İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/666 K.2025/903

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde; "... Davacı vekili tarafından açılan 16/08/2022 tarihli 70.000,00.-TL dava esas değeri üzerinden hesaplanan... harç makbuzlu dava dilekçesinde özetle. Davacı şirketin 1994 yılında Mersin'de kurulmuş olduğunu, 2018 yılında İzmir'e taşınmış olduğunu ve inşaat ve taahhüt alanında sektörde uzun süredir faaliyet göstermekte olduğunu, Davacı şirketin, Bornova Belediyesi'nin açmış olduğu ihale neticesinde ...

Kapalı Yüzme Havuzu Yapım İşinin, “sıhhı tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, yangın tesisatı, doğalgaz tesisatı, havalandırma, RF tesisatı, yerden ısıtma” işleri için davalı şirketle 09.07.2021 tarihinde alt taşeron sözleşmesi imzalamış olduğunu, Sözleşmenin 5. maddesinde işin başlama tarihi olarak 09.07.2021 belirlenmiş olup, yine aynı maddede işin bitim süresinin 180 gün olarak belirlenmiş olduğunu, Yapılan sözleşme gereği yer teslim tutanağı düzenlenmiş ve fiili işe başlama tarihinin 12.07.2021, işin süresinin 180 gün olarak belirlenmiş olduğunu, Sözleşme bedelinin taraflarca 1.350.00,00-TL KDV olarak belirlenmiş olduğunu,

Davacı şirket tarafından davalı şirkete sözleşme bedeli karşılığında toplam tutarı 1.761 .000,00.-TL olan çekler verilmiş olduğunu ve işbu çeklerin tamamının ödenmiş olduğunu, Davacı şirket tarafından sözleşme gereğinin yerine getirilmiş, yer tesliminin yapılmış ve sözleşme bedelinin ödenmiş olmasına karşın , davalı tarafın üstlenmiş olduğu işi sözleşmede belirtilen 05.01 2022 tarihinde tamamlayarak teslim etmemiş olduğunu, Davacı şirketin, davalı şirketin sözleşmeye aykırı olarak tamamlamadığı işleri ayrı bir maliyet katlanarak üçünçü kişi ve şirketlerle tamamlamak zorunda kalmış olduğunu, Davalı tarafın sözleşmeye uymaması nedeni ile...A.Ş.

30.08 2022 tarihli ... seri nolu 70.000,00.-TL bedelli çek nedeniyle alacaklı olmadığı, işbu çek nedeni ile savacı şirketin borçlu olmadığının tespiti için işbu davayı açama zaruretinin doğmuş olduğunu, Yukarıda açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin her türlü talep, dava ve ıslah haklarının saklı kalması kaydıyla, dava sonuçlanıncaya kadar dava konusu çekin davalı tarafça ve çekin ciro edilmiş olması halinde 3. kişileri de kapsayacak şekilde bankaya ibrazı halinde ödenmemesi, icra takibine konu edilmemesi,

icra takibine konu edilmesi halinde takiplerin durdurulması konusunda mahkemenizce uygun görüülecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davanın kabulü ile ... A.Ş 30.08.2022 tarihli... seri nolu 70.000,00.-TL bedelli çekin davacı şirkete iadesine, yargılama giderleriyle, vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep ettiği görülmüştür.

SAVUNMA

Davalı tarafların cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; Menfi Tespit Davasıdır.

Uyuşmazlık;...a ait 30/08/2022 keşide tarihli, ... seri nolu, 70.000,00-TL bedelli, ... İnşaat Taah. İth. İhrt. Tic. San. Ltd. Şti'nin keşidecisi olduğu,... İnşaat Taah. Teknik Malz. San. Tic. Ltd. Şti. lehdarı olduğu çeke ilişkin davacının borcunun bulunmadığının tespitine ilişkindir.

Tarafların iddia ve savunmaları kapsamında ileri sürmüş oldukları delilleri mahkememizce toplanmıştır.

Mahkememizce aldırılan 24/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "...Mahkeme dosyası ve içindeki belgeler ile tarafların tıcarı defter kayıtlarının vc dayanak belgelerin tetkiki sonucunda ve raporum içinde açıklanan nedenlerle,

1) Davacı ... İnşaat Taahh. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.'nin 2021 ve 2022 yılı ticari defterlerinin yasal süresi içersinde açılış ve kapanış tasdiklerinin yaptırılmış olduğu görülmüş olup, rapor içinde açıklanan nedenlerle davacı şirketin ticari defterlerinin gerçeği yansıtmadığı kanaatine varıldığından 6100 sayılı H.M.K 222. Maddesi'ne göre sahibi lehine delil niteliğinde olmadığı,

2) Davalı... İnş. Taahh. Tek. Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin Sayın Mahkemece verilen kesin süre içersinde ticari defter ve belgelerini dava dosyasına sunmadığı görülmüş olup, dava dosyasına sunulan muavin defter dökümleri üzerinden tespit ve değerlendirmelerin yapıldığı,

3) Davacı şirket tarafından davalı şirkete verilen ... seri nolu, 70.000,00-TL bedelli çekin banka yoluyla tahsil edildiği,

4) Tarafların incelenen muhasebe kayıtlarına göre; davalı yan tarafından düzenlenen 3 adet fatura ve davacı şirket tarafından verilen çeklerin tutarları hususunda uyuşmazlık olmadığı, dava dosyasına taraflar arasında imzalandı olarak sunulan sözleşmede işin bedeli 1.350.000,00 + KDV (1.620.000,00-TL) olarak belirtilmiş olup, davalı şirketin iş bu sözleşme tutarından 263.829,21-TL eksik olarak fatura düzenlediği ve dava dosyasına sunulan muavin defter dökümlerine göre; davalı yan tarafından düzenlenen 3 adet fatura bedelinin tahsil ediliği ve davacı yandan 453.829,2 -TL fazla tahsilat yapıldığı,

5) Davalı yanın iddia ettiği üzere taraflar arasında KDV hariç 1.850.000,00-TL'lik ikinci bir sözleşme imzalandığı ve davacı şirketin hakediş düzenlememesi nedeni ile davalı yanın fatura düzenleyemediği iddiası ile davacı şirketin davalı yanın eksik iş yaptığı iddialarının takdirinin Sayın Mahkemenize ait olduğu," şeklinde görüş ve kanaatini bildirmiştir.

