İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/927 K.2026/95

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde. Müvekkil şirketin hissedarı ...'ın evine hırsız girmesi sebebiyle şirkete ait karar defteri ve ortak pay defteri çalınmıştır. Dava konusu defterler 4/10/2025 veya 5/10/2025 tarihlerinde çalınmıştır. Müvekkil ve eşi 4/10/25 tarihinde saat 19.30'da kızına gitmek üzere evden çıkmıştır. 5/10/2025 tarihinde sabah saat 7.30 sularında eve dönmüşlerdir.

Eve döndüğünde müvekkil evinin karıştırılmış ve dağınık olduğunu, önemli evrak ve bir kaç altının bulunduğu evrak çantasının çalındığını fark etmiştir. Çantanın içerisinde 2 adet çeyrek altın, 1 adet altın küpe, davalının eşinin sağlık ve engellilik raporları ve müvekkil şirkete ait karar defteri, ortak pay defteri, ödeme makbuzları ve vergi makbuzları bulunmaktadır. Müvekkil durumu fark eder etmez polis merkezi amirliğine gidip şikayetçi olmuştur. Şikayet evrakı ektedir.

Hal böyle iken anılan nedenle müvekkil şirkete ait karar defteri zayi olmuştur. Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi: "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklindedir. Yukarıda ifade ettiğimiz üzere müvekkil şirkete ait karar defteri ve ortak pay defteri müvekkil şirket hissedarının tüm özen ve dikkatine rağmen kendi ikamet ettiği evinden çalındığından zayi olan şirket karar defteri ve ortak pay defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle süresi içerisinde işbu davayı açma zarureti hasıl olmuştur.

Yukarıda arz ve izah edilen ve sayın mahkemenin re’sen göz önünde bulunduracağı nedenlerle; müvekkil şirkete ait karar defteri ve ortak pay defteri zayi olduğuna dair belgenin verilmesini saygı ile talep ederiz." şeklinde talep ve dava ettiği görülmüştür. Dava; TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 maddesi uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterlerin afet veya hırsızlık sebebiyle ziyaa uğraması halinde mahkemeden belge talep edilebileceği hususu düzenlenmiş olup, değinilen düzenleme uyarınca tacirin defter ve belgelerini özenli bir şekilde saklama yükümlülüğü bulunmaktadır. Bir başka anlatımla tacir özen yükümlülüğüne uymasına rağmen defter ve belgelerin zayi olduğunu kanıtlamak durumundadır.

Anılan madde uyarınca tacir, afet veya hırsızlık halinde mahkemeden zayi belgesi talep edebilecektir. Davacı şirketin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi talebinde bulunmadığı gibi davacının özen yükümlülüğüne uyduğu halde meydana gelen bir afet ya da hırsızlık nedeniyle ticari defterinin zayi olduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” düzenlemesini içermektedir.

Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren afet halleri sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

6102 sayılı TTK'nin 82/7 madde ve fıkrası uyarınca sadece tacirler zayi belgesi isteminde bulunabilirler. Ayrıca tacirin defter ve belgelerini özenli bir şekilde saklama yükümlülüğü bulunmaktadır. Bir başka anlatımla tacir özen yükümlülüğüne uymasına rağmen defter ve belgelerin zayi olduğunu kanıtlamak durumundadır. Anılan madde uyarınca ancak tacir kişi, afet veya hırsızlık halinde mahkemeden zayi belgesi talep edebilecektir.

Somut olayda; davacılardan ... talebe konu şirketin ortağı ve şirket yetkilisi ise de eldeki davayı şirket adına değil kendi adına açmış olup bu hali ile eldeki davada aktif husumeti bulunmadığı, diğer davacı şirket ile davayı açan vekil arasında da vekalet bağı bulunmadığı, ayrıca TTK.82/7. maddesinde belirtilen koşulların oluşmadığı ve yasa hükmü dışında kalan nedenlerden dolayı ticari defterlerin zayi olduğuna dair belge talebi konusunda davacı ...'ın taraf sıfatının bulunmadığı, diğer davacı ... şirketi yönünden ise HMK 114/1-f'de sayılan dava şartlarının mevcut olmadığı anlaşılmakla aşağıdaki karara hükmolunmuştur.

Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı