İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1019 K.2025/182

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/1019 Esas

KARAR NO: 2025/182

DAVA

İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 22/12/2022

KARAR TARİHİ: 20/02/2025

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu 22/12/2022 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle. Davalı tarafın müvekkilin 3. bir kişiye verdiği ve ödemesine rağmen bir şekilde davalı tarafın eline geçmiş 1.000,00 USD bedelli senet ile kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlattığını,---------- İcra Dairesi ----------- Esas sayılı dosyasındaki bu takip müvekkilinin itiraz süresini kaçırması üzerine kesinleştiğini;

bu kesinleşen takibe bağlı olarak alacaklı davalı tarafın, müvekkilinin gayrimenkulü hakkında satış talebinde bulunduğunu ve 24.08.2022 tarihli satış gününden 1 gün önce müvekkilinin 23.08.2022 tarihinde söz konusu icra borcunu icra ve satış tehdidi altında ihtirazı kayıt ile ödemek zorunda kaldığını, müvekkilinin yapmak zorunda kaldığı bu ödeme sonrası takip dosyasında yaptığı incelemede davalı senet alacaklısının takip talebinde, takip alacağını 1.000,00 USD olarak belirttiğini,

bu tutara vade tarihi olan 01.01.2017 tarihi ile takip talep tarihi olan 17.09.2019 tarihi arasındaki süre için Türk Lirasına uygulanan ticari faize göre hesap yapılarak 382,52 USD faiz talep ettiğinin görüldüğünü, takip tarihi olan 17.09.2019 tarihi ile müvekkilinin takip tutarını ödemek zorunda kaldığını, 23.08.2022 tarihi arasında da Türk Lirasına uygulanan ticari faiz uygulanarak ... hesabı yapıldığını ve bu miktar da müvekkili tarafından ödenmek zorunda kalındığını, 3095 Sayılı Kanununun emredici 4/a maddesi göz önüne alındığında müvekkilinin haksız ve fazladan para tahsil edildiği açık olduğunu,

davaya konu istirdat talebine ilişkin icra dosyasında ise davalı alacaklı takip talebinde takip tarihi ile ödeme tarihi arasında yıllık % 19,50 (TİCARİ) değişen oranlarda faiz talep ettiğini, icra dairesi ise yapmış olduğu ... hesabında hem fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden asıl alacağı hesaplandığını, İcra Mahkemesinin kararı ile müvekkilinden tahsil edilen takip sonrası süre için hesaplanan faiz tutarı haksız ve hukuka aykırı hale geldiğini,

hem asıl alacak fiili ödeme tarihindeki kura göre hesap edilmiş olduğunu hem de takip tarihinden fiili ödeme tarihine kadar döviz cinsinden kabul edilen bu alacağa 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesi gereği bu alacağa devlet bankalarının o yabacı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz uygulanması gerekirken TL cinsinden alacaklara uygulanan faiz uygulanarak hem yasanın emredici hükmüne muhalefet edildiğini, hem de müvekkilinin zararına sebebiyet verildiğini, ---------- İcra Hukuk Mahkemesi'nin --------- Esas, ----------- Kararına yönelik istinafının bekletici mesele yapılmasına,

fazlaya dair dava ve talep hakkı saklı kalmak kaydıyla ----------- İcra Dairesi ------------ Esas sayılı dosyası nedeniyle müvekkili tarafından takip öncesi faiz, takip sonrası faiz ile bunlara bağlı vekalet ücreti ve harçlar nedeniyle yapılan fazla ve haksız ödemenin ödeme tarihi olan 23.08.2022'den itibaren işleyecek değişen oranda reeskont faizi ile birlikte şimdilik 100,00 TL'sinin davalı taraftan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili 22/02/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle.

