İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/178 K.2025/738

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 871 Sokak No:22 Kemeraltı adresindeki işyerinde hediyelik eşya ticareti işi ile iştigal ettiğini, müvekkili şirketin faaliyet gösterdiği işyerine komşu işyerinde 01.02.2024 günü yangın çıktığını, yangının komşu işyerlerine ve müvekkili şirketin işyerine de sıçradığını, ancak bu yangından dolayı müvekkilinin dükkânının tamamen kullanılamaz hale geldiğini, yangın sonucu müvekkilinin iş yerinin tamamının sürekli form irsaliyeli faturaların, ciltli sevk irsaliyelerinin tamamının, ciltli parakende satış fişlerinin tamamının, ciltli gider pusulalarının tamamının,

ciltli faturalarının tamamını, yazar kasanın, post cihazının, ticari kayıt defterlerinin olduğu 4 adet bilgisayar ile birlikte yandığını, TTK'nın 82/7.

Maddesi gereğince müvekkilinin yanan/zayi olan sürekli form irsaliyeli faturaların, ciltli sevk irsaliyelerinin tamamının, ciltli parakende satış fişlerinin tamamının ciltli gider pusulalarının tamamının, ciltli faturalarının tamamının, yazar kasanın, post cihazının ticari kayıt defterlerinin olduğu 4 adet bilgisayarın zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK nun 82/7 maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Davacı, 01.02.2024 tarihinde komşu iş yerinde meydana gelen yangın nedeniyle sürekli form irsaliyeli faturalar, ciltli sevk irsaliyelerinin tamamı, ciltli parakende satış fişlerinin tamamı, ciltli gider pusulalarının tamamı, ciltli faturalarının tamamı, yazar kasa, post cihazı, ticari kayıt defterlerinin olduğu 4 adet bilgisayarın zayi olması nedeniyle zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Davacı şirket tarafından ticari defterlerin yangın nedeniyle zayi olduğu belirtildiğinden, bu hususta İzmir İtfaiye Dairesi Başkanlığı'na müzekkere yazılmış, müzekkere cevabında yangın raporu gönderilmiş, yangın raporunda, 871 Sokak No:20'de başlayan yangında davacının aynı sokakta No: 22'de bulunan iş yerine ait binanın ve eşyaların ağır hasarlı olduğunun tespit edildiği görülmüştür.

Davacının tanık olarak bildirdiği Tanıklar ... ve ... mahkememiz 18.06.2025 tarihli duruşmasında dinlenmiş, tanık ..., "ben ... şirketinde 25 yıldır tezgahtar olarak çalışırım, benim çalıştığım şirket... Şirketi'nin bitişiğindeki iş yerinin yanındadır, arada bir dükkan vardır, 2024 yılı Şubat ayında... Şirketi'nin bulunduğu yerde yangın çıktı elektrik kontağından olduğunu söylediler yangın bizim dükkanın duvarına geldi, ...

Şirketinin bulunduğu dükkan aşağı yukarı tamamen yandı, içindeki eşyalar yandı, dükkanın içerisinde satışa sunulan eşyalar vardı, ben dükkanın içinde şirkete ait kayıtların olup olmadığını bilmiyorum." tanık ..., "Ben ...şirketinde yaklaşık 7 yıldır satış elamanı olarak çalışmaktayım, 2024 yılı Şubat ayında iş yerinin yakınında olan ...

Hediyelik Eşya dükkanının yanındaki dükkanlarda yangın çıktı bu yangın... de sirayet etti bir kısım dükkanlar yandı,...ne ait dükkanın içi tamamen yandı, olaya itfaiye müdahale etti, kimseyi içeri almadı, tüm belgeler ve eşyalar yandı," şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekiline zayi olduğu belirtilen evrak ve belgelerin yıl olarak hangi dönemi kapsadığı hususunda beyanda bulunmak üzere süre verilmiş, davacı vekili 23.06.2025 tarihli beyan dilekçesi ile son 10 yıllık süreyi kapsadığı, 10 yıllık sürekli form irsaliyeli faturalar, ciltli sevk irsaliyelerinin tamamı, ciltli parakende satış fişlerinin tamamı, ciltli gider pusulalarının tamamı, ciltli faturalarının tamamı, yazar kasa, post cihazı, ticari kayıt defterlerinin olduğu 4 adet bilgisayarın zayi olduğunu belirtmiştir.

Zayi olduğu belirtilen irsaliye ve faturaların seri numaralarının tespiti için bu faturaların basımına ilişkin bilgi ve belgeler Kemeraltı Vergi Dairesi'nden istenilmiş, yazı cevabında; davacı şirkete ait, ... belge seri başlangıç ve bitiş numaralı irsaliyeli fatura ...belge seri başlangıç ve bitiş numaralı irsaliyeli faturaların ...vergi numaralı ...Matbaası tarafından, ...belge seri başlangıç ve bitiş numaralı irsaliyeli faturaların ...vergi numaralı Tasfiye ...Tur Zeytincilik Gıda ve Restauran İşletmeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından basımlarının yapıldığı bildirilmiştir.

TTK 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Bu konu da açılan dava hasımsız olarak açılır ve mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını emredebilir hükmü göz önünde bulundurulduğunda bu davada resen araştırma ilkesinin uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamının incelenmesinde; davacının iş yerinin bulunduğu iş yerine komşu iş yerinde 01.02.2024 tarihinde yangın çıkmış olduğu, çıkan yangına ilişkin İzmir Büyükşehir Başkanlığı İtfaiye daire Başkanlığı tarafından yangın raporu düzenlenmiş olduğu, çıkan yangında davacının iş yerinin bulunduğu binanın da yangın nedeniyle ağır hasar aldığı ve bina içerisindeki eşyaların da ağır hasarlı olduğunun tespit edildiği,

davacı vekilince talebin somutlaştırılması ve zayi olduğu iddia edilen belgelerin davacı nezdinde olup olmadığının sübutu bakımında zayi olduğu belirtilen fatura ve irsaliyelerin basımı yapılan matbaaların bildirilmesinin istenildiği, davacı tarafça ilgili basımın...

Matbaacılık tarafından yapıldığının beyan edildiği, ilgili matbaaya müzekkere yazıldığı, ancak müzekkereye cevap verilmediği, davacının beyanına göre ilgili matbaanın kapalı olduğu ve tasfiye aşamasında olduğu zayi olan belgeler yönünden basımın vergi dairesi müdürlüğüne de bildirilmesi zorunluluğu dikkate alınarak ilgili vergi dairesi müdürlüğüne müzekkere yazıldığı, müzekkere ile dava konusu irsaliye ve faturaların basımına ilişkin bilgi ve belgelerin istenildiği, vergi dairesince gönderilen yazı cevabında basımı yapılan ve vergi dairesine bildirilen irsaliyeli faturaların basımına ilişkin bilgilerin gönderildiği,

somut olarak basımı yapıldığı tespit edilen irsaliyeli faturaların yangında zayi olduğu kanaatine varıldığı, ayrıca TTK'nın 82/7.

Maddesi uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın vesair afet veya hırsızlık sebebi ile kanuni saklaması süresi içinde zıyaı uğraması halinde bu konuda kendisine belge verilmesinin talep edilebileceği, TTK'nın 82. Maddesinde saklanacak belgelerin ve saklama süresinin sayıldığı, buna göre TTK'nın 64. Maddesinin 1. Fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgelerin de saklanmak zorundu bulunduğu, davacının beyanına göre ticaret defterlerinin kayıtlı bulunduğu bilgisayarın zayi olmuş olduğu, yangın raporuna göre de iş yerindeki tüm elektronik eşyaların ağır hasara uğradığı,

bu haliyle bu kayıtların da zayi olduğu kanaatine varıldığı, yazar kasa ve pos cihazının TTK'ya göre 10 yıl süre ile saklanması gereken zorunlu belgelerden olmadığı, diğer belgelerin ise basımının yapıldığı ve dolayısıyla davacı tarafça kullanılan somut niteliği ispat edilemediğinden davacı nezdinde bulunduğunun sabit olmadığı, bu nedenle diğer talepler yönünden fazlaya ilişkin talebin reddi gerektiği kanaatine varılmakla davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... E-imza Hakim ... · E-imza