İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/527 K.2026/499

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2026/527 Esas

KARAR NO : 2026/499

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 22/05/2026

KARAR TARİHİ : 22/05/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı Vekilinin Dava Dilekçesinde Özetle: Müvekkili -------- Şirketi ticari faaliyetleri kapsamında muhtelif bankalardan temin etmiş olduğu çek yapraklarını uhdesinde bulundurmakta iken, yapılan banka yasışmaları ve iç denetim, fizikî sayım ve kayıt kontrolü sonucunda aşağıda seri numaraları belirtilen çek yapraklarının mevcut olmadığı tespit edildiğini, müvekkili şirket tarafından kendi kayıtları, kasa/evrak arşivi, muhasebe birimi, finans bölümü ve ilgili personel nezdinde gerekli araştırmalar titizlikle yapılmış;

buna rağmen söz konusu çek yapraklarına ulaşılamadığını, çeklerin nerede ve hangi aşamada kaybolduğu kesin olarak tespit edilemediğini, zayi olan çek yapraklarının ticari hayatta kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi ihtimali bulunduğundan, çekler üzerinde yetkisiz şekilde işlem yapılması veya bankaya ibraz edilmesi hâlinde müvekkil şirket ve çek ilişkisi bulunan üçüncü kişiler bakımından telafisi güç zararlar doğabileceğini, bu nedenle işbu davanın açılması zorunluluğu hasıl olduğunu, -------- ait--------- seri numaralı çek yaprağı, --------- Şirketi'ne ait -------- seri numaralı çek yaprağı,

--------- seri numaralı çek yaprağı,--------- seri numaralı çek yaprağı, ---------- seri numaralı çek yaprağı, ---------- seri numaralı çek yaprağı,--------seri numaralı çek yaprağı, ----------- seri numaralı çek yaprağı,---------- Şirketi'ne ait ---------- seri numaralı çek yaprağı ve ---------- Şirketi'ne ait ---------- seri numaralı çek yaprağı, --------- seri numaralı çek yaprağı, -------- seri numaralı çek yapraklarının kaybolduğunun tespit edildiğini, söz konusu çek yapraklarının bulunamaması nedeniyle,

ileride bu çeklerin doldurulup ibraz edilmesi ve bankaca ödenmesi hâlinde müvekkil şirket bakımından ciddi ve telafisi güç zararlar doğacağını, bu nedenle, dava sonuna kadar çeklerin bankaya ibrazı halinde ödenmemesi için ilgili bankalara müzekkere yazılarak tedbiren ödeme yasağı konulmasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin hasımsız dava niteliği gereği üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Talebin Hukuki Sebebi. 6102 sayılı TTK.nun 818/1-s maddesi uyarınca poliçenin iptali hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çek ve bono(senet) hakkında da uygulanır. TTK.nun 757 vd. maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek veya bono elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın çeki veya senedi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Mahkeme, TTK 757/2 maddesi gereğince ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin (keşide tarihinin) gelmesi üzerine çek veya senet bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. 6102 sayılı TTK’nın 759/1. maddesindeki “Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.” ve TTK’nın 764/1. maddesindeki "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." şeklinde düzenlenmiştir.

İptal isteminde bulunan kişi, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, çeki veya senedi eline geçireni, çeki veya senedi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde çekin veya senedin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Çekin veya senedin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.

Elden çıkan çek veya senet , verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Tüm dosya kapsamı incelenip birlikte değerlendirildiğinde; keşideci tarafından imzalanmamış düzenleme tarihi ve bedeli olmayan boş çek yaprağının çek vasfı taşımadığı,

boş çek yapraklarının TTK.nun 780 'nci maddesindeki anlamda "çek" vasfında olmadığı ve bu nedenle çekin zayii olması nedenine dayalı TTK.nun 759/1 maddesinin somut olayda uygulanma imkanının bulunmadığı ayrıca TTK'nın 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamilin isteyebileceği, davacının kendisine ait hesaba bağlı olarak verilen çek yapraklarında keşideci olabileceği ve keşidecinin ise hamilin ortaya çıkmasından sonra ancak menfi tespit veya istirdat davası açabileceği, davacının çek hamili sıfatının bulunmadığı,

keşideci sıfatı ile kıymetli evrakın iptali davası açtığı anlaşılmış olup nitekim -------- sayılı ilamında da belirtildiği üzere çekin iptalini isteme hakkı sadece hamile ait olup, keşideci olan davacının kıymetli evrakın iptali davasını açma ehliyeti bulunmadığından açıklanan nedenlerle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.