İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/276 K.2024/897

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde, taraflar arasında 30.12.2019 tarihli eser sözleşmesi imzalandığını, eser sözleşmesi kapsamında davacının davalı fabrikasına haddane ocakları, toz duman toplama sistemi yaptığını, ancak bu işin bir kısım ücretinin ve garanti kapsamı dışında davalı tarafa temin edilen üç takım filtre ve seperatör ücretinin ödenmediğini, davalı aleyhine Kemalpaşa İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası ile takibe girişildiğini, davalı tarafça haksız olarak borca itiraz edildiğini, yapılan işteki filtre seçiminin davalının talebine göre yapıldığını,

yapılan işte ayıplı imalat olmadığı halde davalı tarafın işin ayıplı olduğundan bahisle alacaklarını ödemediğini, dava şartı zorunlu arabuluculuk şartına başvurulmasına rağmen tarafların anlaşamadığını ileri sürerek, Kemalpaşa İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, % 20'den az olmamak üzere inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde, yapılan eserin ayıplı olduğunu, esasen eserin davacı tarafça dizayn edilerek üretildiğini, hatalı dizayn ve malzeme seçimi nedeni sürekli filtrelerin yandığını, değişen üç filtrenin de garanti kapsamında olduğunu, taraflarınca bedelin ödenmesi gerekmediğini ileri sürerek, davanın reddine ve % 20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesi savunulmuştur.

Taraflarca bildirilen deliller toplanmış, Kemalpaşa Sulh hukuk Mahkemesinin 2022/15 D. İş sayılı delil tespit dosyası incelenmiş, taraf tanıkları dinlenmiş, taraf defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, ayıp konusunu değerlendirir bilirkişi raporu alınmıştır.

Kemalpaşa İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafından davalı şirket aleyhine 30/11/2021 tarihinde toplam 1.094.962,57-TL alacağın tahsili için girişilen icra takibine ilişkin olduğu, borçlu davalı vekilince süresi içerisinde borca, faiz oranına ve tüm ferilerine itiraz edildiği, bu nedenle takibin durduğu anlaşılmıştır.

Davacının ticari defterleri üzerinde inceleme yapılarak... Asliye Ticaret Mahkemesince alınan bilirkişi SMMM... tarafından düzenlenen 03.04.2023 tarihli raporda, davacının 2021 ve 2022 yılları yasal defterlerinin açılış kapanış onaylarının yasal süresi içerisinde yaptırılmış olduğunu, muhasebe kayıtlarının usulüne uygun tutulduğunu, defterlerinin birbirlerini doğruladığı,

davacının ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede davalı tarafından 20.10.2020 tarihinde 4 adet çekle 250.000,00-TL lik avans ödemesi yapıldığını, davacı tarafından davalıya 28.03.2021 tarihli, 820.000,05-TL lik fatura düzenlendiğini, söz konusu faturanın davalı tarafından 07.09.2021 tarihinde iade edildiğini, 2022 yılında taraflar arasında başkaca hareket olmadığını, davacı ticari defterlerine göre davacının alınan avans nedeni ile davalıya 250.000,00-TL borçlu göründüğünü, taraflar arasındaki borç alacak durumunun davaya konu ürünün teknik olarak ayıp incelemesi sonucu ortaya çıkabileceğini belirtmiştir.

Mahkememizin 02.06.2023 tarihli duruşmasında dava konusu sistemin yerinde incelenmek üzere keşif yapılarak daha önce yapılan delil tespiti, dinlenen tanık beyanları, iddia ve savunma, keşif yerinde tespit edilecek hususlar ve taraf ticari defterleri incelenerek davacı tarafından yapılan sistemin sözleşmeye uygun teknik yeterliliğe sahip olup olmadığı,

davalının yaptığı ödemeler de dikkate alınarak davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı konusunda rapor alınmasına karar verilmiş, 07.07.2023 tarihinde bilirkişiler SMMM ..., Makine Mühendisi..., Nitelikli Hesap Uzmanı ... ile birlikte keşif yapılmış ve bilirkişiler tarafından mahkememize 15.08.2023 tarihinde sunulan raporda, kurulu sistemin filtrelerin dayanım sıcaklığı olan 100 C değerinin üzerinde çalıştırıldığı, bu nedenle filtrelerin sürekli yandığı,

sistemde kullanılan filtre torbalarının haddehane ocaklarında ergitilen malzemelerden çıkan sıcaklığa yeteri kadar dayanıklı olmadığı gerekçesiyle sözleşmeye uygun teknik yeterliliğe sahip olmadığı, filtre medya ve borularında meydana gelen yırtılma ve delinme şeklinde fiziksel hasarların, filtre başına düşen toz miktarının fazlalığı ve sistemin bu tozu gerekli şekilde patlaçlar aracılığıyla silkeleyemediğinden dolayı filtrelerin plise aralığının dolduğu ve sistem üzerine binen statik yük sebebiyle filtrelerin patladığı, sistem gereksinimlerinin 4 kez fiyat teklifi yapılarak teknik içeriğinin değiştirildiği,

değişiklik önerisinin davalı tarafından yapılmış olmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davacının kullandığı filtrelerin her ne kadar 100 C değerine göre belirlenmiş olsa da demir-çelik eritme tesislerinde hava sıcaklığının 200 C ve üzeri yüksek sıcaklıkta oluştuğunu bilmesi gerektiği gerekçesiyle söz konusu sistemin sözleşmeye uygun teknik yeterliliğe sahip olmadığı her iki tarafın da davaya konu olayda kusurlu olduğu,

sözleşme konusu eser, özellikle separatör takıldıktan sonra kapasitesine göre kabul edilebilir uygun fiyatlı ve daha nitelikli olsa da sözleşme amacına göre ayıplı gözüktüğünü, ortaya çıkan zararlardan tarafların karşılıklı kusurlu olduğuna kanaat getirilmesi halinde, değiştirilen filtre bedelleri ile işçilikleri dolayısıyla 219.081,00-TL bedelden ve separatör kurulum/işçilik bedelinden dolayı ise 188.800,00-TL olmak üzere, tarafların toplam 407.881,00-TL'den mahkemenin taktir edebileceği kusur oranına göre sorumlu olabileceği, davacının toplam 4.867,12-TL faiz talep edebileceği,

davacının TBK-472/476 gereği uyarma/ihtar etme yükümlülüğünü yerine getirmediği, bu sebeple davalının sorumlu olmayabileceğinin taktir edilmesi halinde ise davacının değiştirilen filtre, eklenen seperatör bedeli ve işçilikleri dolayısıyla bedel talep edemeyeceği, sadece eserin bedelinin vadesi gelmiş kısmı 380.000,00-TL'yi toplam 4.867,12-TL faiziyle talep edebileceği hususları belirtilmiştir. Bu rapora taraf vekillerince itiraz edilmiştir.

Taraf itirazlarının tek tek ayrıntılı olarak değerlendirilerek, ek rapor alınmasına karar verilmiştir.

Bilirkişiler 24.01.2024 tarihli ek raporlarında, ayıp dolayısıyla içtihatlaşmış klasik nisbi oranın dava konusu olayda uygulanamayabileceği, ancak taktiri Yüce Mahkemeye ait olmakla, ürünün mevcut durumuna ve kapasitesine göre çalışma saati üzerinden bir nispi oran belirlendiğinde ise yapılan işin bedeli 656.000-TL, indirim bedeli ise 164.000-TL olarak hesaplandığı,

ayıp dolayısı ile sorumluluk kabul edilir, davacının bedel talep edemeyeceğinin taktir edilmesi halinde davacının 250.000-TL tahsil etmiş olmakla, bakiye 406.000-TL için alacaklı olabileceği, 2.305,53-TL işlemiş faiz alacağı olabileceği, Mahkemece bedel indirimi kabul edilmediği taktirde ise davacının faturalandırılmayacağı belirtilen filtre değişimleri ve ayıbın giderilmesi için imal edilen separatör dolayısıyla bedel talep edemeyeceğinin taktir edilmesi halinde davacının 250.000,00-TL tahsil etmiş olmakla, bakiye 570.000-TL'nin işlemiş faizi ile birlikte alacaklı olabileceği, tarafların karşılıklı kusurlarına karar verilmesi halinde,

taktir edilen kusur oranlarının belirtilmesi durumunda ise bu kusur oranlarına göre ayrı hesaplama yapılabileceği belirtilmiştir.

Ek rapora davalı tarafından itiraz edilmiş, davalının itirazlarının değerlendirilmesi bakımından bilirkişilerden ek rapor alınmasına karar verilmiştir.

Bilirkişiler tarafından mahkememize 28.02.2024 tarihinde sunulan ikinci ek raporda, kök ve ek rapordaki tespitlerinde bir değişiklik bulunmadığı belirtilmiştir.

Tarafların itiraz beyanlarında esasen mali yönden yeni bir bilirkişinin rapor tanzim edilmesi yönünde istemin olmadığı, esas istemin makine bilirkişisi ile nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişiden rapor aldırılması istemine yönelik olduğu, dosyanın geldiği aşama göz önünde bulundurularak, taraflardan makine mühendisi ve nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi ismi olarak her bir konu yönünden en fazla üçer kişi olmak üzere mahkememize bildirimde bulunması istenmiş, tarafların üzerinde uzlaştıkları bilirkişi ismi bulunmadığından, mahkememizce 05.07.2024 tarihli ara karar ile resen belirlenen bilirkişilerden rapor alınmasına karar verilmiştir.

Bilirkişiler Makine Mühendisi... ile Nitelikli Hesap Uzman...'ın 25.09.2024 tarihinde mahkememize sunduğu raporda, mahkeme tarafından tarafların imzalamış oldukları sözleşme ile tam bağlı oldukları ve mevcut ayıpların ortaya çıkmasında eşit olarak sorumlu olduklarının takdir edilmesi halinde, İzmir Kemalpaşa İcra Dairesi'nin ...

E. sayılı icra takibinin 3 adet çek yönünden toplam 570.000,00-TL'nin faizi ile ve 28.10.2020 tarihli 31.152.00 TL, 08.02.2021 tarihli 10.620,00 TL, 23.06.2021 tarihli, 21.240.00 TL, 21.08.2021 tarihli, 39.028,50 TL, 21.08.2021 tarihli 94.400,00 TL tutarlı 5 adet irsaliye alacağı üzerinden devamına karar verilmesi mahkemenin takdirinde olduğu,

mahkeme tarafından tarafların imzalamış oldukları sözleşme ile tam bağlı oldukları ve mevcut ayıpların ortaya çıkmasında eşit olarak sorumlu oldukları, ancak ayıpların ortaya çıkmasından sonra yapılan filtre değişimleri vs.'nin garanti kapsamında olup faturalandırılamayacağının takdir edilmesi halinde, İzmir Kemalpaşa İcra Dairesi'nin...E. sayılı icra takibinin 22.11.2020 vadeli, 190.000,00-TL bedelli, 22.12.2020 vadeli, 190.000,00-TL bedelli, 21.01.2021 vadeli, 190.000,00-TL bedelli çek tutarlarının faizi ile devamına karar verilmesi mahkemenin takdirinde olduğu belirtilmiştir.

Alınan bu rapora davalı vekilince itiraz edilmiş, yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak rapor alınması talep edilmiştir.

Dosya içerisine ibraz edilen bilirkişi raporu, dosya kapsamına denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmakla davalı vekilinin yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılması ve rapor aldırılması yönündeki talebinin reddine karar verilmiştir.

Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları ile davacı firma tarafından davalı firmaya daha önce benzer nitelikte ve halen kullanılmakta olan 4 adet filtrasyon sistemi kurulduğu, sözleşme tarihi itibarıyla ergitme faaliyeti yapılmayan davalı iş yerinde, ergitme faaliyetinde kullanılmak üzere davalı firma tarafından jet pulse sistemi kurulum talebinde bulunulduğu, bu talep doğrultusunda, öncelikle 80.000 m3 debi kapasiteli aspiratör önerildiği ve buna göre fiyatlandırma yapıldığı,

daha sonra fiyatlandırmanın revize edildiği 60.000 m3 debi kapasiteli aspiratör kurulumu konusunda anlaşmaya vardıkları, sistemin 2020 Mayıs ayında montajının tamamlanarak çalışır hale getirildiği, ancak birkaç ay sonra filtrelerin yandığı, filtrelerin toplamda 3 kez değiştirildiği, sisteme sıcaklık etkisini azaltacak separatör montajı yapıldığı,

filtre medya ve borularında meydana gelen yırtılma ve delinme şeklinde fiziksel hasarların, filtre başına düşen toz miktarının fazlalığı ve sistemin bu tozu gerekli şekilde patlaçlar aracılığıyla silkeleyemediğinden dolayı filtrelerin plise aralığının dolduğu ve sistem üzerine binen statik yük sebebiyle filtrelerin patladığı,

sistemde ocakların düşürülen 60.000 m3 'lük kapasiteye uygun olarak daha düşük bir şekilde uygun kapasitede kullanımı veya daha dayanıklı yüksek sıcaklıkta çalışabilen filtreler kullanımı ile çözülebileceği, söz konusu sistemin sözleşmeye uygun teknik yeterliliğe sahip olmadığı her iki tarafın da davaya konu olayda ayıbın ortaya çıkmasında etken davranışının olduğu teknik yönden yapılan inceleme ile ortaya konulmuş ise de, davacı tarafından davalıya 80.000 m3 debi kapasiteli aspiratör kurulumu önerilmiş ise de davalı tarafça 60.000 m3 debi kapasiteli aspiratör kurulumuna ilişkin fiyat teklifinin kabul edildiği,

yine kurulu sistemin filtrelerin dayanım sıcaklığının 100 derece olarak öngörüldüğü ancak yapılan ölçümlerde filtre operasyon sıcaklık değerinin incelenmesi sonucunda sıcaklık değerinin 237 derece değerine kadar ulaşabildiği, böylece filtrelerin dayanım sıcaklığı olan 100 derecenin üzerinde çalıştığı, bu nedenle filtrelerin sürekli yandığı, sistemde kullanılan filtre torbalarının haddehane ocaklarında ergitilen malzemelerden çıkan sıcaklığa yeteri kadar dayanıklı olmadığı,

davacının kurduğu sistem kurulduğu 60.000 m3 debi hacmine uygun kapasitede kullanılmış olsaydı, söz konusu zararın oluşmayacağı, aynı zamanda ''Tacir, ister icapta bulunan, isterse kabul eden durumunda olsun akdin kurulmasından önce ve kurulması sırasında ticaretinin özelliğini göz önünde tutan tedbirli ve ileriyi makul ve mutad bir oranda gören bir tacir gibi davranmak zorundadır.'' davalının basiretli bir tacir gibi davranmayarak zararın oluşumunda bizzat kendi sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.

Toplanan tüm deliller karşısında; taraflar arasında 30.12.2019 tarihli sözleşme düzenlendiği, davacının defter kayıtlarına göre davacı tarafından davalıya 28.03.2021 tarihli 820.000,05-TL bedelli fatura düzenlendiği, davalı tarafından davacıya 4 adet çek ile 250.000,00-TL ödeme yapıldığı, davacının fatura konusu 570.000,00-TL alacağı kaldığının bilirkişi raporu ile tespit edildiği, esasen davacı Kemalpaşa İcra Müdürlüğünün...

Esas sayılı dosyasında, filtrasyon sistemi yapım işine ait taksitlerin yanı sıra değişik tarihlerde gerçekleşen filtre değişimi, işçilik bedelleri ile faiz talebinde de bulunmuş, ancak söz konusu taleplere ilişkin sevk irsaliyeleri düzenlenmiş, bu sevk irsaliyelerinde montaj malzemesi, tamir amaçlı, sevk amaçlı ibarelerine yer verildiği, ayrıca faturalandırılmayacağının belirtildiği ve faturalandırılmadığı gibi, bu taleplere ilişkin işlemlerin garanti kapsamında olduğu da sevk irsaliyesinde belirtildiğinden, davacının davalıdan bilirkişi raporu ile belirlenen 570.000,00-TL alacaklı olduğu,

davacının davalıdan takip tarihi itibariyle bu tutarı işlemiş faizi ile birlikte istemekte haklı olduğu, davacının bu miktar alacağının tahsili bakımından giriştiği icra takibinde borca itirazın iptalinin gerektiği, fazlaya dair itirazın iptali isteminin reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Dava konusu alacak eser sözleşmesinden kaynaklandığı, ayıbın varlığı veya yokluğu konusunda değerlendirmeyi gerektirdiği, dolayısıyla likit olmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin inkar tazminatı talebinin reddine, davacının kötü niyeti sübuta ermediğinden şartları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

34.977,72-TL TOPLAM