Davacı borçlu tarafından keşide edilen 1.000 usd bedelli bononun ödenmemesi nedeniyle 17.09.2019 tarihinde --------- İcra Dairesi ----------e. sayılı icra takibi başlatıldığını, takip talebinde açıkça 1.000 usd senet alacağı ve 385,52 usd işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.385,52 usd nin tahsili talep edildiğini, ayrıca fazlaya dair ve faiz artışından doğan aklar saklı tutulduğunu, borçluya ait taşınmazın 24.08.2022 tarihinde satış ihalesi yapılacağı sırada borçlu, icra dosyasına ödeme yaparak satışı düşürdüğünü,

davacı vekili tarafından icra müdürlüğüne faiz ve kur itirazında bularak dosya hesabının yanlış yapıldığını bu nedenle müvekkilinin fazla ödeme yapmak zorunda kaldığını, fazla ödemenin iadesi için tarafına muhtıra gönderilmesini talep ettiğini, ------------ İcra Müdürlüğü de 23.09.2022 tarihli muhtıra ile 25.134,37 tl'nin iadesi için tarafımıza muhtıra gönderdiğini, muhtıranın iptali için ----------- Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, davanın kabulü ile fazla ödeme olmadığından bahisle muhtıranın iptaline karar verildiğini, kararın davacı vekili tarafından istinaf edildiğini, henüz kesinleşmediğini,

davacının işbu davayı açmasında hukuki yararı olmadığını, aynı konu hakkında derdest dava olduğunu, bu nedenlerle bekletici mesele yapılmasına da lüzum olmadığını, davanın reddi gerektiğini, davanın açılmasında hukuki yarar olmadığından ve aynı konuda derdest dava olduğundan dolayı bekletici mesele yapılmaksızın davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretini davacı üzerine tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

---------- Esas sayılı dosya Uyap sureti, ----------,----------Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 24/01/2024 tarihli müzekkere cevabı, ----------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 23/01/2024 tarihli müzekkere cevabı, ------------ Müdürlüğü'nün 22/01/2024 tarihli müzekkere cevabı, ---------- Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği'nin 31/01/2024 tarihli müzekkere cevabı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ---------- İcra Dairesi ------------ Esas sayılı dosyasında fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden asıl alacağı hesaplanması nedeniyle davacı tarafından takip öncesi faiz, takip sonrası faiz ile bunlara bağlı vekalet ücreti ve harçlar nedeniyle yapılan fazla ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte şimdilik 100,00 TL'sinin davalıdan istirdatı istemine ilişkindir.----------İcra Dairesi ----------- Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde icra takibinin 17/09/219 tarihinde başlatıldığı, 1.382,52-USD 7.859,90-TL karşılığının tahsilinin talep edildiği,

1-USD'nin 5,6852-TL olduğunun belirtiliği, 23/08/2022 tarihinde dosya hesabının yapıldığı, borçlu tarafından ödemenin yapıldığı anlaşılmşıtır.

Davacı borçlu vekili tarafından 08/09/2022 tarihinde verilen talep dilekçesinde; "asıl alacak kaleminin takip tarihindeki kura göre hesaplanması, hem de vekalet ücreti, faiz, harç gibi diğer kalemlerin de buna göre yeniden hesaplanması" nın talep edildiği, müdürlük tarafından 21/09/2022 tarihli karar tensip tutanağı "..2-)25.134,37 TL'nin dosyamıza iade edilmesi için alacaklı vekiline muhtıra tebliğe gönderilmesine, 3-)Ödemeye esas alınan dosya hesap raporunda 25.106,56 TL takipte kesinleşen miktar olarak hesaplandığı,

bu miktar üzerinden tahsil harcı ve cezaevi harcının kesildiği anlaşılmıştır. -Takip talebinde dolar kurunun takip talebindeki tarih itibariyle hesaplanmasına karar verildiği, takipte kesinleşen miktarın 7.859,90 TL olduğu bu miktarın üzerinden tahsil harcı ve cezaevinin kesilmesi gerektiğinden;

Muhtıranın kesinleşmesinden sonra talep halinde fazla kesilen 1.529,82 TL Tahsil Harcı ve 344,94 Cezaevi Harcının dosyamıza iade edilmesi için ilgili kurumlara müzekkere yazılmasına, İcra Hukuk Mahkemesine (şikayet yolu açık olmak üzere karar verildi." şeklinde talebin kabulüne dair karar verilerek yeniden hesaplama yapıldığı ve alacaklıya iade muhtırasının gönderildiği anlaşılmıştır.------------ sayılı dava dosyasında yapılan yargılamada davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatıldığı,

davalı alacaklı tarafından 23/09/2022 tarihli iade muhtırasının iptalinin talep edildiği , Mahkeme tarafından davanın kabulüne karar verildiği ,borçlu vekili tarafından istinaf talebinde bulunulduğu ------------ sayılı ilamı ile " Takip talebinin incelenmesinde 1000USD senet alacağı, 382.52 USD işlemiş faiz toplam 1.382.52 USD 1.382,52-USD = 7.859,90-TL (1 USD 5,6852-TL (17.09.2019)) tutarındaki alacağın icra gideri, vek. üc ve takip tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek yıllık % 19.50 ticari değişen oranlarda faizi ile tahsili şeklinde talepte bulunulduğu,

takip talebinde fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden talepte bulunulduğuna ilişkin açıklama bulunmadığı gibi, faiz oranının da TL alacağa uygulanan faiz oranında talep edilmiş olması nedeni ile icra müdürlüğünce yapılan hesaplamada alacağın TL olarak değerlendirilmesi yerinde olduğundan istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu şikayetin reddine .." dair karar verilerek hükmün 15/04/2024 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Davacı borçlu vekili tarafından istinaf ilamı sonrasında ----------- İcra Dairesi ------------- Esas sayılı dosyasından talepte bulunduğu "... 15.09.2022 tarihli talep dilekçesinde ileri sürülen gerekçelerle alacaklıya fazla ödenen paranın iadesi için muhtıra çekilmesini talep etmiştik, bu talebimiz İcra Dairenizin 15.09.2022 tarihli tensip zaptıyla bu talebimiz haklı görülerek alacaklıya muhtıra çıkartılmasına karar verilmiştir.

Karar gereği icra dairenizce alacaklıya muhtıra çıkartılmış ve bu muhtıra 01.10.2022 tarihinde alacaklı vekiline tebliğ edilmiş sayılmıştır. Alacaklı vekili tarafından İcra Dairenizin muhtıra çıkartılması yönündeki talebimizin kabulüne dair Daire kararına karşı şikayet yoluna gidilmiş, söz konusu şikayet üzerine icra mahkemesince ----------- Sayılı kararı ile şikayet haklı görülerek Dairenizin muhtıra talebimizin kabulüne dair kararı kaldırılmıştır.

Ancak bu karara karşı tarafımızdan istinaf kanun yoluna başvurulmuş,---------- numaralı ilamı ile Dairenizin alacaklıya muhtıra çıkartılması yönündeki kararı haklı bulunarak ----------- İcra Mahkemesinin şikayetin kabulüne dair kararı kaldırılmıştırEkte sunmuş olduğumuz --------- Kararına göre bozma sonrası iade edilecek meblağa önceki muhtıranın tebliğ tarihinden itibaren yasal faiz işletilmelidir.

Muhtıra kararını haklı bulan Bölge Adliye Mahkemesi kararı gereği; alacaklıya fazla ödenen 27.009,13TL'nin (15.09.2022 tarihli Dosya Hesabı Raporuna göre) ilk muhtıranın alacaklıya tebliğ edildiği 01.10.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte dosyaya ödenmesi için alacaklıya yeniden muhtıra çekilmesini talep ederim." şeklinde talep bulunduğu ve İcra Müdürlüğü'nün 05/06/2024 tarihli karar tensip tutanağı ile " Borçlu vekilinin talebinin kısmen kabulü ile alacaklıya tebliğ edilen muhtırada belirtilen 25.134,32 TL ve tebliğ tarihinden ( 01.10.2022) işlenen yasal faizi 3.840,39 TL toplam 28.974,71 TL dosyamıza iadesi için

alacaklı vekiline muhtıra gönderilmesine , İcra Hukuk Mahkemesine (şikayet) yolu açık olmak üzere karar verildi. " şeklinde karar verilmiştir.

Tüm dosya kapsamına göre, davalı tarafından davacı hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibinde bulunulduğu, borçlu tarafından ödeme yapıldığı, icra müdürlüğü tarafından alacağın takip tarihindeki kur üzerinden TL'ye çevrildiği ve alacaklıya iade muhtırası gönderildiği, davalı tarafından fiili ödeme tarihindeki kurun esas alınması gerektiğini ileri sürerek şikayette bulunulduğu,

------------ sayılı ilamı davanın kabulüne dair verilen karar ----------- numaralı ilamı ile alacaklıya muhtıra çıkartılması yönündeki kararı haklı bulunarak şikayetin reddine dair kesin olarak karar verilmiştirYabancı para alacağı bir kambiyo senedine bağlanmışsa ilke olarak kambiyo senedinde aynen ödeme şartı bulunsun veya bulunmasın, yabancı para alacaklısı, alacağının, vadesinde ödenmemesi halinde, vade veya fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden ödenmesini talep edebilecektir.

