İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/157 K.2025/10

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/157 Esas

KARAR NO: 2025/10

DAVA

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 03/03/2023

KARAR TARİHİ: 09/01/2025

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu 03/03/2023 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle.

Müvekkiline ait --------- plakalı aracın 21/05/2021 tarihinde saat 10:00 sıralarında,---------- ili ---------- ilçesine seyir halinde iken, davalı ------------ ait davalı ------------ sevk ve idaresindeki ----------- plakalı aracın müvekkiline ait araca çarpması neticesinde kaza meydana geldiğini, ---------- plakalı araç sürücüsünün asli kusurlu olarak % 75 oranında kusurlu olduğunu, müvekkiline ait aracın meydana gelen zararlardan poliçe kapsamında sorumlu olduğunu, dava konusu aracın müvekkili firmaya finansal kiralama sözleşmesi ile dava dışı ---------- Tarafından kiralandığını, işleten sıfatına haiz olduğunu,

müvekkili firmanın davayı açmaya ve yürütmeye yetkisi bulunduğunu, müvekkilinin uğradığı kazanç kaydı zararının da davalı sigorta şirketi hariç olmak üzere davalı ---------- ile davalı --------- tarafından ödenmesi gerektiğini, delil müvekkiline ait araçta meydana gelen zararın tespiti amacı ile sigorta eksperinden faydalanıldığını ve sigorta ekspertiz şirketince rapor tanzim edildiğini, hizmet karşığılında toplam KDV dahil 323,91 TL ödeme yapıldığını, yaptırılan ekspertiz incelemesine binaen ekspertiz ücreti masrafı yargılama giderleri arasında olduğunu, müvekkilinin uğramış olduğu hasar bedeli, değer kaybı,

kazanç kaybı ve ekspertiz ücreti zararlarının tahsili amacı ile davanın açıldığını, ----------- Plakalı araçta meydana gelen hasar bedeli zararına binaen belirsiz alacak davası olarak 10.000,00-tl’ nin kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, ---------- plakalı araçta meydana gelen değer kaybı zararına binaen belirsiz alacak davası olarak 5.000,00-TL’ nin kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,

---------- Plakalı araçta meydana gelen hasar nedeni ile müvekkilin uğramış olduğu kazanç kaybı zararına binaen belirsiz alacak davası olarak 2.000,00-TL’nin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan sigorta şirketi hariç olmak üzere davalı ------------ ile davalı ------------ tahsiline,

müvekkilinin aracında meydana gelen hasarın tespiti için hazırlanan ekspertiz raporu ücreti için tarafımızca karşılanan 323,91-TL ekspertiz ücretinin yargılama öncesi zorunlu olarak tespit amaçlı yapıldığından yargılama gideri olarak karara derç edilmesini ve diğer yargılama giderleri ve ücreti vekâletin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ----------- Şirketi vekili 01/04/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi değil, Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, davacı da ekspertiz raporu aldığını, dilekçesinde KDV dahil 15.000,00 tl'lik hasar ve değer kaybı meydana geldiğini iddia ettiğini, buna rağmen işbu davayı belirsiz alacak davası olarak açtığını, bu sebeple davanın belirsiz alacak davası şeklinde açılmasında hmk107. madde uyarınca hukuki yarar olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte,

poliçe tanzim tarihi olan 29.04.2021 tarihi göz önünde bulundurulduğunda değer kaybı hesaplamasında genel şartlar göz önünde bulundurularak hesaplama yapılması gerektiğini, kesinlikle davayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile müvekkili şirketin sorumluluğu yalnızca poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, müvekkili şirketin, sigortalının mali mesuliyet sigortasından kaynaklanan sorumluluğundan sigortalının kusuru oranında sorumlu olduğunu, kesinlikle davayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile davacının kaza tarihinden itibaren faiz işletme talebi hukuka aykırı olduğunu,

tarafına ikame edilen haksız ve mesnetsiz davayı kabul etmemek kaydıyla müvekkili şirketin faiz sorumluluğu sınırlı olduğunu, işbu dava kazanç kaybı talebi ile açıldığını, ancak müvekkili şirketin poliçe kapsamında kazanç kaybından sorumluluğu mevcut olmadığını, aleyhe hüküm kurulması halinde parça ve işçilik iskontosu uygulanması gerektiğini, bu oran da en az yüzde otuz olması gerektiğini, mahkeme nezdinde açılmış olan davanın öncelikle görevsizlik itirazımızın kabul edilerek görevli mahkemeye gönderilmesini, mahkeme aksi kanaatte ise yetki itirazımız kabul edilerek yetkili mahkemeye gönderilmesini,

mahkeme aksi kanaatte ise usule yönelik cevapları dikkate alınarak usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise esasa yönelik cevapları dikkate alınarak esastan reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.-Diğer davalıların cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

DELİLLER

-Davalı ----------- ait nüfus kayıt örneği Uyap sureti, --------- Vergi Dairesi Müdürlüğü 20/03/2023 tarihli müzekkere cevabı, --------ş. 23/03/2023 tarihli müzekkere cevabı ile poliçe sureti, -------- Bankası 29/03/2023 tarihli müzekkere cevabı, ---------- Noterler Birliği 29/03/2023 tarihli müzekkere cevabı, ----------- Noterler Birliği 14/08/2023 tarihli müzekkere cevabı, ----------ş. 14/02/2024 tarihli müzekkere cevabı, ----------- Noterler Birliği 23/02/2024 tarihli müzekkere cevabı, -Makine Mühendisi ve Sigorta Uzmanı bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen 11/06/2024 tarihli bilirkişi raporu,

Makine Mühendisi ve Sigorta Uzmanı bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen 11/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "--------- plakalı aracın davalı sürücüsü ---------- %75 oranında kusurlu, ------------ plakalı aracın sürücüsü ----------- %25 oranında kusurlu olduğu,

------------ plakalı araçta hasar tutarının KDV dahil 49.428,48 TL., ----------- plakalı araçta değer kaybının 30.000 TL, ---------- plakalı araçta kazanç kaybının 6.000 TL, değer Kaybı tazmini için kusurlu araç malikine ve en fazla kusur oranında (%75) talep yöneltilebileceği, Davalı tarafın bu bedellerin kusur oranına göre %75'inden sorumlu olup, hasarlı araç onarım bedeli için 49.428,48-TL + Değer kaybı için 30.000-TL.

Toplamda 79.428,48 TL olup; kusur oranına göre hesaplama yapıldığında en fazla 59.571,36-TL'sinden sorumlu olduğu, sigorta şirketinin sorumluluğunun Zorunlu Mali Mesuliyet Poliçesindeki limitlerle sınırlı olup, bu bedelin ilgili poliçede 43.000-TL ile sınırlı olabileceği;

aşan bedel var ise, kusurlu aracın işleteninden veya varsa ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçesinden limiti dahilinde talep edilebileceği,Kazanç kaybına dair tespit edilen 6.000-TL'nin Davalı tarafın kusur oranına göre %75'inden sorumlu olup, kusur oranına göre hesaplama yapıldığında en fazla 4.500,00-TL'sinden sorumlu olduğu" sonuç ve kanaatine varıldığı görülmüştür. -Davacı vekili 27/06/2024 harç tarihli talep arttırım dilekçesinde özetle.

Talep arttırım taleplerinin kabulü ile müvekkilinin aracında meydana gelen hasar bedeli zararına ilişkin olarak 37.071,36-TL'nin 21.05.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini, talep arttırım taleplerinin kabulü ile müvekkilinin aracında meydana gelen değer kaybı zararına ilişkin olarak 22.500,00-TL'nin 21.05.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini,

talep arttırım taleplerinin kabulü ile müvekkilinin aracında meydana gelen kazanç kaybı zararına ilişkin olarak 4.500,00-TL'nin 21.05.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı sigorta şirketi hariç olmak üzere diğer davalılardan tahsiline karar verilmesini, müvekkiline ait ait araçta oluşan zararın delil tespiti için yargılama öncesi hazırlanan ekspertiz incelemesine binaen tarafınca karşılanan 323,91-tl ekspertiz ücreti masrafının yargılama gideri olarak karara derç edilmesini ve yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası sebebiyle oluşan hasar bedeli ,araç değer kaybı ve kazanç kaybına dayalı tazminat istemine ilişkindir.

2918 sayılı KTK'nın hükümlerine göre, trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Kanun'un 85. maddesinde ise "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.2918 sayılı KTK 3 maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.

Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek öğretide, gerekse Yargıtay uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda, getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır.

Bu nedenle taraflar arasındaki kiralama sözleşmesi dikkate alınarak, taraflar arasında tanzim edilen kira sözleşmesinin uzun süreli ve 3. kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği,

kira bedellerinin ödenip ödenmediğinin, gerektiğinde davalı malik ve kiracının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin belirtilen bu deliller ile fatura ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususlarının araştırılması gerekmektedir.Dava konusu ---------- plakalı aracın kaza tarihinde dava dışı --------- adına tescilli olduğu ve davcı adına uzun süreli kiralandığı ve kaza tarihinden sonra davacı adına tescil edildiği ve işleten sıfatının buulnduğu,

davalı ---------- sevk ve idaresindeki ---------- plakalı aracındavalı -------- ait olduğu davalı şirket nezdinde sigortalı olduğu anlaşılmıştır.2918 sayılı KTK'nın 85. maddesinde, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı belirtilmiştir.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. madde, “işletenlerin,

bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur" hükmünü içermektedir.Davacının değer kaybı zararına ilişkin talebinin değerlendirilmesinde tazminat kapsamının ne olduğu konusunda TBK'daki genel hükümlerde bir açıklık yoktur.

Bu konuda, Yargıtay'ın müstakar hale gelmiş içtihatları bulunmakta olup, yüksek yargı kararlarında değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki fark olarak tanımlanmakta ve araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra 2. el satış değerinin tespiti ve arasındaki farkın göz önüne alınması gerektiği yerleşik hale gelmiştir.

Nitekim, --------- sayılı kanun yararına bozma ilamında da, değer kaybının, işaret edilen bu esaslar dahilinde yapılacak inceleme ile belirlenmesi gerektiği yönünde içtihatta bulunulmuştur.

Bu sebeplerle; değer kaybının, objektif değer kaybı esasına göre belirlenmesi gerektiği değerlendirilmiş ve dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.Makine Mühendisi ve Sigorta Uzmanı bilirkişi heyeti tarafından rapor ibraz etmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde.

Kusur tespitinin olayın oluş şekli ve trafik kaza tespit tutanağı ile uyumlu olduğu ,Mahkememizce alınan 11/06/2024 tarihli bilirkişi raporunun Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihinde --------- E--------- K. sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesi ve 92. maddesinin ilgili bentlerinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiş olması nedeniyle davacının zararının ve zararın kapsamının 2918 sayılı KTK.nın ve 6098 sayılı TBK.nın haksız fiile ilişkin hükümlerine ve Yargıtay uygulamalarına göre belirlenmesi gerektiğinden dava konusu aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile aracın onarıldıktan

sonraki piyasa rayiç bedeli arasındaki farkı değer kaybı olarak belirlemiş olması ve davacıya ait aracın daha önce hasar kaydının bulunmaması nedeniyle değer kaybı hesaplamasının yerinde olduğu , hasarlı parçaların kazanın oluşumuyla uyumlu olduğu yine dava konu araçta meydana gelen kazanç kaybının belirlenmesinde tamir süresi ve aracın kaza tarihi itibariyle günlük kira bedeli üzerinden hesaplandığı anlaşılmış olup bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli ve denetime açık olduğu kanaatine varılmıştır.

Bilirkişi raporu ve davacı vekilinin bedel arttırım dilekçesi doğrultusunda davanın kabulü ile dava konusu 37.071,36 TL hasar bedeli tazminatının ile 22.500,00 TL araç değer kaybı nedeniyle oluşan maddi tazminatı davalılar --------- ve ---------- yönünden kaza tarihi olan 21/05/2021 tarihinden itibaren ,

davalı -----------Ş. yönünden KTK 99. maddesi gereğince davacının sigorta şirketine başvuru tarihinden itibaren sekiz iş günü içinde ödenmemesi nedeniyle temerrüte düşmüş sayılacağından temerrüt tarihi olan 27/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (kaza tarihindeki poliçe limiti olan 43.00,00 TL ile sınırlı olarak) tüm davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

dava konusu 4.500,00 TL kazanç kaybı nedeniyle oluşan maddi tazminatın kaza tarihi olan 21/05/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ---------- ve ----------- alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.