İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1432 K.2019/784

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil ile davalı arasında imzalanan 16/07/2010 tarihli elektrik enerjisi satışına ilişkin sözleşme uyarınca davalılardan ... Üretim Anonim Şirketi, müvekkilin bağlı olduğu diğer davalı ...

Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin şebekesi vasıtasıyla müvekkile elektrik enerjisi tedarik etmeyi üstlendiğini, ilgili sözleşmenin 15. maddesindeki anlaşmaların çözümünde İzmir mahkemeleri ve icra daireleri yetkili kılındığını, sözleşme imzalandıktan sonra davalı ... her ay müvekkilin fabrikasında kullandığı elektrik tüketim miktarına göre fatura düzenlendiğini, faturalar her ay düzenli olarak ödendiğini, ancak faturalarda kayıp kaçak bedeli adı altında müvekkilden elektrik tüketim miktarı ile birlikte bu bedel de tahsil edildiğini, davalı ...nin müvekkilinin bağlı olduğu diğer davalı ...

Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin şebekesi vasıtasıyla müvekkiline enerji tedarik ettiği için husumetin her ikisine de yöneltildiği, davalılar tarafından müvekkiline sunulan elektrik enerjisi dağıtımından başka herhangi bir hizmet olmadığı halde kayıp kaçak bedeli adı altında para tahsil edilmesi hukuka aykırı olduğunu, kaçak elektrik kullanan 3. şahısların elektrik bedeli, her ay değişiklik gösteren oranlarda müvekkilden tahsil edilmiş ve edildiğini, bu tahsilatın yasal herhangi bir dayanağı olmadığını,

kaybın veya kaçağın sorumlusu müvekkil olmamakla beraber kayıp kaçak bedellerinin müvekkil gibi dürüst abonelerden tahsil edilmesi yasal olmadığı gibi hakkaniyete de aykırı olduğunu, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 4. maddesinde EPDK'ya tüketicilere yapılacak elektrik satışlarında uygulanacak fiyatlandırmaya esas unsurları tespit etme görevi verildiğini, ancak EPDK kendisine verilen görevin ötesine geçerek birim, maliyet ve kar hesabı dışında fiyatlandırmalar yapmış, buna göre tahsilatlar oluşturduğunu, kayıp-kaçak bedeli ve bu gibi tahsilatların herhangi yasal dayanağı olmadığını,

davanın açıldığı tarih itibari ile davalı ... tarafında müvekkili adına düzenlenen 8 adet faturada kayıp kaçak bedelinin açıkça belirtildiğini, 31/01/2011 tarihli fatura ile 18/02/2011 tarihinde tahsil edilen 11.083,16 TL, 28/02/2011 tarihli fatura ile 11/03/2011 tarihinde tahsil edilen 10.994,14 TL, 31/03/2011 tarihli fatura ile 12/04/2011 tarihinde tahsil edilen 13.524,78 TL, 30/04/2011 tarihli fatura ile 13/05/2011 tarihinde tahsil edilen 9.664,20 TL, 31/05/2011 tarihli fatura ile 13/06/2011 tarihinde tahsil edilen 10.603,55 TL, 30/06/2011 tarihli fatura ile 12/07/2011 tarihinde tahsil edilen 10.944,17 TL,

31/07/2011 tarihli fatura ile 12/08/2011 tarihinde tahsil edilen 11.792,85 TL, 31/08/2011 tarihli fatura ile 12/09/2011 tarihinde tahsil edilen 11.260,29 TL olmak üzere toplam 89.867,01 TL kayıp kaçak elektrik bedelinin tahsil edildiğini belirterek söz konusu bedellerin tahsil tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Üretim A.Ş. vekilinin cevap dilekçesinde özetle. Elektrik tedarikçisi konumundaki müvekkili şirketin tüketicilerinden tahsil ettiği tüm kayıp-kaçak ve sair bedelleri gelir olarak malvarlığına katmaksızın Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve tarifelere ilişkin tebliğler uyarınca ilgili dağıtım şirketi olan diğer davalı ...

Flektrik Dağıtım A.Ş.’ye aktardığını, dolayısıyla müvekkili şirketin mevzuat hükümleri uyarınca kayıp-kaçak ve sair bedelleri tüketicilerin tâbi bulunduğu dağılım belgelerindeki dağıtım şirketlerine aktaran bir aracı durumunda olduğunu ve davanın bu nedenle ... Elektrik Dağıtım A.Ş'ye yöneltilmesi gerektiğini, davanın esası yönünden ...

Üretim A.Ş. ile davacı arasında akdedilen elektrik enerjisi satışına ilişkin sözleşme uyarınca müvekkili şirket taralından davacıya elektrik enerjisi tedariki ve satışı yapıldığını, kayıp-kaçak bedelleri, EPDK’nın kendisine verdiği yetki çerçevesinde ve Kanunun temel amaçlarına uygun şekilde belirlediği bir bedel olduğunu, ve düzenleyici bir işlemin idare mahkemeleri tarafından iptal edilmedikçe veya yetkili merci tarafından geri alınmadıkça geçerli ve yürürlükte olduğunu,

söz konusu bedellere ilişkin Kurul kararı yürürlülükte olduğunu ve bu karara karşı idari yargı yolu açık bulunduğundan yetkili merciler tarafından bu işlem iptal edilmedikçe müvekkili şirketin faturalarında kayıp-kaçak ve sair bedelin alacak kalemi olarak belirtmesinde ve tahsil etmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, tarifelerin uygulanması lisans sahibi elektrik şirketleri için yasal bir zorunluluk olduğunu, EPDK tarafından alınan 16/12/2010 tarih ve 2932 sayılı Kurul kararıyla 2011-2015 yılları arasındaki dönemi kapsayan uygulama dönemi için 21 dağıtım şirketi tçin kayıp-kaçak hedeflerinin belirlendiğini,

müvekkili şirketin EPDK tarafından mevzuat çerçevesinde yapılan düzenlemeye uygun olarak 01/01/2011 tarihinden itibaren kayıp-kaçak bedelini faturalara ilave ettiğini ve tüketicilerinden tahsil ettiği tüm kayıp-kaçak ve sair bedelleri gelir olarak malvarlığına katmaksızın EPT Yönetmeliği ve tarifelere ilişkin tebliğler uyarınca ilgili dağıtım şirketi olan ...

Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye aktardığını, taraflar arasında sözleşmenin “Enerji Birim Bedeli" başlıklı 9. maddesine göre belirlenecek elektrik enerjisinin birim satış fiyatına davacının bağlı olduğu elektrik dağılım şirketinin faturalamasında yer alan kayıp-kaçak bedeli, perakende satış hizmet bedeli, iletim sistemi kullanım bedeli, dağıtım ile enerji foııu, TRT payı,

belediye tüketim vergisi ve katma değer vergisinin ayrıca ilave edileceği kararlaştınldığını ve sözleşmenin söz konusu maddesinden kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilerideki dönemlerde elektrik enerjisi faturalamasına ilave edilecek (artırılacak) veya kaldırılacak (düşürülecek) her türlü fon, pay, vergi ve diğer öngörülmemiş bedellerin de müvekkili şirket tarafından davacı faturasına yansıtılacağı belirlendiğini, ayrıca sözleşmenin tüketicinin elektrik enerjisinin ölçümü ve faturalama başlıklı 10. maddesinde gösterilen şekilde hesaplanan bedele güncel kanun ve yönetmeliklere göre belirlenen tüm bedel, fon,

pay ve vergiler eklenerek bedelin davacıya fatura edileceği, faturaya dahil edilen bu taleplerin müvekkili şirket tarafında tahsil edildikten sonra ilgili kurum, kuruluş ve müesseselere ödeneceği, ilgili kamu kurum ve kuruluşları veya dağıtıcının bağlı olduğu dağıtım şirketi tarafından söz konusu pay, fon, vergi, bedel ve oranlarda yapılacak leh ve aleyhte değişikliklerin davacının faturalarına değişiklik tarihi itibariyle aynen yansıtılacağının kararlaştırıldığı,

sözleşme maddelerine istinaden 01/01/2011 tarihi itibariyle EPDK kararı ile faturalara yansıtılmaya başlanan kayıp-kaçak bedelinin olduğu gibi diğer davalı şirkete müvekkili şirket tarafından aktarıldığını, davanın müvekkili şirkete yöneltilemeyeceğini, basiretli bir tacir olan davacının sözleşmeyi imzaladığı sırada dava konusu ettiği tüm alacak kalemlerini müvekkili şirkete ödemeyi kabul ettiğini ve sözleşme süresi boyunca herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin ödediği bedellerden şu anda sorumlu olmadığını iddia edilemeyeceğini bildirerek davanın reddine karar verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davayı kabul etmemekle birlikte davanın dönem ve konusuna göre düzenleyici işlemi yapan kurum EPDK ve talimatı veren kurum ... Genel Müdürlüğü ile faturalar ve perakende satış sözleşmelerinin muhatabı ve tarafı olan ...

Elektrik Perakende Satış A.Ş.'ye yöneltilmesi gerektiğini, bu nedenle davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, davaya esas düzenlemenin EPDK tarafından gerçekleştirildiğini, Danıştay'da söz konusu bedellerin iptali talebiyle açılan davaların tamamında yürütmeyi durdurma istemleri reddedilmiştir ve dosyaların esasa ilişkin incelemesini sürdüğünü, düzenleyici bir işlem mahkemece iptal edilmedikçe veya yetkili merci tarafından geri alınmadıkça geçerli ve yürürlükte olduğunu, davanın EPDK aleyhine ve Danıştay’da açılması gerekirken, görevli olmayan adii yargıda,

taraf sıfatı dahi olmayan uygulayıcı konumdaki müvekkil şirket aleyhine açılan davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, davayı kabul etmemekle birlikte, söz konusu dava yasada öngörülen sürelerde açılmadığı için, zamanaşımı yönünden reddî gerektiğini, esas yönünden ise tüketicilere tahakkuk ettirilen bedellerin EPDK tarafından düzenlenen tarife dikkate alınmak üzere düzenlendiğini ve tüm şirketlerin EPDK tarafından çıkarılan ve uymak zorunda oldukları tarifelerin sadece uygulayıcısı olduklarını ve tarifelere uyma hükümlüklerinin gereği perakende satış tarifesinin bir unsuru olarak kayıp-kaçak bedelinin faturalarda yer aldığını,

ödemenin davacı tarafça ihtirazi kayıt ile yapılmadığını, alacağın ticari alacak vasfında olmadığını bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, aşamada davanın EPDK, ... Genel Müdürlüğü ve ... Elektrik Perakende Satış A.Ş.'ye ihbar edilmesini talep etmiştir.

İhbar edilen ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. vekili; müvekkili ... Elektrik Satış A.Ş.'nin mevzuat gereği kısmi bölünme nedeniyle 13/12/2012 tarihinde ticari siciline tescil edilerek kuruluş işlemlerinin tamamlandığını, bu çerçevede davaya konu taleplerin muhatabı başta alınana kurul kararları ve düzenleyici işlemlerle bu bedellerin alınmasını öngören EPDK ve faaliyet konusu alınan bedellere ilişkin uygulayıcı konumdaki ... Elektrik Dağıtım A.Ş. olup ... Elektrik Perakende Satış A.Ş.'nin sorumlu tutulmasının düşünülemeyeceğini bildirerek ihbarı kabul etmediklerini belirtmiştir.

İhbar olunan ... Genel Müdürlüğü vekili; genel müdürlüğün dağıtım lisansının bulunmadığını, dağıtım faaliyetlerinin dağıtım lisanslarına istinaden ayrı bir tüzel kişiliği bulunan dağıtım şirketlerince, perakende hizmetlerin ise perakende şirketlerce yerine getirildiğini, davanın ihbarını kabul etmediklerini bildirerek davanın usulden ve esastan reddi gerektiğini bildirmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Davalı tarafın husumete ve yargı yoluna ilişkin itirazının, davanın 16/07/2010 tarihli davacı ile davalı ... Üretim A.Ş. Arasındaki sözleşmeye dayalı olarak tahakkuk ve tahsil edilen bedellere ilişkin olarak açıldığı nazara alınarak reddi gerektiği, yine davanın 10 yıllık zaman aşımı süresine tabi olduğundan zaman aşımı itirazının yerinde olmadığı belirlenmiştir.

Davaya dayanak davacı ile davalı ... Üretim A.Ş. arasındaki elektrik enerjisi satışına ilişkin sözleşmenin 16/07/2010 tarihinde tedarikçi konumdaki davalı şirket ile tüketici konumdaki davacı şirket arasında düzenlendiği, davacının sözleşmeye dayalı olarak tahakkuk ve tahsil edilen dava konusu faturalardaki kayıp-kaçak bedelinin davalılardan tahsiline yönelik açılan iş bu davada dosyaya ibraz edilen davaya konu faturaların davalı ... Üretim A.Ş.

Tarafından davacı şirket adına düzenlendiği ve faturalarda kayıp-kaçak bedelinin belirtildiği belirlenmiş, tarafların iddia ve savunmalarının tespiti yönünden elektrik mühendisi bilirkişiden rapor alınmış, bilirkişi ... dosyaya verdiği 02/11/2015 tarihli raporunda davacı şirketin ... nolu aboneliğe ait elektrik faturalarında davalılardan ... A.Ş.

Tarafından 2011/01 dönemi ile 2011/08 dönemi arasında kayıp-kaçak bedeli altında tahsil edilen bedelin toplamının 89.607,20 TL olduğunu, davacı şirketten tahsil edilen kayıp-kaçak bedelinin iadesinin gerektiğini, davalı ... A.Ş. Tarafından tahsil edilen kayıp-kaçak bedellerinin ...

Elektrik Dağıtım A.Ş.'ye aktarıldığını, ancak kayıp-kaçak bedellerinin davalıda kalmayıp başka kurumlar naklediliyor olmasının da davacı şirket açısından etkisiz olduğunu, kayıp-kaçak bedelinin iadesi için davacı tarafından davalı şirketin temerrüte düşürülmediğini ve davacının talep edebileceği kayıp-kaçak bedelinin 89.917,20 TL olduğunu, faiz talep edilebileceği uygun görüldüğünde talep edilebilecek faiz toplamı 46.213,66 TL olduğu bildirmiştir.

Aşamada davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili müvekkili şirketin ünvanının ... Elektrik Dağıtım A.Ş. olarak değiştiğini bildirerek buna ilişkin Ticaret Sicil Gazetesi örneğini ibraz etmiştir.

Bu hale göre dosyaya toplanan tüm deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamında, davacı ile davalı ... Üretim Anonim Şirketi arasındaki elektrik enerjisi satışına ilişkin sözleşme gereğince dava konusu 2011/01-2011/08 dönemi arasında davalı ... Üretim A.Ş. Tarafından davacı adına tahakkuk ettirilen faturalardaki kayıp-kaçak bedelinin toplamının KDV hariç 89.867,20 TL olduğu ve söz konusu bedelin davalı şirket tarafından tahsil edilerek ...

Elektrik A.Ş.'ye ödendiği, 4628 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında bu kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun kurulduğu ve aynı maddenin 2. fıkrası kapsamı ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna tüketicilere yapılacak elektrik satışlarında uygulanacak fiyatlandırmaya esas unsurları tespit etme görevini verdiği ve ilgili madde ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna sınırsız bir fiyatlandırma unsuru belirleme yetkisi ve görevi verilmediği,

elektrik enerjisinin nakli sırasında meydana gelen kayıplarla ilgili başka kişiler tarafından kaçak yollarla kullanılan elektrik bedellerinin kurallara uygun şekilde elektrik kullanan abonelerden tahsilinin yerinde olmadığı, bu nedenle davacı şirketin aboneliğine ilişkin olarak davalı ...

Üretim A.Ş. tarafından tahakkuk ve tahsil edilen bedellerin diğer davalı şirkete aktarıldığı, dava konusu 2011/01-2011/08 dönemine ait toplam kayıp-kaçak bedelinin 89.867,01 TL olduğu, bu miktardan davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları sonucuna ulaşılarak davanın bu miktar üzerinden kabulüne, davacının ödeme tarihlerinden itibaren faiz yürütülmesine ilişkin talebinin ise davadan davalıların usulüne uygun olarak temerrüte düşürülmediğinden reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

Söz konusu karar davalılar tarafından temyiz edilmiş ve yapılan Yargıtay incelemesi neticesinde Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... esas ... karar sayılı 14/03/2018 günlü kararı ile karar düzeltme yolu açık olmak üzere "...Davacı; davalı şirketlerin, düzenlediği faturalar ile kendisinden hukuka aykırı olarak kayıp-kaçak bedeli adı altında fazladan ücret tahsil ettiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere, şimdilik 89.867,01 TL bedelin işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. yargı yolu, husumet, zamanaşımı itirazları bulunduğunu, kayıp-kaçak bedelinin ilgili mevzuat çerçevesinde abonelere yansıtıldığını ve uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... ve İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Tic.A.Ş.; husumet itirazları bulunduğunu, kayıp-kaçak bedelinin ilgili mevzuat çerçevesinde abonelere yansıtıldığını ve uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu, dava konusu bedellerin diğer davalıya aktarıldığını ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece; davanın kabulüne, 89.867,01 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa verilmesine, davacı tarafın faizin başlangıcına dair fazlaya ilişkin talebinin reddine, karar verilmiş, hüküm davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

1-) Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve ... Esas ... K. Sayılı kararı ve Dairemiz kararları ile Anayasanın Vergi ödevi Başlıklı 73. maddesindeki “...

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenlemeye göre; kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının EPDK Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde EPDK tarafından belirlenerek uygulandığı, bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin EPDK'na sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği, özellikle kaçak bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı,

bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne kadar ücret ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, EPDK kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ne var ki, uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişede etkili 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanunun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş olup, eldeki davada dava konusu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde EPDK.nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Hal böyle olunca, karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan EPDK kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., geçici 19. ile 20. maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

2-) Bozma nedenlerine göre, davalıların diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir...." gerekçesi ile bozulmuştur.

Söz konusu bozma üzerine davacı tarafından karar düzeltme talep edilmiş ve yapılan inceleme neticesinde karar düzeltme talebi reddedilmiş ve mahkememizin işbu esasına yapılan kayıt ile taraf teşkili yeniden tamamlanarak bozmaya uyulmuştur.

Bozma doğrultusunda yapılan inceleme de 6719 sayılı kanunun 26. Maddesi ve 6446 sayılı EPDK'nın geçici 19 ve 20. Maddelerine göre davanın reddi gerektiği kanaatine varılmış ve bu doğrultuda davanın reddine dair karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

E-İMZALI

Hakim ...

E-İMZALI