Bu arada, yabancı para üzerinden tanzim edilmiş kambiyo senedinin icraya konulması halinde olaya uygulanması zorunlu İcra ve İflas Kanunu (İİK.)'nun 58 nci maddesinin 2.fıkrasının 3 ncü bendi hükmünün de irdelenmesi gerekir.

Yerleşik görüşe göre, İcra ve İflas Kanunu’nun 58 nci maddesinin 3.bendinin emredici nitelikte olduğu yönündedir.İİK'nun 58/3 ve 3678 Sayılı Kanun ile 818 sayılı (mülga) Borçlar Kanunu’nun 83. maddesine eklenen fıkrası uyarınca, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı bu borcu vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre, Türk parası ile ödenmesini isteyebilir.----------- İcra Dairesi ----------- Esas sayılı icra dosyasında düzenlenen ilk dosya hesabında takipte kesinleşen miktar 1.382,52X 18,160 = 25.106,56 Tl, toplam faiz miktarı 7.978,96 Tl ,tahsil harcı 2.284,70 Tl, 44,40 başvurma harcı, 3.765,98 Tl vekalet ücreti ,

7.414,40 Tl masraf olmak üzere yekün alacağın 46.595,00 Tl olarak hesaplandığı ve davacı borçlu tarafından ihtirazi kayıt 46.67,27 Tl ödeme yapıldığı ve borçlu vekilinin talebi üzerine düzenlenen dosya hesabında takip tarihndeki kur üzerinden asıl alacak ve işlemiş faiz TL olarak hesaplanarak takipte kesinleşen miktar 7.859,90 Tl olarak hesaplandığı ve bu miktar üzerinden, toplam faiz miktarı , harç miktarı, vekalet ücreti , masraf olmak üzere yekün alacağın 19.158,14 TL olarak hesaplandığı ve iade edilmesi gereken tutarın 27.009,13 Tl olduğu anlaşılmıştır.

Belirlenen bu tutardan fazla kesilen 1.529,82 TL Tahsil Harcı ve 344,94 Cezaevi Harcı düşüldükten sonra alacaklıdan talep edilen 25.134,32 TL ile tebliğ edilen muhtırada belirtilen tebliğ tarihinden ( 01.10.2022) itiberen işleyen 3.840,39 TL yasak faiz toplamı olan 28.974,71 TL'nin iadesi için alacaklı vekiline yeniden muhtıra çıkarılmış ve davalı alacaklı vekil tarafından iade edilen tutara ilişkin dekontun icra takip dosyasında yer aldığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar davacı vekili takip öncesi işlemiş faiz yönünden hesaplama yapılmasını talep etmiş ise de dava dilekçesinde de belirtildiği üzere vade tarihi ile takip tarihi arasındaki süreye reeskont faizi işletildiği ve bunun hatalı olduğunu beyan etmiş ise de icra müdürlüğünce takip talebindeki döviz cinsi alacağın TL karşılığı üzerinden dosya ... hesabının düzenlendiği ve seçimlik hakkın TL'den yana kullanılmış olması nedeniyle Tl cinsi alacağa reeskont faizi işletilebileceği değerlendirildiğinde iade muhtırasında belirlenen tutarın yerinde olduğu ve 07/06/2024 tarihinde davacı borçluya iade edilmiş olduğu anlaşılmıştır.

Bu nedenle davalı tarafından iş bu dava tarihinden sonra fazla yatırılan tutarın davacıya iade edildiği, davacının dava tarihi itibariyle dava konusu asıl alacak, faiz, vekalet ücreti ve masraflar yönünden fazla yatan bedeli talep etmekte haklı olduğu kanaatine varılmıştır.

Takip dosyasında yer alan belgelerden davalı adına düzenlenen iade muhtırasında belirlenen tutarın davacı borçluya 07/06/2024 tarihinde iade edilmiş olduğundan bu aşamada davacıya iade edilecek tutarın bulunmaması nedeniyle dava konusuz kaldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 331/1. maddesinde düzenlenen “Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim,

davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.” hükmü de nazara alınarak davanın açıldığı tarihteki davacının haklılık durumuna göre davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davanın kısmi dava açılmış olması da gözetilerek karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 100,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.