İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2010/461 K.2023/1023

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı şirket arasında 21.06.2004 tarihinde yapı denetim temsilci sözleşmesi adı ile ortaklık ta içeren bir sözleşme imzalandığını, sözleşmeye göre İzmir İlinde davalı şirketin üstleneceği yapı denetim işlerinin şirketin temsilcisi ve yapı denetçisi olarak yürütülmesi ve yapılan işlerin % 45 inin davacıya ait olacağının esas alındığını, davacının 4 yıl boyunca temsilcilik görevini yerine getirdiğini, sözleşmenin İzmir...

Noterliğinin ... yevmiye sayılı fesihnamesi ile davalı tarafından tek taraflı ve haksız olarak fesh edildiğini, davacının sözleşme hükümlerine göre hak ettiği miktarın 310.759,72 TL olduğunu, davacının 60.876,24 TL alacağını tahsil ettiğini belirterek kalan 249.883,48 TL nin şimdilik 10.000,00 TL sinin davalıya ödetilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili, 27/08/2013 tarihli ıslah dilekçesi ile; fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 10.000,00-TL olan alacak istemlerini 190.000,00-TL arttırarak 200.000,00-TL olarak tahsiline, 10/09/2008 ihtar tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle. Davacının, müvekkili şirkete ait hak edişlere el koyduğundan ve bu nedenle hakkında “TCK.

155/2 gereğince “Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma” suçundan Aliağa Asliye Ceza Mahkemesinin...E. sayılı dosyası ile kamu davası açıldığını, davacının müvekkili şirkette Yapı Denetim Temsilcisi ve İzmir Şubesi Müdürü olarak 21.06.2004 - 01.09.2008 tarihleri arasında çalıştığını, taraflar arasındaki sözleşme gereğince davalıya ait hakediş ve ücretlerin düzenli şekilde ödendiğini, davalının, müvekkili şirketin 28.07.2008 tarihli hak edişi olan 60.876,24-TL.'yi tahsil edip göndermediğini ve şirkete ait paraya el koyduğunu, davalının başka bir eylemi nedeniyle 4708 S.

K gereğince Bayındırlık İskan Bakanlığı'nın 04.08.2008 tarihli ilanı ile “Yapı Denetim Temsilcilinden 6 av Süreyle yasaklandığını, takas-mahsup defleri doğrultusunda 60.876,24-TL'nin 24.07.208 tarihinden itibaren işlemiş ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraflar arasında imzalanan sözleşme, noter kayıtları, belediye kayıtları, banka kayıtları, bilirkişi raporları delil olarak değerlendirilmiştir.

Bilirkişi heyetinden alınan 11/12/2017 tarihli raporun sonuç kısmına göre; "...Davacı ile davalı arasında düzenlenen 21.06.2004 tarihli "yapı denetim temsilci sözleşmesi” hükümlerine göre sözleşmenin feshedildiği 01.09.2008 arasındaki ispatlanabilen gelir gider durumlarına göre yapılan hesaplamada;

1)İstanbul'dan ve İzmir'den alınan işlerin KDV'li hakediş bedellerinin toplamının 1.160.531,42.-TL, KDV'siz hakediş bedellerinin toplamının 1.036.952,26.-TL olduğu, davacı temsilci tarafından davalı firmaya 1.064.193,42.-TL hakediş bedeli gönderildiği, davacı temsilci tarafından davalı firmaya eksik gönderilen hakediş bedelinin (alacağına mahsuben hapis hakkını kullandığı 60.876,24-TL dahil) 96.338.-TL olduğu, davacı temsilciye hizmet bedeli olarak 144.254,20.-TL ödendiği tespit edilmiş olup;

2)Sayın Mahkemenizin talep ettiği 1:Yöneteme Göre Yapılan Tespit Ve Değerlendirme Sonucunda;

Kira bedelinin KDV Hariç 314.100.-TL olması durumunda davacı temsilcinin alacaklı olduğu hizmet bedelinin 84.691,32.-TL olduğu,

Kira bedelinin KDV Hariç 62.100.-TL durumunda davacı temsilcinin alacaklı olduğu hizmet bedelinin 198.091,32.-TL olduğu görüşüne varılmıştır.

3)Sayın Mahkemenizin talep ettiği 1I.Yöneteme Göre Yapılan Tespit Ve Değerlendirme Sonucunda; Dava dosyası içerisinde taraflar arasında davalının bulduğu işler için maaş ödenmesi hususunda bir sözleşme yada Aylık maaş tutarını gösterir net bir anlaşma olmadığı, hangi işyerinde davacının kaç ay çalıştığının net olmadığı, ancak heyetimize verilen görevlendirme çerçevesinde piyasa rayiçleri ile dava dosyası kapsamındaki belgeler ve taraf beyanları dikkate alınarak bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaya göre davacı temsilcinin alacaklı olduğu hizmet bedelinin 10.672,48 TL olabileceği..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.

Bilirkişi heyetinden alınan 18/10/2018 havale tarihli ek raporun sonuç kısmına göre; "... Tarafların itirazları ve beyanları doğrultusunda yapılan değerlendirmede;

1)İstanbul'dan ve İzmir'den alınan işlerin KDV'li hakediş bedellerinin toplamının 1.160.531,42.-TL, KDV'siz hakediş bedellerinin toplamının 1.036.952,26.-TL olduğu, davacı temsilci tarafından davalı firmaya 1.064.193,42.-TL hakediş bedeli gönderildiği, davacı temsilci tarafından davalı firmaya eksik gönderilen hakediş bedelinin- (alacağına Mahsuben hapis hakkını kullandığı 60.876,24-TL dahil) 96.338.-TL olduğu, davacı temsilciye hizmet bedeli,olarak 147.214,20.-TL ödendiği tespit edilmiş olup;

2)Sayın Mahkemenizin talep ettiği, 1.Yöneteme Göre Yapılan Tespit ve Değerlendirme Değerlendirme Sonucunda,

Kira bedelinin KDV Hariç 314.100.-TL olması durumunda davacı temsılcının alacaklı olduğu hizmet bedelinin 80.681,92.-TL olduğu,

Kira bedelinin KDV Hariç 62.100.-TL durumunda davacı temsilcinin âlacaklı olduğu hizmet bedelinin 194.081,92.-TL olduğu,

Sayın Mahkemenizin talep ettiği 1. Yöneteme Göre Yapılan Tespit Ve Değerlendirme Sonucunda;

Dava dosyası içerisinde taraflar arasında davalının bulduğu işler için maağ ödenmesi hususunda bir sözleşme yada Aylık maaş tutarını gösterir net bir anlaşma olmadığı, hangi işyerinde davacının kaç ay çalıştığının net olmadığı, ancak heyetimize verilen gkörevlendirme çerçevesinde piyasa rayiçleri ile dava dosyası kapsamındaki belgeler ve taraf beyanları dikkate alınarak bir çalışma yapılmıştır. Bü çalışmaya göre davacı temsilcinin alacaklı olduğu hizmet bedelinin 7.712,48.-TL olabileceği görüşüne varılmıştır..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.

Bilirkişi heyetinden alınan 18/10/2018 havale tarihli ek raporun sonuç kısmına göre; "... Taraflar arasında düzenlenen sözleşmede davacı tarafından verilecek hizmet 4708 sayılı yapı denetimi hakkında kanun kapsamında can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamaktır.

Davalı şirket ile dava dışı yapı sahipleri arasında düzenlenen yapı denetim hizmet sözleşmelerinde yapı denetim kuruluşunun görevlendireceği teknik personel sayısı 6 kişidir. Bu kapsamda denetim hizmeti yapacak teknik personelin, hizmet süresince şantiyede barınması amacıyla parsel üzerine geçici olarak kurulan kullanım sonrası parselden sökülerek taşınabilen konteyner tipi şantiye binası/ofis niteliğindeki yapıya ihtiyaç duyulmaktadır.

6 adet teknik personelin kullanacağı konteyner tipi şantiye binası/ofis niteliğindeki yapının 60 m2 alanlı olması ihtiyacı karşılayabilir.

Davalı şirket ile dava dışı yapı sahipleri arasında düzenlenen kira sözleşmelerinde ... Çiğli yapısı için aylık 21.371.-TL, ... Balçova yapısı için aylık 8.555.-TL, ... yapısı için aylık 15.694.-TL, ... konserve yapısı için aylık 2.286.-TL olduğu, 1. Maddedeki tablodan tespit edilmiştir. Dosyaya sunulan kira bedellerinin hizmet süresince kullanılacak taşınmazın niteliği ve kapsamı gereği piyasa rayiçlerine göre yüksek olduğu görüşüne varılmıştır.

Piyasa rayiçlerine göre kira masrafının tespiti;

a-) Çiğli ilçesi, Büyük Çiğli mahallesi, ... ada... parselde kayıtlı taşınmaz üzerine yapılan 24843 m2 alanlı yapı için kullanılacak konteyner tip şantiye/ofis niteliğindeki yapının rayiç kira bedeli;

İnşaat yapılan anataşınmazın boyutları ile anayapının inşaat sınıfı ve kalitesi, çarşıya, pazara, okullara, hastaneye ve ana caddeye mesafesi, konumu gibi faktörler esas alınarak ayrıca bu mevkideki veya yakın çevresindeki emsal olabilecek benzer özelliklere sahip diğer taşınmazlarla ile ilgili yapmış olduğumuz araştırmaların sonucunda ödenen kira bedeli ile kullanım alanı arasındaki orantıda dikkate alınarak 6 adet teknik personelin kullanacağı büyüklükte 60 m2 alanlı konteyner tip şantiye/ofis niteliğindeki yapının elektrik, su v.b giderler dahil aylık kira bedelinin 13.12.2007 - tarihi itibariyle 1.750-TL olabileceği görüşüne varılmıştır.

Balçova ilçesi, İnciraltı mahallesi, ... ada ...parselde m2 kayıtlı taşınmaz üzerine yapılan 14424 m2 alanlı yapı için kullanılacak konteyner tip şantiye/ofis niteliğindeki yapının rayiç kira bedeli;

İnşaat yapılan anataşınmazın boyutları ile anayapının inşaat sınıfı ve kalitesi, çarşıya, pazara, okullara, hastaneye ve ana caddeye mesafesi, konumu gibi faktörler esas alınarak ayrıca bu mevkideki veya yakın çevresindeki emsal olabilecek benzer özelliklere sahip diğer taşınmazlarla ile ilgili yapmış olduğumuz araştırmaların sonucunda ödenen kira bedeli ile kullanım alanı arasındaki orantıda dikkate alınarak 6 adet teknik personelin kullanacağı büyüklükte 60 m2 alanlı konteyner tip şantiye/ofis niteliğindeki yapının elektrik, su v.b giderler dahil aylık kira bedelinin 05.02.2007 - tarihi itibariyle 1.500.-TL olabileceği görüşüne varılmıştır.

Aliağa ilçesi, Aliağa mahallesi, ... ada ... ve... parseller üzerine yapılan 13529 m2 alanlı yapı için kullanılacak konteyner tip şantiye/ofis niteliğindeki yapının rayiç kira bedeli;

İnşaat yapılan anataşınmazın boyutları ile anayapının inşaat sınıfı ve kalitesi, çarşıya, pazara, okullara, hastaneye ve ana caddeye mesafesi, konumu gibi faktörler esas alınarak ayrıca bu mevkideki veya yakın çevresindeki emsal olabilecek benzer özelliklere sahip diğer taşınmazlarla ile ilgili yapmış olduğumuz araştırmaların sonucunda ödenen kira bedeli ile kullanım alanı arasındaki orantıda dikkate alınarak 6 adet teknik personelin kullanacağı büyüklükte 60 m2 alanlı konteyner tip şantiye/ofis niteliğindeki yapının elektrik, su v.b giderler dahil aylık kira bedelinin 16.11.2007 tarihi itibariyle 2.250.-TL olabileceği görüşüne varılmıştır.

Torbalı ilçesi, Subaşı mahallesi, ... ada... parsel (ifrazla... parsel) üzerine yapılan 9572 m2 alanlı yapı için kullanılacak konteyner tip şantiye/ofis niteliğindeki yapının rayiç kira bedeli,

İnşaat yapılan anataşınmazın boyutları ile anayapının inşaat sınıfı ve kalitesi, çarşıya, pazara, okullara, hastaneye ve ana caddeye mesafesi, konumu gibi faktörler esas alınarak aynıca bu mevkideki veya yakın çevresindeki emsal olabilecek benzer özelliklere sahip diğer taşınmazlarla ile ilgili yapmış olduğumuz araştırmaların sonucunda ödenen kira bedeli ile kullanım alanı arasındaki orantıda dikkate alınarak 6 adet teknik personelin kullanacağı büyüklükte 60 m2 alanlı konteyner tip şantiye/ofis niteliğindeki yapının elektrik, su v.b giderler dahil aylık kira bedelinin 31.05.2007 tarihi itibariyle 2.000.-TL olabileceği görüşüne varılmıştır.

Toplam 4 adet şantiyete piyasa rayiçlerine göre kira masrafı

Hizmet verilen yer

Sözleşme tarihi

Son Hakediş tarihi

Kira Süresi (ay)

Kira bedeli (TL/ay

Kira Tutarı (TL)

... Çiğli

13/12/2007

29/07/2008

9

1.750,00

15.750,00

... Balçova

05/02/2007

07/08/2007

8

1.500,00

12.000,00

...Aliağa

16/11/2007

20/06/2008

7

2.250,00

15.750,00

... Konserve Torbalı

31/05/2007

10/07/2008

16

2.000,00

32.000,00

Toplam 75.500,00

4-) KİRA MASRAFININ PİYASA RAYİÇLERİNE GÖRE BELİRLENMESİ DURUMUNDA TARAFLAR ARASINDAKİ ALACAK-VERECEK DURUMU;

Açıklama

Kira bedeli rayice belirlenmesi durumuna göre alacak -verecek tablosu

İstanbul (Tek tek fatura ve hakedişlerden dökümü yapılmıştır.)

700.808,52-TL

İzmir (Tek tek hakedişlerden dökümü yapılmıştır.)

336.143,74-TL

Toplam Hakediş bedeli

1.036.952,26-TL

Rayice göre kira masrafı

-75.500,00

Diğer masraflar

-2.332,00

Kalan hakediş tutarı

959.120,26

Sözleşmenin E-4. Maddesine göre davacıya ödenmesi gereken %45'lik hizmet bedeli

431.604,12

Davacıya ödenen

147.214,20

Davacının davalıya eksik gönderisi (uhdesinde kalan hakediş toplamı 60.876,24-TL dahil)

96.338,00

Davacının davalıdan kalan alacağı

188.051,92

Hususlarındaki görüş ve kanaatlerimi ihtiva eden raporumuz, takdiri sayın mahkemenize ait olmak üzere tensiplerinize arz olunur..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.

Bilirkişi heyetinden alınan 12/03/2020 tarihli ek raporun sonuç kısmına göre; "...

III. DEĞERLENDİRME

1-) TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İzmir Şübesi tarafından dosyaya gönderilen 04.12.2019 tarih ve 35.2800 sayılı yazıda; “TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası olarak; T.C. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen ücretler baz alınarak hazırladığımız "İnşaat Mühendisliği Aylık Yaklaşık Asgari Net Ücretleri Tablosu" üzerinden belirlenmiş olan ilgili yılların tabloları yazımızın ekindedir. Bu tabloda belirtilen ücretler; inşaat mı:hendısının görev alz;qı, yetki derecesi ve ışın niteliği ile belirlenmektedir.

Konu ile ilgili olarak, tablolarda baz alacağımız kesişme grubu 1b, 2b, 3b olarak belirlenmiştir. Söz konusu üyenin meslek yaşı ve belirtilen işin niteliği değerlendirildiğinde alabileceği hesaplanan ücret 2007 1.dönem için 4.110,50.-TL, 2. dönem için 4.259,50.-TL ve 2008 1.dönem için 4.450,70.-TL, 2.dönem için 5.728,20.- TL olarak hesaplanmıştır.” Denilmiştir.

2-) Davalı tarafından davaya verdiği cevap dilekçesinde ve raporlara yaptığı itirazlarında, İstanbul işleri olarak adlandırılan ... Çiğli, ... Balçova,... Aliağa ve... Konserve Torbalı inşaat şantiyelerinde davacının aylık ücret karşılığı yapı denetim hizmeti verdiğini iddia etmiştir. Kök raporumuzda mahkemece verilen görevde, davacının İzmir ilinde bulduğu işler ile davalının İstanbul ilinden ve İzmir'de bulduğu işlerin de ayrımı yapılarak, istanbul işleri için ücret, izmir işleri için ise sözleşme hükümlerine göre hesap yapmamız istenilmiştir. Kök raporda aylık şantiye başına rayiç 2.500.-TL/Ay hizmet bedeli üzerinden davacının istanbul işlerinden 100.000.-TL maaş alacağı belirlenerek bu yönteme göre davacının kalan alacağı 10.672,48.-TL olarak hesap edilmiştir.

3-) Mahkemenin ara kararı ve davalı iddiasına göre İnşaat mühendisleri odasından dosyaya getirtilen aylık maaş yazısına göre taraflar arasındaki alacak verecek durumu izmir işleri için sözleşme hükümlerine, İstanbul işleri için aylık ücret/maaş üzerinden hesaplama yapılmıştır. Buna göre :

İstanbul işleri için ... Balçova işinin 05.02.2007 sözleşme tarihi ile taraflar arasındaki sözleşmenin fesh edildiği 01.09.2008 tarihi arasındaki süredeki davacının aylık üzerinden hakedeceği ücret/maaş miktarı;

Dönem

Dönem

Ücret (TL/ay)

Ay

Tutarı

05/02/2007

05/06/2007

4.110,50

4,00

16.442,00

06/06/2007

30/06/2007

4.110,50

0,80

3.288,40

01/07/2007

31/12/2007

4.259,50

6,00

25.557,00

01/01/2008

30/06/2008

4.450,70

6,00

26.704,20

01/01/2008

01/09/2008

5.728,20

2,00

11.456,40

Toplam

83.448,00

ALACAK VERECEK DURUMU

Verilen Hizmetin yeri ve Niteliği Tutar İzmir İşleri (Hakedişler) 336.143,74 Sözleşmenin E-4. Maddesine göre davacıya ödenmesi gereken hakedişin %45'lik miktarı 151.264,68 İstanbul İşleri (davacıya ödenmesi gereken aylık ücret/maaş) 83.448,00 Davacının hak ettiği toplam hizmet bedeli 234.712,68 Davacı ödenen hizmet bedeli -144.254,20 Davacının eksik gönderisi (uhdesinde kalan hakediş toplamı 60.876,24-TL dahil ) 96.338,00 Davacının kalan alacağı -5.879,52 Davalının itirazları ve mahkemenin ara kararı doğrultusunda yapılan değerlendirmede davacının alacağının (-5.879,52.-TL) olmadığı görüşüne varılmıştır..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

1-Dava, vekalet sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili talepli alacak davasıdır.

2-Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı ile davalı şirket arasında 21.06.2004 tarihli "Yapı Denetim Temsilci Sözleşmesi" adlı %45-%55 ortaklık da içeren bir sözleşme imzalandığını, sözleşme kapsamında davacının İzmir ili sınırlarında davalının üsteleneceği yapı denetim işlerini şirketin temsilcisi ve yapı denetçisi olarak yürütmesi karşılığında yapılan işlerin %45'inin davacı müvekkile ait olacağı, sözleşmenin 01.09.2008 tarihli İzmir...Noterliği'nin ...yevmiye nolu fesihnamesi ile davalı tarafça tek taraflı ve haksız olarak feshedildiğini, hak edişlerinin %45 bedelini davacıya ödenmesi gerektiği, davacının ...

Konserve Torbalı Fabrika İnşaatı'nın denetimi işi nedeniyle 91.813,79-TL, ...Balçova İnşaatı denetimi işi için 130.115,90-TL,... Çiğli İnşaatı Denetimi işi için 345.374,75-TL, ... Aliağa İdari Bina İnşaatı işi denetimi için 73.893,54-TL, ...

Aliağa Sosyal Tesis İnşaatı denetimi işi için 49.379,08-TL olmak üzere toplamda 690.577,16-TTL tutarda hakediş içeren işi yerine getirdiğini, davacının %45'lik payı nedeniyle 310.759,72-TL alacağının oluştuğunu, hizmet bedellerinin her ayın ilk haftası hesaplanarak ayın 5'ine kadar temsilciye KDV'siz tutarın %45'i olarak ödenmesi gerektiğini, davalının bu yükümlülüğünü hiçbir zaman yerine getirmediğini, davalının yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle davacının hakedişler üzerinden davalının zımni muvafakati ile mahsuplar gerçekleştirerek kalan tutarları davalıya gönderdiğini,

son olarak davacının hakedişler üzerinden %45 kesinti ile 60.876,24-TL'yi mahsup ederek kalan tutarı davalıya gönderdiğini, son mahsuptan dolayı davacı hakkında ceza davası açılmasına neden olunduğu ileri sürülerek fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 10.000,00-TL alacağın 01.09.2008 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsili talep edilmiştir.

3-Davalı vekili cevap dilekçesinde, yetki itirazı, zamanaşımı ve takas-mahsup defi ileri sürmüş, dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğini, taleplerin zamanaşımına uğradığını, davacının davalıdan 60.876,24-TL'yi haksız olarak aldığını, bu durumun davacının da kabulünde olduğunu, davalının bu alacağın tespit edilecek alacaklardan mahsup edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

4-Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin yetkili mahkemeler arasında olduğunu, zamanaşımı definin yerinde olmadığını, ortaklık sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemlerinde zamanaşımı süresinin 5 yıl olduğunu, takas define esas paranın 28.07.2008 tarihinde bankadan çekildiğini, bu nedenle Borçlar Kanunu 118/3. Maddesi uyarınca takas koşulları oluşmadığını, davacı hakkında hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçu iddiasıyla kamu davası açılmış ise de yargılamanın devam ettiğini, davacının suçsuz olduğunu ileri sürmüştür.

5-Taraflar arasındaki uyuşmazlık yetkili mahkeme, görevli mahkeme, davacının yaptığı işler nedeniyle elde etmesi gereken alacak miktarı, davacının uhdesinde tuttuğu miktarın mahsubunun gerekip gerekmediği, alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı noktalarında toplanmaktadır.

Görev yönünden yapılan incelemede, her ne kadar davacının tacir olduğuna ilişkin bir delil yer almamakta ise de dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'na göre asliye hukuk mahkemesi ile asliye ticaret mahkemesi arasındaki ilişkinin iş bölümü ilişkisi olması ve Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevsizlik kararı sonrası davanın mahkememize tevzi edildiği gözetilerek resen görevsizlik kararı verilemeyeceği değerlendirilmiş ve yargılamaya devam olunmuştur.

Yetki itirazı yönünden yapılan incelemede, sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan HUMK'un 22.maddesi uyarınca yetki sözleşmesi ile kararlaştırılan yetkili mahkemenin münhasır yetkili hale gelmeyeceği, genel hükümlere göre yetkili olan mahkemelerin yetkilerinin devam edeceği, buna göre uyuşmazlık sözleşmenin mahkememiz yargı çevresi içerisinde yer alan taşınmazlarda da ifa edildiği gözetilerek mahkememizin uyuşmazlığın çözümünde yetkili olduğu değerlendirilmiştir.