Mahkememizce aldırılan 17/12/2024 tarihli bilirkişi raporunda; ... seri numaralı çekin davacı şirket tarafından ödenmiş olduğu,

Davacı şirketin kayıtlarına göre; davalı şirket cari hesabının kapanmış olduğu borcu/alacağı bulunmadığı,

Davalı yan muavin defter kayıtlarına göre ise davacı ... İnşaat ... Ltd.Şti.’nin 453.829,21-TL alacaklı olduğu,

İşbu alacak miktarının taraflar arasında imzalanan ikinci bir sözleşmeden kaynaklandığı ve davacı şirketin hakediş düzenlememesi sebebi ile davalı şirketin fatura düzenleyememesinden kaynaklandığı yönünde davalı yanın iddiaları olduğu,

Muavin defter kayıtlarından, davacı şirkete 226.000,00-TL ödeme yapıldığı, işbu ödemelere ait açıklamamalar kayıtlarda belirtilmediği için dava konusu çek bedelinin davalı yanca iade edilip edilmediğinin tespit edilemediği, sonuç ve kanaatine varılmıştır." şeklinde görüş ve kanaatini bildirmiştir.

İcra İflas Kanunu’nun (İİK) 170/b maddesinin aynı Kanun’un 72. maddesine yaptığı yollama gereğince kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takipte de menfi tespit davası açılabileceği açıkça anlaşılmaktadır. İİK’nın 72/1 maddesi, “Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir” hükmünü haizdir.

Buna göre borçlu, henüz aleyhine başlatılmış bir icra takibi yokken alacaklıya karşı borçlu bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası açabileceği gibi aleyhine icra takibine başlanmasından sonra da menfi tespit davası açması mümkündür.

Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, başka bir deyişle bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer [6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 6].

Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s. 370 ilâ 372).

Somut Olayda; davacı, borçlusu olduğu davaya konu çeke ilişkin borcunun bulunmadığını iddia etmekte olup ispat külfeti davacı borçlu üzerindedir.

Dava dilekçesinde.

Davacı şirketin, Bornova Belediyesi'nin açmış olduğu ihale neticesinde Çamdibi Kapalı Yüzme Havuzu Yapım İşinin, “sıhhı tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, yangın tesisatı, doğalgaz tesisatı, havalandırma, RF tesisatı, yerden ısıtma” işleri için davalı şirketle 09.07.2021 tarihinde alt taşeron sözleşmesi imzalamış olduğunu, Sözleşmenin 5. maddesinde işin başlama tarihi olarak 09.07.2021 belirlenmiş olup, yine aynı maddede işin bitim süresinin 180 gün olarak belirlenmiş olduğunu, Yapılan sözleşme gereği yer teslim tutanağı düzenlenmiş ve fiili işe başlama tarihinin 12.07.2021, işin süresinin 180 gün olarak belirlenmiş olduğunu,

Sözleşme bedelinin taraflarca 1.350.00,00-TL KDV olarak belirlenmiş olduğunu, Davacı şirket tarafından davalı şirkete sözleşme bedeli karşılığında toplam tutarı 1.761.000,00-TL olan çekler verilmiş olduğunu ve işbu çeklerin tamamının ödenmiş olduğunu, Davacı şirket tarafından sözleşme gereğinin yerine getirilmiş, yer tesliminin yapılmış ve sözleşme bedelinin ödenmiş olmasına karşın, davalı tarafın üstlenmiş olduğu işi sözleşmede belirtilen 05.01.2022 tarihinde tamamlayarak teslim etmemiş olduğunu, Davacı şirketin, davalı şirketin sözleşmeye aykırı olarak tamamlamadığını, Davalı tarafın sözleşmeye uymaması nedeni ile...

A.Ş.'ye ait 30.08 2022 tarihli... seri nolu, 70.000,00-TL bedelli çek nedeniyle alacaklı olmadığını iddia ettiği görülmektedir.

Dava dilekçesi ekinde sunulan sözleşmenin 7. Maddesinde sözleşme gereği verilecek çeklerin tek tek tarih ve bedelleri ile yazılmış olduğu, işbu çeklerin arasında... A.Ş.'ye ait 30.08 2022 tarihli ... seri nolu 70.000,00-TL bedelli çekin yer almadığı, bu nedenle çekin sözleşmeye konu Bornova Belediyesi'nin Çamdibi Kapalı Yüzme Havuzu Yapım İşini üstlenen taşeron davalıya bu imalat karşılığı olarak verildiğinin sabit olmadığı,

çekin hangi iş karşılığı verildiğinin belirli olmadığı görülmekle, çekin illetten mücerret olması ve dava konusu çekin sözleşmenin 7. Maddesinde anılan çekler arasında yer almaması hususları da nazara alınarak ve de toplanan delillere göre, davacının davasını ispat edemediği düşünülerek yemin teklif etme hakkı hatırlatılmış, davacı tarafça yemin teklifinde bulunulmadığından dava red edilmiştir.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza