İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/108 K.2025/810

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/108 Esas

KARAR NO : 2025/810

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 05/02/2025

KARAR TARİHİ : 20/11/2025

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu 05/02/2025 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket nezdinde sigortalı davalı şirketin maliki olduğu --------- plakalı aracın 05/02/2023 tarihinde ----------- plakalı araca çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, müvekkili şirkete vaki hasar ihbarına müteakip hazırlatılan ekspertiz raporuna istinaden--------- plakalı araçta meydana gelen maddi hasar kaybı bedelinin toplamı 43.000,00 TL olarak tespit edildiğini ve 2023 T ------- nolu hasar dosyası kapsamında hak sahibine ödendiğini, işbu tazminatın 07/03/2023 tarihinde ödenmiş olduğunu,

ödeme tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek yıllık değişen oranlı avans faizi ile birlikte hesaplanacak tutarından ZMMS poliçe genel şartları ve KTK uyarınca davalı şirketin sorumluluğu bulunmakta olduğunu, meydana gelen kaza sonrasında tanzim edilen kaza tespit tutanağı, mütalaa edilen bilirkişi raporlarından, şikayet evraklarından ve diğer sundukları evraklardan anlaşılacağı üzere ---------- plakalı aracın sürücüsü aracın sevk ve idaresinde olduğu sırada 0.41 promil seviyesinde alkollü olması ve trafik kurallarını ağır derecede ihlal etmesi nedeniyle meydana gelen trafik kazasında asli kusurlu olduğunu,

rücuen tazminat alacakları olan 43.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 07/03/2023 tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek yıllık değişen oranlı avans faizi ile birlikte tahsili için davalı aleyhine-------- İcra Müdürlüğü'nün ---------- Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafın borca itiraz etmesi neticesinde takibin durduğunu belirterek --------- İcra Müdürlüğü'nün ---------- esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, arabuluculuk ücreti ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili 14/03/2025 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın iddiasının aksine söz konusu kazanın müvekkili şirketin çalışanının araç sürerken alkollü olması nedeniyle olmadığını, 2918 sayılı KTK 56/1-C maddesindeki kuralın ihlal edilmiş olması nedeni ile kazanın meydana geldiğini, davacı ile müvekkili şirket arasındaki poliçenin genel ve özel şartları bakımından araç kullanıcısının alkol oranının belirlen limitlerin üzerinde olmaması nedeniyle müvekkili şirketi sorumlu olmadığını,

Türk Ticaret Kanunu madde 1409/1 kapsamında davacının doğan zarardan madde 1409/2'deki ispat yükünü yerine getirememiş olması nedeniyle sorumlu olduğunu, davacının meydana gelen kaza sonucunda iddia ettiği gibi müvekkili şirketin zararlarının kasko kapsamında ödenmemesi nedeni ile oluşan zararların tazmini için sigorta tahkim komisyonuna başvurduğunu, tahkim komisyonunda görülen 04/03/2025 - K--------- dosyası üzerinden söz konusu zararın davacı tarafından ödenmesine karar verilerek lehlerine olacak şekilde hüküm tesis edildiğini,

bu kararın hakkı ve yasal bir dayanağı olmaksızın zararları ödemeyen davacı sigorta şirketinin bu talebinin de haksız dayanaktan yoksun olduğunun bir göstergesi olduğunu belirterek davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

--------- İcra Müdürlüğü'nün -------- Esas sayılı dosya sureti --------- Noterler Birliği'nin 14/02/2025 tarihli yazı cevabı -------- Müdürlüğü'nün yazı cevabı -11/07/2025 tarihli bilirkişi raporu

-Mahkememiz dosyasına Makine mühendisi ve Sigorta Hukuku Alanında Uzman bilirkişi heyeti tarafından sunulan 11/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalı şirketin maliki olduğu ---------- plakalı aracın %100 oranında kusurlu olduğu, ----------- plakalı aracın kaza nedeniyle toplam hasar bedelinin 43.000,00 TL olduğu, dava dosyasında bulunan belgelerden sürücü --------- 0,41 promil alkollü olduğunun görüldüğü, ilgili ölçünün yasal sınır üst değerinin altında olduğu olduğu, TTK.'nun 1282nci maddesi uyarınca, bir hasarın teminat harici kaldığını ispat külfeti esasen sigortacıya düşmektedir.

Sigortacı, geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi, aynı Yasanın 1281 inci maddesi hükmüne göre, kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekeceği, Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin Trafik Sigortası Genel Şartlarına göre rücu talebinin yerinde olabileceği, İspat yükümlülüğü açısından davacının dosyaya eklemiş olduğu “Araştırma Raporunun “ hukuki münakaşasının ve taktirinin Saygıdeğer Mahkemeye ait olabileceği1 şeklinde rapor ibraz edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından ZMMS poliçesi nedeniyle ödenen maddi tazminatın teminat kapsamında olmadığı iddiası ile haksız fiile sebebiyet veren sigortalısından tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Dosyada yer alan tescil kayıtlarının incelenmesinde kaza tarihinde --------- plakalı aracın davalı kayıtlı olduğu , davacı ----------Ş nezdinde trafik sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu anlaşılmıştır.--------- İcra Müdürlüğü'nün ---------- Esas sayılı dosyasının incelenmesinde davacının , davalı şirket ve dava dışı araç sürücüsü --------- adına 43.000,00 TL alacak ve 911,66 TL işlemiş faiz üzerinden takip başlatıldığı ,

borçlunun takibe itiraz etmesi üzerine davacı tarafından yasal süresinde itirazın iptali davası davalı borçlunun haksız ve yersiz itirazının iptali ile takibin devamına karar verilmesi talep edilmiştir.2918 sayılı KTK'nın hükümlerine göre, trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Aynı Kanun'un 3. maddesinde, " İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Kanun'un 85. maddesinde ise "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.2918 sayılı KTK 95/2 maddesi gereği, ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre,

tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilecektir. Kanun gereği sigorta şirketi tarafından rücu talebi yalnızca kendi sigortalısına karşı ileri sürülebilecektir.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında sigortacının rücu hakkı, 2918 sayılı KTK'nin 95/2 maddesi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur.

2918 sayılı KTK'nın 95-(2). maddesi uyarınca; sigorta sözleşmesinden veya sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerinden doğan nedenlerle; sigortacının tazminat yükümlülüğünün azaltılması ve kaldırılmasına ilişkin haller sigortacı tarafından 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceğinden; sigortacı zarar görene ödeme yaptıktan sonra tazminatın kaldırılması ya da indirilmesini sağlayabileceği oranda kendi sigorta ettirenine rücu edebilecektir.

Poliçe düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün -------- sayılı --------- yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde.

“Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı düzenlenmiş “Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.

Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.

Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:

a-) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,

b-) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,

c-) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,

ç-) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,

d-) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1 maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,

e-) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,

f-) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halleri .."

Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez.” şeklinde düzenleme yapılmış ve rücu sebebi olarak kabul edilmiştir.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları A.6 maddesinde teminat dışı haller sayılmış olup, 6102 sayılı TTK 1409/2 maddesi gereği rizikonun ya da rizikoların sigorta teminatı dışında kaldığının iddia edilmesi hususunda ispat külfeti sigortacıya aittir.

İlke bu olmakla birlikte, 6102 sayılı TTK 1446 maddesi uyarınca sigortalı, rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar külfetini kasten yerine getirmez ve iyi niyet kurallarına açıkça aykırı olacak şekilde sigorta teminatı dışında kalan hususu, bu oluşan rizikonun teminat içindeymiş gibi ihbar ederse, ispat külfeti yer değiştirip, oluşan rizikonun teminat içinde kaldığını ispat külfeti sigortalıya geçecektir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı sigorta şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı aracın dava dışı üçüncü kişiye vermiş olduğu zarar nedeniyle davalının kusuru oranında 43.000,00 TL tazminatın tahsili amacıyla --------- İcra Müdürlüğü'nün --------- Esas sayılı dosyası ile takibe geçildiğini, davacının ödemiş olduğu tutarın haksız fiile neden olan aracın işleteni olarak sigortalısından talep etmiştir.

Eldeki uyuşmazlıkta, davacı rücu sebebi olarak Genel Şartların B.4.-c maddesinde belirtilen "c-) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar, " haline dayanmıştır.

Somut olayda, davacı sigorta şirketi ile davalı şirket arasında olay tarihini kapsayan geçerli bir sigorta poliçesi mevcut olup rıza hilafına bir durum olmadığından illiyet bağının kesilmesi söz konusu olmayıp davalı şirketin sorumluluğu devam etmektedir.

01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4.c maddesi gereği, aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar teminat dışı durum ve rücu nedenleri arasında sayılmıştır.

Somut olayda davacı vekili --------- plakalı aracın sürücüsü aracın sevk ve idaresinde olduğu sırada 0.41 promil seviyesinde alkollü olması ve trafik kurallarını ağır derecede ihlal etmesi nedeniyle meydana gelen trafik kazasında asli kusurlu olduğunu iddia etmiş olup alkol oranının yasal sınırın üzerinde olduğuna ilişkin iddianın ispat külfeti, 4721 sayılı MK 6 ve 6100 sayılı HMK 190 maddeleri kapsamında sigorta şirketine aittir.

Davacı vekili sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana geldiğini belirttiği 06:58 saatinden 46 dk sonra ölçüm yapıldığını ve kaza saatinde sürücünün alkol oranının yasal sınırın üzerinde olduğunu beyan etmiş ise de dosyada yer alan 05/02/2023 tarihli kaza tespit tutanağına kaza saatinin 07:20 olarak belirtildiği ,

alkol ölçümünün aynı gün saat 07:44'de yapıldığı ve davalı şirkete ait araç sürücüsü olan ---------- 0,41 promil alkollü olduğunun tespit edildiği ,kazanın resmi belge niteliğinde ve aksi sabit oluncaya kadar geçerliliği haiz 05/02/2023 tarihli kaza tespit tutanağında belirtilen saatten farklı bir saatte olduğu yönündeki iddianın aynı mahiyette delil ile ispatının gerekli olduğu, nitekim davacı vekili tarafından dosyaya bilirkişi heyeti tarafından sunulan 11/07/2025 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde de yapılan tespitlerin aksine iddiasını ispata elverişli belge sunmadığı,

davacı şirkete sigortalı araç sürücünün kaza saatinde mevzuatta belirtilen yasal sınırın üzerinde alkol olduğuna ilişkin hususun ve zararın poliçe teminatı dışında kaldığı yönündeki hususun davacı tarafından ispatlanamadığı anlaşıldığından davacı tarafından rücu şartlarının oluştuğu iddiası ispatlanamadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.