Yargılama sırasında davacı vefat etmiş, vefatı sonrasında en yakın mirasçılarının tümü tarafından mirasın reddedildiği ve terekenin iflas hükümlerine göre tasfiyesine karar verildiği görülmüştür. Tereke tasfiye memurunun atanmasıyla tasfiye memurunun takibinde yargılamaya devam olunmuştur.

6-Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle hukuki ilişkinin niteliğinin tespit edilmesi gerekmektedir. Hâkim, Türk hukukunu resen uygular. Dava konusu olayın anlatımı tarafların tasarrufunda olmakla birlikte vakıanın hangi hukuki kapsamda kaldığı mahkemece resen tespit edilmelidir.

Taraflar arasındaki 21/06/2004 tarihli sözleşmenin incelenmesinde davacının İzmir ilinde davalı şirket adına yapı denetim işlemlerini vekil olarak gerçekleştirme, sözleşme imzalama şeklinde yükümlülükler altına girdiği, buna karşın davalı tarafça elde edilen hakedişler üzerinden belirli bir yüzdesinin davacıya verilmesinin taahhüt edildiği görülmüştür.

Davacı tarafça gerek dava dilekçesinde gerekse yargılama aşamasında sözleşme içeriğinin ortaklık da içerdiği, adi ortaklık oluşturulduğu ileri sürülmüş olmakla birlikte mahkememizce bu görüşe iştirak edilmemiştir.

Zira ortaklık sözleşmesinde iki tarafın emek ve sermayesini ortak bir amaca erişmek üzere bir araya getirmesi söz konusu olup uyuşmazlık konusu sözleşmede tarafların belirli bir amaca yönelik olarak ortaklık yapısı oluşturmadıkları, sözleşme içeriğine göre davacının vekaletname ile davalının vekili sıfatıyla yapı denetim işlerini gerçekleştireceği, sözleşmede davacıdan açıkça temsilci olarak bahsedildiği, davacının davalının talimatları ile hareket edeceğinin belirtildiği, davacının sözleşme ile yüklendiği edimin davalı adına gerçekleştirilecek yapı denetimi işlemleri ve resmi işlemlerin yerine getirilmesinden ibaret olduğu,

edimlerin belirli bir eserin veya sonucun ortaya konulması şeklinde değil bir işlemin gerçekleştirilmesi şeklinde olduğu ve vekalet sözleşmesinin tipik unsurlarını barındırdığı, vekilin yapacağı işe karşılık ücretinin işin belirli bir yüzdesi üzerinden hesaplanmasının ortaklık olarak yorumlanamayacağı gözetilerek taraflar arasındaki sözleşmenin 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 386. ve devamı maddelerinde düzenlenen vekalet akdi niteliğinde olduğu kabul edilmiştir.

7-Davacının uhdesinde kalan paraya ilişkin yargılamanın sürdüğü Aliağa Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı 05/03/2012 tarihli bilirkişi raporunda davacının %45'lik hak ediş payının 318.057,43-TL olduğu, davacının 56.523,00-TL tutarlı havale alımı ve 60.876,24-TL tutarlı göndermediği paranın mahsubu ile toplam 117.399,24-TL tahsilat yapmış olduğu, davacının mahsup sonrası 200.658,19-TL alacağı bulunduğu yönünde görüş bildirildiği ve davacı vekili tarafından raporda gösterilen rakam üzerinden 28/08/2013 havale tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerinin 200.000,00-TL'ye yükseltildiği, davalı vekilinin süresi içerisinde ıslaha karşı zamanaşımı defi ileri sürdüğü görülmüştür.

8-Mahkememizce dosya inşaat mühendisi ve SMMM bilirkişilerden oluşan heyete tevdi edilmiş, dosyaya sunulan 11/12/2017 tarihli bilirkişi raporuna göre davacının İstanbul ve İzmir'den alınan işlerin hakedişleri toplamının 1.160.531,42-TL olduğu, davalı şirkete eksik gönderilen hakediş bedelinin 96.338,00-TL olduğu, davacıya hizmet bedeli olarak 144.254,20-TL ödendiği, kira bedelinin KDV hariç 314.100,00-TL olması durumunda davacının alacaklı olduğu bedelin 84.691,32-TL, kira bedelinin KDV hariç 62.100,00-TL olması durumunda davacı alacağının 198.091,32-TL olacağı yönünde görüş bildirilmiştir.

Davalı tarafça rapora karşı ifa edilen işlerin bir kısmının sabit ücret kapsamında kaldığı ve kira bedellerinin miktarları yönünden itirazlar ileri sürülmüştür.

Mahkememizce dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, dosyaya sunulan 16/10/2018 tarihli 1.ek rapordadavacının kira bedelleri 314.100,00-TL kabul edildiği takdirde 80.691,92-TL alacaklı olduğu, kira bedelleri 62.100,00-TL kabul edildiği takdirde alacağının 194.081,92-TL olacağı, davacının aylık maaşla çalıştığı kabul edilmesi halinde 7.712,48-TL alacaklı olacağı yönünde görüş bildirilmiştir.

Davalı tarafça rapora karşı benzer nitelikte itirazlar ileri sürülmesi üzerine kira bedellerinin rayiçlere uygun olup olmadığı irdelenmek suretiyle yeniden rapor alınmış, dosyaya sunulan 30/01/2019 tarihli bilirkişi raporunda kira bedellerinin piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi halinde davacının 188.051,92-TL tutarda alacaklı olacağı yönünde görüş bildirilmiştir.

Davalının itirazları dikkate alınarak proje ve inşaat denetçileri için emsal ücretler üzerinden yeniden hesaplama yaptırılan 2.ek raporda ise davacının toplam hakediş ve hizmet bedeli olarak 234.712,68-TL tutarda alacak hakkı elde ettiği, davacıya 144.254,20-TL tutarda ödeme yapıldığı ve 96.338,00-TL uhdesinde kalan paranın mahsubu sonrası alacağının bulunmadığı ve 5.879,52-TL fazla ödeme aldığı yönünde görüş bildirilmiştir.

9-Mahkememizce tüm dosya kapsamı ve tarafların sundukları beyanlar dikkate alınarak yapılan inceleme ve değerlendirmede, taraflar arasında imzalanan sözleşmede İzmir veya İstanbul işleri olarak bir ayrım yapılmadığı, davacının İstanbul işleri adı altında gerçekleştirdiği işlerin davalı şirketin kendisinin aldığı ve bu işlerle ilgili davacının yapacağı denetim işi nedeniyle kendisine sabit maaş ödeneceği, davacının İzmir ilinden kendisinin bulacağı işlerin sözleşme kapsamında kaldığı yargılama aşamasında ileri sürülmüş ise de davaya cevap süresi içerisinde davalının bu yönde bir savunmada bulunmadığı,

taraflar arasında imzalanan sözleşmede de işin kim tarafından bulunduğunun ücretlendirmeye etkisine dair bir kayıt yer almadığı, bu haliyle gerek sözleşmede bu yönde bir hüküm bulunmaması gerekse davalının savunmalarının genişletilmesine davalı tarafça muvafakat edilmemiş olduğu hususları dikkate alınarak davacının gerçekleştirdiği tüm yapı denetimi işlemlerinden sözleşme şartları kapsamında ücret talep edebileceği değerlendirilmiştir.

Taraflar arasındaki bir diğer uyuşmazlık hakedişlerden yapılması gereken kira bedellerinin mahsubu noktasında toplanmaktadır.

Davalı tarafça cevap dilekçesi ile kira sözleşmelerine dayanılmamış ayrıca kira sözleşmeleri yine bilirkişi incelemesi aşamasına kadar dosyaya sunulmamıştır.

Her ne kadar davalının dosyaya sunduğu kira sözleşmelerine istinaden iş sahibi şirketlerin davalı şirkete fatura düzenlediği, fatura tarihlerinin ifa tarihlerine yakın olduğu hususları görülmüş ise de kira sözleşmesi içeriklerinin incelenmesinde sözleşme bedelinin salt kiraya ilişkin olmadığı, davalı şirketin yapı denetim hizmetlerinde kullanacağı kırtasiye, malzeme, elektrik, su ve benzeri masraf kalemlerinin de kira bedeline dahil edilerek bir bedel belirlendiği,

sözleşmede ise yalnızca kira bedellerinin indirileceğinin belirtildiği anlaşıldığından hakediş bedelinden düşecek kira bedellerinin piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi gerektiği değerlendirilmiş, buna göre 30/11/2019 tarihli 2.ek raporda kira bedellerinin rayiç fiyatlara göre 75.500,00-TL olacağı yönünde görüş bildirildiği ve bu görüş mahkememizce de benimsenerek toplam 1.036.952,26-TL hakediş miktarından kira masrafları ve diğer masrafların düşülmesinde sonra davacının %45 payına isabet eden alacağın 431.604,12-TL olduğu,

davacıya ödenen miktarın 147.214,20-TL olduğu ve davalıya eksik gönderilen miktarı olan 96.338,00-TL'nin mahsubu sonrası davacının 188.051,92-TL alacağı bulunduğu kabul edilerek davacı alacağı 188.051,92-TL olarak kabul edilmiştir.

10-Davacı tarafça 28/08/2013 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değeri 10.000,00-TL'den 200.000,00-TL'ye yükseltilmiştir. Davalı tarafça süresi içerisinde ıslaha karşı zamanaşımı defi ileri sürülmüştür.

Gerekçenin yukarıda yer alan bölümlerinde de açıklandığı üzere taraflar arasındaki hukuki ilişki vekalet sözleşmesi kapsamında kalmaktadır. Zira davacının üstlendiği edimin bir sonuç içermediği, esasen kendisi de bir vekalet sözleşmesi niteliğinde olan yapı denetim işlemlerinin davalı şirket adına görülmesinin taahhüt edildiği ve davacının ediminin de vekalet sözleşmesi kapsamında kaldığı, dolayısı ile sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 126.maddesinin uygulama alanı bulacağı ve davacının alacaklarının 5 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu değerlendirilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlıkta uzamış zamanaşımı, yani ceza zamanaşımı süresinin uygulanması gerekip gerekmediği hususunda yapılan değerlendirmede, davacı hakkında uhdesinde bıraktığı 60.876,24-TL tutarlı bedel yönünden hakkında Aliağa Asliye Ceza Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dava dosyasında kamu davası açılmış ise de, ceza zamanaşımı süresinin alacak yönünden uygulanabilmesi için alacağın kaynağının haksız fiilden kaynaklanması gerektiği, gerek 818 sayılı BK'da yer alan 60.madde hükmünde "Şukadar ki zarar ve ziyan davası, ceza kanunları mucibince müddeti daha uzun müruru zamana tabi cezayı müstelzim bir fiilden neşet etmiş olursa şahsi davaya da o müruru zaman tatbik olunur." hükmü ve 6098 sayılı TBK'nın "Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa,

bu zamanaşımı uygulanır." hükümlerinde açıkça düzenlendiği üzere ceza zamamanaşımı süresinin ancak haksız fiilden kaynaklanan borç ilişkilerine ve zarar görenin alacak haklarıyla ilgili olarak tatbik olunabileceği, davacının alacak isteminin sözleşmeye dayandığı ve sözleşme kapsamında hak iddia ettiği alacaklarıyla ilgili olarak bir haksız fiilin mevcut olmadığı,

ceza yargılamasında yargılamanın gerçekleştirildiği 60.876,24-TL tutarlı paranın alındığının davacının ve davalının kabulünde olduğu ve bu miktarın yargılama konusu yapılmadığı gibi ceza yargılamasında davacının sanık olarak yer aldığı ve suçtan dolayı zarar görme durumunun bulunmadığı(Bkz: "Mahkemenin zamanaşımı yönünden değerlendirme yaparken esas aldığı,

uzamış ceza zamanaşımının uygulanmasına ilişkin düzenleme ise, haksız fiilden kaynaklanan ve zarar görenlerin zarar verenlere karşı açtığı tazminat istemleri yönünden uygulanması gerekir." Yargıtay ...Hukuk Dairesi ...Karar sayılı 21/05/2018 Tarihli ilamı) Yargıtay ...Hukuk Dairesi kararında da vurgulandığı üzere haksız fiil nedeniyle zarara uğrayan taraf yönünden uzamış zamanaşımı süresinin uygulanabileceği,

mahkememizin kabulüne göre ceza yargılamasına konu eylemin dava konusu uyuşmazlıkla ilgili bulunmadığı değerlendirilmekte ise de bir an için aksi düşünülse dahi davacının yargılama konusu fiil nedeniyle zarara uğrayan konumunda olmaması nedeniyle ileri süreceği alacak iddialarının uzamış zamanaşımı süresine tabi olamayacağı hususları birlikte dikkate alınarak davacının sözleşmeden kaynaklanan alacak hakkıyla ilgili uzamış ceza zamanaşımı sürelerinin uygulanamayacağı değerlendirilmiştir.

Yukarıda açıklanan esaslar çerçevesinde, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin E-3.maddesine göre en geç ayın 5.'de ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davacının ifa ettiği işin 10/07/2008 tarihinde hakedişinin gerçekleştirildiği, sözleşme hükümlerine göre davacının en bu hakedişle ilgili olarak alacağının 05/08/2008 tarihinde muaccel olduğu, alacağın en geç 05/08/2013 tarihine kadar talep edilmesi gerektiği halde davacı vekilinin ıslah dilekçesinin 28/08/2013 tarihinde sunulduğu anlaşıldığından ıslah tarihi itibariyle zamanaşımı gerçekleştiği anlaşılmakla dava dilekçesinde talep edilen kısmın üzerinde yer alan alacak hakkının zamanaşımına uğradığı değerlendirilmiştir.

11-Yukarıda ayrıntıları açıklandığı üzere taraflar arasındaki vekalet ilişkisi nedeniyle davacının davalıdan 188.051,92-TL alacaklı olduğu anlaşılmış ise de uyuşmazlıkta 5 yıllık olağan zamanaşımı süresinin uygulanmasının gerektiği, davacının alacak hakkının sözleşmeden kaynaklanması nedeniyle ceza zamanaşımı süresinin uygulanamayacağı, davalının ıslaha karşı cevap süresi içerisinde zamanaşım defi ileri sürdüğü anlaşılmakla davanın dava dilekçesinde talep edilen 10.000,00-TL'lik kısmı yönünden kabulüne, fazlasına dair kısmı yönünden zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır