri tamamen Sayın Mahkemede olmak üzere.

CMR 24 ve CMR 26/1 maddesinde tazminat talep eden tarafın emtia değeri kadar tazminat talep edebilmesi için navlun ücretini ödeyen tarafın, navlun ücretine ilaveten tarafların belirleyecekleri ek bir ödeme yapma şartına bağladığı hükümler; ek ödeme konusunun altı çizilerek Sayın Mahkemenin taktirine sunulduğu, davaya konu taşımacılık faaliyetinde dava dışı alıcının CMR 24 ve CMR 26/1 maddelerine yönelik ek bir ödeme yaptığının tespit edildiği,

Sayın Mahkeme tarafından bilirkişi heyetimize dahil olan metalurji mühendisi bilirkişinin ------ güvenli taşıma ve nakliye yapılması için yeterli ve uygun ambalajlamayı yaptığı” tespiti sonrasında davaya konu hasarın davalı taşıyıcı ----çalışanın tarafından forkliftten düşürülerek hasarlandığı, davaya konu hasarın oluşumunda 96100 oranında davalı taşıyı ------------ firmasının sorumlu olduğu kanaatine varıldığı, Davaya konu hasar oluşumunda;

davalı taşıyıcının, davaya konu yükü araçtan indirirken düşürerek hasarlanmasına neden olması tarafımızca iş kazası olarak değerlendirilmiş olup taktiri tamamen Sayın Mahkemede olmak üzere somut olayda CMR 29 maddesinin uygulanmasına yer olmadığı kanaatine varıldığı, Sayın Mahkemenin, davaya konu hasar oluşumunda CMR 29 maddesinin uygulanmasını taktir etmesi durumunda davalı taşıyıcı ---------- CMR 23/3 hükümlerinden yararlanamayacağı, davacı sigorta firmasının emtia değeri kadar tazminat talep edebileceği kanaatine varıldığı, Sayın Mahkemenin davalı taşıma firmasının tazminat ödemesini taktir etmesi durumunda;

taşıyıcının sınırlı sorumluluk hükümlerine göre yapılan hasar hesaplaması davacı sigorta şirketinin dava dışı sigortalısına ödeme yaptığı tarihte Türk Lirasına çevrilmiş olmakla birlikte “Sayın Mahkeme karar tarihinde Türk Lirasına veya döviz cinsinden tutara çevirmeyi taktir ederse karar tarihinde bu çevirme işleminin ---- yapılabileceği Sayın Mahkemenin bilgisine ve taktirine sunulur” açıklamasının kök raporda yapıldığı,

Davalı taşıma firması tarafından düzenlenen faturada ücretlendirilecek ağırlık olarak 1.800,00 kg olarak yer almasının nedeni taşınan emtianın ağırlığı olarak değerlendirmenin doğru olmayacağı bu değerin taşıma ücretini hesaplamak için kullanılan bir değer olduğu kanaatine varıldığı, sayın Mahkemenin, davalı taşıma firmasının taşıyıcının sınırlı sorumluluk ilkesi gereği tazminat ödemesini taktir etmesi durumunda taktiri tamamen Sayın Mahkemeye ait olmak üzere taşınan emtianın 600,00 kg olarak değerlendirilmesi gerektiği" yönünde rapor sunulduğu anlaşılmıştır.

Tetkik edilen dosya kapsamı bütün olarak değerledirildiğinde;Dava, taşıma sırasında hasarlanan emtia için davacının nakliyat sigorta poliçesi kapsamında dava dışı sigortalısına ödediği bedelinin davalılardan rücuen tahsiline ilişkin başlattığı takibe yapılan itirazın iptali talebine ilişkindir.Tüm dosya kapsamından; sigortalı ----- yerleşik ------tutarına satın aldığı, satın alınan emtianın ---- taşınma işini asıl (akti) taşıyıcı olarak davalı ----- üstlendiği,

asıl taşıyıcının taşıma organizasyonunu davalı ---- devirettiği, davalı alt taşıyıcı----- taşıma işini fiilen gerçekleştirmek üzere yükü davalı ---- devirettiği ve yükün fiili taşıyıcılığının davalı ---Tarafından gerçekleştirildiği, emtianın, ------ firması sorumluluğunda antrepoda yapılan tahliye operasyonu esnasında forklift üzerinden düsürülmesi sonucu hasarlandığı anlaşılmıştır.

Davacı Sigortacının sigortalısı ------------- maruz kalabileceği hasar, zarar ve ziyana karşı teminat altına aldığı anlaşılmakla davacı Sigortacı ödemiş olduğu tazminat tutarı kadar Sigortalısının haklarına halef olmuş ve meydana gelen hasarda kusur/sorumluluğu bulunanlara rücu hakkı elde etmiştir.Davaya konu taşımacılık; ---------arasında gerçekleşen bir karayolu taşımacılığı olup CMR Konvansiyonu kapsamında yapılan bir taşımacılık olduğundan taşıma esnasında meydana gelen hasar ve zıyanın öncelikli olarak CMR Konvansiyonunda ---------- hükümleri ile çözülmesi gerekmektedir.

CMR Konvansiyonu Madde 17/1. Taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. Madde 17/4 ise. Madde 18 paragraf 2 ila 5'şe uygun olmak üzere kayıp veya hasar durumları aşağıda belirtilen koşullardan bir veya birkaçının doğal sonucu olan özel risklerden doğmuş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz. hükmünü taşımaktadır.

Sorumluluktan kurtulma maddeleri arasında; m.17/4/b ve m.17/4/c bendinde “Ambalajlanmadıkları veya kötü ambalajlandıkları zaman, özellikleri gereği fire veren veya hasara uğrayan malların ambalajlanmaması veya hatalı ambalajlanmış olması ve Yükün gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden kişiler tarafından alınması taşınası, yüklenmesi, yığılması veya boşaltılması,” ifadeleri yer almaktadır.

Mahkememizce alınan 07/04/2025 ibraz tarihli ek rapora göre ------ mukim dava dışı göndericinin yine ülkemizde yerleşik dava dışı alıcı(sigortalı) ---- satmış olduğu -----güvenli taşıma ve nakliye yapılması için yeterli ve uygun ambalajlamayı yaptığı, söz konusu makinenin davalı taşıyıcı --- çalışanı tarafından forkliftten düşürülerek hasarlandığı, dolayısıyla davaya konu hasarın oluşumunda %100 oranında davalı taşıyıcı ----- firmasının sorumlu olduğu anlaşılmıştır.Yükün fiili taşıyıcılığının davalı ----- gerçekleştirildiği,

emtianın, 17.10.2021 tarihinde ----firması sorumluluğunda antrepoda yapılan tahliye operasyonu esnasında forklift üzerinden düsürülmesi sonucu hasarlandığından diğer davalıların husumet sıfatının bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Davaya konu hasar oluşumunda; davalı taşıyıcının, davaya konu yükü araçtan indirirken düşürerek hasarlanmasına neden olması iş kazası niteliğinde olup somut olayda CMR 29 maddesinin uygulanmasına yer olmadığı kanaatine varılmıştır. CMR 24 ve CMR 26/1 maddesinde tazminat talep eden tarafın emtia değeri kadar tazminat talep edebilmesi için navlun ücretini ödeyen tarafın, navlun ücretine ilaveten tarafların belirleyecekleri ek bir ödeme yapma şartına bağladığı,

davaya konu taşımacılık faaliyetinde dava dışı alıcının CMR 24 ve CMR 26/1 maddelerine yönelik ek bir ödeme yaptığının tespit edilemediği (bu hususta raporun 2. Sayfasında ve kök raporda tespit edilemediği belirtilmiş olup raporun 11. Sayfasında geçen -edildiği- ifadesinin maddi hata olduğu anlaşılmıştır.) Söz konusu yiv yapma makinesi siparişe özel olarak ------ ülkesinde imal edilmekte olup makinenin hasarının onarımının makine hakkında bilgi ve tecrübesi olan teknik eleman ülkemizde bulunmadığından ülkemiz şartlarında mümkün olamadığı,

üretici firmadan alınan onarım teklifi sonucunda makinenin onarımının yeniden ediniminden çok daha yüksek olduğu, bu durumda söz konusu makinenin Pert-Totale ayrılmasının en uygun seçenek olduğu anlaşılmaktadır. Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaya göre Makinenin Piyasa Rayiç Değerinden Makinenin Sovtaj Değerinin mahsubu sonucu hasar bedelinin 661.032,34 TL olduğu anlaşılmıştır.

Dava dışı alıcının CMR Konvansiyonu Madde 24'e göre ek bir ödeme yapmaması nedeniyle davaya konu taşımacılıkta meydana gelen hasar CMR m.25 atfı ile CMR m.23/3 gereği hesaplanan taşıyıcının sınırlı üst sorumluluk limitine göre değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla CMR m.25 atfı ile CMR m.23/3 gereği bilirkişi raporunda hesaplanan sorumluluk limiti 94.802,56 TL olup bu miktarın hasarlanan emtianın sovtaj değerinden (137.000,00TL) daha düşük olması nedeniyle davalı taşıyıcının hasar için tazminat ödemeyeceği,

CMR m.25 atfı ile CMR m.23/3 gereği hesaplanan sorumluluk limitinin dışında CMR Konvansiyonu Madde 23/4’e göre davacı sigorta şirketinin hasar tespiti için ödediği 13.655,35 TL yi ödemesi gerektiği, davacının takip tarihinden itibaren yıllık %5 CMR m.27 gereği temerrüt faizi talep edebileceği kanaatine varılmış olup davanın ----Yönünden kısmen kabulüne, diğer davalılar yönünden davanın husumet sıfatı bulunmaması nedeniyle usulden reddine yönelik aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.