İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/23 K.2024/949

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/23 Esas

KARAR NO: 2024/949

DAVA

Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)

DAVA TARİHİ: 09/01/2024

KARAR TARİHİ: 21/11/2024

DAVA

Davacı vekili Mahkememize sunduğu 09/01/2024 havale tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin ticari ilişkileri nedeniyle var olan faturalı alacağına karşılık almış olduğu ve müvekkil firmanın yetkilisi tarafından son yetkili hamil olarak cirolanan ve alacaklı sıfatıyla ödeme gününü beklediği çekin rızası dışında elinden çıktığını, söz konusu çek, ---------- Bankası ----------- şubesinin ------------ seri nolu, 07.06.2023 keşide tarihli, keşide yeri -----------, keşidecisi ---------- Şirketi.

Lehtarı -------- Şirketi ve -------- - ---------- ile ------------ Şirketi firmaları cirantası, lehdarı ve keşidecisi olan 35.800,00 TL Bedelli çekin, müvekkil firmanın yetkili hamilliğinde iken rızası dışında elinden çıktığını, müvekkilin çeki kendinden önceki son ciranta olan ----------- Şirketi firmasından teslim alarak ciro ettiğni ve son yetkili hamil olduğunu, kaybolan bu çekin piyasada ticari itibari yüksek olan firmalar tarafından keşide edilmiş olduğundan, müvekkil firmanın cirosunun da çekin arka yüzünde bulunduğundan ve çeklerin vadelerinin henüz gelmediğinden,

çek vadeleri geldiğinde çeklerin karşılığının bankadan tahsil edilme imkanı bulunduğunu, bu sebeple çekin bankadan tahsil edilmesini engellemek ve müvekkilin ve çeki keşide eden müvekkilin müşterilerinin zarar görmemesi için tedbir amaçlı olarak ödeme yasağı konulmasını da içeren çekin iptali için ------------ Esas No ile çek iptali davası açıldığını, ödemekten men kararı verilmesine karar verildiğini ve bankaya bildirildiğini, ------------ Esas, 03/10/2023 tarihli duruşmasında --------- Bankası ---------- Şubesine ait 07/06/2023 keşide tarihli, borçlusu ----------Şti, alacaklı-------- Şti. olan ----------- çek numaralı,

35.800,00 TL bedelli çek hakkında "----------- Bankasına yazılan müzekkereye cevap verildiği, çekin ---------- tarafından ibraz edildiğinin bildirildiği görüldü." şeklinde ifade edildiğini, ---------- Bankası 18/06/2023 tarihli müzekkere cevabında "1- 07/06/2023 keşide tarihli ----------- seri nolu 35.800,00 TL tutarlı çek hesabı,--------- Şirketine aittir. 2- İlgili çek, 07/06/2023 tarihinde Takas Merkezine sunulmuştur.

3-Takasa ibraz edilen çek görüntüsü ekte olup ---------- tarafından ---------- ibraz edilmiştir. İbraz edenin adresi ciroda göründüğü üzere; ---------- Mah. ---------- Sok. No ---------- ---------.

4- Çeke sistemsel olarak ödeme yasağı konulduğundan ödemesi gerçekleşmemiştir." şeklinde ifade edildiğini, müvekkilin bahsi geçen kişileri tanımadığını, aralarında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, dava konusu çekin ya da bedelinin istirdadına karar verilmesi ve çekin müvekkile iadesinin sağlanmasını, yargılama gider ve masrafları ile vekalet ücretinin davalı tarafa tahmilini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalıya dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı cevap dilekçesi sunmadığı gibi duruşmalara da katılmamıştır.

DELİLLER

---------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davalı adına tacir kaydı olup olmadığı, varsa T.C. Kimlik numarasının mahkememize bildirilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır. ----------- Esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celp ve tetkik edilmiştir.

Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden davacının son tescil bilgilerinin mahkememize bildirilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır. --------- ve ---------- vergi dairelerine müzekkere yazılarak davalının vergi kaydı olup olmadığı, varsa T.C. Kimlik numarasının mahkememize bildirilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır.

Davacının bağlı olduğu vergi dairesine müzekkere yazılarak 2023 yılı beyan formlarının mahkememize gönderilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır. ---------- Bankası ---------- şubesine müzekkere yazılarak --------- seri nolu, 07.06.2023 keşide tarihli, keşidecisi ----------- Şirketi.

Lehtarı ----------Şirketi ve --------- - ----------- ile --------- Şirketi firmaları cirantası, lehdarı ve keşidecisi olan 35.800,00 TL bedelli çekin ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmişse ibraz edenin kimlik bilgilerinin ve varsa çekin ön ve arka yüzünün mahkememize gönderilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT

Uyuşmazlık, çekin istirdadı koşullarının davacı yararına oluşup oluşmadığı noktasındadır.6102 sayılı TTK'nın 818. maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanan aynı Kanun'un 763. maddesine göre. "Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır" denmektedir.

Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde.

"Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.Bu hükümlere göre, çekin yetkili hamili çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa zayi nedeniyle iptal davası açabilir, iptal davasında çek mahkemeye ibraz edilirse mahkemece iade davası açması için süre verilir.

Açılan iade davasında ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.Davacı çekin --------- tarafından ibraz edildiğini, bahsi geçen kişileri tanımadığını, aralarında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, dava konusu çekin ya da bedelinin istirdadına karar verilmesi ve çekin müvekkile iadesinin sağlanmasını dava etmiştir.

Mahkememizce davacının ve davalının ticari defterlerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmamıştır. Zira çekin sebepten mücerret ve ödeme aracı olması nedeni ile davacı ile cirantalar veya en son çeki elinde bulunduran davalı hamil arasında bir ticari ilişkinin olması gerekmez. Ticari ilişki olmaması da, çekin davacının elinden rızası hilafına çıktığını kanıtlamaz.

Davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde yer alan imzaların gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu bulunmayıp, TTK’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Davacı, yukarıda belirtildiği üzere çekin davalı tarafından kötüniyetle iktisap edildiğini veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat etmelidir. Davacı bu yönde delil ibraz edememiştir.

Diğer yandan çekteki ciro silsilesi görünüşte kopuk olmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.