İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/305 K.2025/37

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava dilekçesinde özetle. Dava konusu olan çek, müvekkil...'a, ... tarafından çek teslim tutanağı ile teslim edildiğini, ancak müvekkil söz konusu çeki montunun cebinde iken bulamadığını, müvekkil çekin kaybolduğunu 07.01.2024 günü öğle saatlerinde fark ettiğini, Özkanlar Polis Merkezi Amirliğine başvuru yaptığını, müvekkil ...

Polis Merkezinde kendisine teslim edilen çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmiş olduğunu ve bu şekilde haksız menfaat sağlanmasından korktuğunu, çeki elinde bulunduran kişilerden şikayetçi olduğunu bildirdiğini, davacı müvekkilin şikayeti üzerine İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde 2024/31275 Sor. numaralı dosya açıldığını, bu dosyanın halen daha açık olduğunu,

işbu davanın davalısının da soruşturmaya şüpheli olarak dahil edilmesine ilişkin tevsi-i tahkikat talebinde bulunulduğunu,Yalnızca bununla da kalmayıp davacı müvekkil tarafından yine telafisi zor durumlara mahal verilmemek açısından İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde 'Çekin İptali ve Ödemekten Men Kararı Verilmesi' talepli dava dosyası açıldığını, bu dava dosyası kapsamında İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi,

10.01.2024 tarihli (3) Numaralı kararı ile ödemeden men talebinin kabul edildiğini, bunun üzerine ...Esas sayılı dava dosyasında büyük bir gelişme yaşandığını ve 14.02.2024 tarihinde bu davanın davalı yanı ... tarafından dosyaya bir beyan dilekçesi ile çekin kendisinin zilyetliğinde olduğunu bildirildiğini, ... sunduğu 14.02.2024 tarihli beyan dilekçesinde " Davacının ismi yazan cirantalardan biri olmadığını, kendisinin yetkili hamil olduğunu, çekin İzmir ...İcra Müdürlüğü'nün kasasında bulunduğunu, davacı tarafından istirdat davası açılması gerektiği" söylendiğini, bunun üzerine daha sonra yapılan araştırmada...isimli kişinin bu kayıp,

çalıntı çeki kullanarak keşideci aleyhine izmir ...icra müdürlüğü nezdinde...esas sayılı dosya kapsamında takip başlatıldığı ve bu takibe karşı da izmir 1. icra hukuk mahkemesi nezdinde takibin iptalinin talep edildiği öğrenildiğini, bu hususlar müvekkilin savcılığa suç duyurusunda bulunmasından sonra olduğunu, tüm bu süreç sonucunda ise İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi ...

Esas sayılı dosya kapsamında gerçekleştirmiş olduğu 26.04.2024 tarihli duruşmasında almış olduğu 2 numaralı " davacı vekiline ... adlı kişiye istirdat davası açtığına ilişkin tevzi formu örneğini mahkememize sunması için duruşma tutanağının kendisine tebliğinden itibaren 1 aylık süre verilmesine" şeklindeki kararı uyarınca tarafımıza verilen süre içinde işbu davanın açılması ve çekin istirdatını talep etme gereği, aynı zamanda çekin iptali talep edildiği,

mahkemeniz tarafından yaptırılacak bilirkişi incelemeleri ve toplanmasını istediğimiz delillerin değerlendirilmesi ile de davalının çeki iktisap etmede ağır kusurlu olduğu ve iyi niyetli bir hamil olmadığının ortaya çıkacağını, tüm bu izah edilenlerle davacının elinden rızası dışında çıkan çekin istirdadına ve müvekkilinin meşru ... sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.

Dava dilekçesi davalı yana usulüne uygun tebliğ edilmesine rağmen davalı tarafça cevap verilmediği böylelikle dilekçelerin teatisi aşaması usulüne uygun tamamlanmakla taraf teşkili sağlandığı anlaşılmış, usulüne uygun olarak tahkikat aşamasına geçilmiş ve davalının işbu davayı inkar çerçevesinde savunduğu kabul edilmiştir.

DELİLLER

İzmir .. ATM'nin ...esas sayılı dosyası dosya arasına alınmış, İzmir ...İcra Müdürlüğü'nün ... esas ve İzmir ...İcra Mahkemesinin ...esas sayılı dosyalarına ve CBS'ye yazılan müzekkere cevapları ile Uyap sistemi üzerinden istem konusu edilenler dosyaya sunulmuştur.

İzmir.... ATM'nin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Mahkememiz davacısı tarafından dava konusu çekin iptaline yönelik açılan davada Mahkememiz davalısı tarafından sunulan müdahale dilekçesi kapsamında çekin davalı yan elinde olduğu anlaşılmakla verilen süre içinde Mahkememiz nezdinde açılan iş bu istirdat davası kapsamında adı geçen Mahkemece karar verilmesine yer olmadığı kararı verildiği görülmüştür.

İzmir...İcra Müd.'nün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davalı...tarafından ...Yol...A.Ş., ... ve ... aleyhine dava konusu çekten kaynaklı... senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığı, görülmekle birlikte İzmir ... İcra Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde ise; icra dosya borçlusu konumundaki ...Yol.. A.Ş. tarafından icra takip alacaklısı ... aleyhine usul ve yasaya aykırı olarak takibin yetkili hamil tarafından başlatılmaması iddiasıyla açılan dava neticesinde yapılan değerlendirme neticesinde adı geçen Mahkemece ...karar sayılı ilam ile davanın kabulü ile talep eden ... Yol... A.Ş. Yönünden takibin iptaline karar verildiği ve istinaf edilmeme üzerine kararın 05/09/2024 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

İzmir CBS'nin ... soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde davacı yanca konu çekin kaybedilmesi neticesinde üçüncü kişiler yönünden kötü amaçlı olarak çekin ele geçirilip kullanılabileceği belirtilerek yapılan şikayet üzerine yapılan değerlendirme neticesinde ... karar ile çekin çalındığına dair herhangi delil ve emare bulunmadığı gibi bu yönde de bir iddia ileri sürülmediğinden ortada soruşturma yapılmasını gerektirir bir suçun varlığı tespit edilmemekle şikayet yönünden Kovuşturmaya Yer Olmadığına dair karar verildiği ve kararın itiraz edilmeksizin kesinleştiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;

Yapılan inceleme neticesinde. Mahkememiz davacı tarafından İzmir ...

ATM'nin ... esas sayılı dosyası üzerinden Türkiye ...Menemen Şubesine ait 12/01/2024 tarihli 1.150,00 TL bedelli ve ... seri nolu çekin davacı elinde iken zayi olduğu belirtilerek açılan iptal davasının devamında çekin mahkememiz davalısı elinde bulunduğuna yönelik dosyaya sunulan beyan kapsamında davacı yana mahkememiz davalısı aleyhine istirdat davası açılmasına yönelik verilen kesin süre içerisinde mahkememiz nezdinde iş bu davanın açıldığı, konu çekin davalı tarafça ...Yol ..

A.Ş., ...ve ... aleyhine İzmir ...İcra müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası üzerinden takibe konu edilmekle birlikte mahkemece takibin borçlu ...A.Ş. Yönünden ... karar sayılı ilam ile takibin iptaline karar verildiği ve kararın istinaf etmeme üzerine şeklen kesinleştiği, çekin şekli incelenmesinde ... A.Ş.

Tarafından düzenlenmekle birlikte...sıfatıyla ...'e verildiği , adı geçen... tarafından cirolanmakla ...'a geçtiği, bu kişi tarafından yapılan ciro ile...'na geçtiği ve çekin yasal ibraz müddeti içerisinde 08/01/2024 tarihinde İzmir ...İcra Hukuk mahkemesinin ...esas sayılı dosyasına yansıyan delillere göre... tarafından ibraz edildiği konularında bir uyuşmazlık olmadığı anlaşılmıştır.

Yukarıdaki yapılan tespit göz önüne alındığında taraflar arası uyuşmazlığın İzmir ...İcra müdürlüğünün ...esas sayılı dosyasına konu çekin yetkili hamilinin kim olduğu, bu kapsamda davalıdan istirdatı talep edilen çek bakımından davacı talebinin haklı ve yerinde olup olmadığı hususlarının tespiti ile değerlendirilmesine yönelik açılan çek istirdat davası olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu kıymetli evrak 6102 sayılı yasanın üçüncü kitabı ile 5941 sayılı Çek Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılan tebliğlerle düzenlenen bir kıymetli evraktır. Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir.

Bu havalenin yazılı şekilde yapılması, belli şekil şartlarını içermesi ve kayıtsız şartsız bir ödeme yetkisi biçiminde olması gerekir. Bu nedenledir ki doktrinde çek kısaca "düzenleyen muhataba belirli bir bedeli lehtara ödeme, lehtara da tahsil yetkisi veren bir kambiyo senedi" olarak tanımlanmaktadır.

Çek esasen bir ödeme aracı olmakla birlikte önceki yasal düzenlemeden farklı olarak ileri tarihli çek düzenlenmesi mümkün olmakla birlikte uygulamada çeklerin yaygın olarak ileri tarihli düzenlendiği görüldüğünden çekin ödeme aracı olması yanında aynı zamanda teminat amacıyla kullanıldığı anlaşılmakta ise de bu kullanım şekli dahi çekin ödeme aracı olma özelliğini ortadan kaldırmayacaktır.

Çekin tanımı ve kullanım amacı yönünde yapılan açıklama kapsamında çeklerin devrinin nasıl yapılacağı 6102 sayılı TTK’nın 788. maddesinde düzenlenmekle çekin ve dolayısı ile ona bağlı hakkın bir başkasına devri için ciro yanında zilyetliğin de geçirilmesi gerekecektir. Ciro ise söz konusu yasanın 683 maddesinde özel olarak tanımlanmaktadır.

Çek üzerinde ya da çekin üzerinden bir hak iddiasında bulunulabilmesi için talep edenin yetkili hamil olması gerekmekle birlikte yetkili hamil yönünden düzenlemenin ise bahse konu yasanın 790. maddesinde "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır." şeklinde tanımlandığı görüldüğünden yetkili hamil sıfatıyla hak talep edenin hakkının varlığı çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile anlaşılacaktır. (İzmir Bam 11 ...'nin 26/10/2020 tarihli, ... esas ve ... karar sayılı ilamı)

6102 sayılı TTK'nın 792.

Maddesinde yer alan "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklindeki düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında,

çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerekir. Bu durumda, eldeki davada ispat yükün çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup, aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracaktır. (Yargıtay .....'nin 11.10.2021 tarihli, ... esas ve ... karar ile 01.06.2021 tarihli, ... esas ve ... karar sayılı ilamları)

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi kapsamında çekin rıza dışı elden çıktığı ve davalı yan yönünden çeki kötüniyetle iktisap edildiği veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunduğu yönündeki incelemeye dair ispat külfeti davacı yanda olmakla birlikte konu çekin incelenmesinde dava dışı ...Yol ....A.Ş.

Tarafından lehtar sıfatıyla ... adına düzenlendiği, lehtar tarafından yapılan ciro ile...'a oradan da yine ciro yolu ile ...'na geçmekle... tarafından muhatap bankaya yasal süresi içinde ibraz edildiği, yapılan ibraz yönünden ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı dolayısı ile şekli olarak bir kopukluk olmaksızın edinilmiş olması nedeniyle ...'in yetkili hamil konumunda olduğu,

ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzalarının sahte olduğunun tespitinin bile adı geçenin yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştiremeyeceği (Yargıtay .....'nin 17.12.2018 tarihli,

... esas ve ... karar sayılı ilamı) gibi dosyaya sunulan çek teslim belgesinin bahse konu kıymetli evrak karşısında iş bu uyuşmazlık yönünden dinlenmesi mümkün olmadığından her ne kadar yukarıdaki gerekçeler ile davalı aleyhine iş bu dava açılmış ise de davacının iktisabı yönünden ismi geçen Nizamettin'den sonra çekte ...ismi olduğu göz önüne alındığında davacının yetkili hamil olmadığı gibi aksinin aynı kuvvetteki bir belge ile ispat edilmesi gerekirken ispat vasıtasının bulunmadığı gibi bu hususun aksini düşündürecek kuvvette bir delil de bildirilmediğinden az yukarıda belirtilen yasanın 792 maddesi kapsamında inceleme ve değerlendirme

yapılmasına gerek görülmeyerek somut olay sebebiyle davacı yanın çekten kaynaklı açılan bu davasındaki istirdat istemi bakımından ciro silsilesine dahil olmadığından aktif husumetinin bulunduğundan söz edilemeyeceği için bu nedenle davanın reddine karar vermek gerekmiş ayrıca davacı yanca yemin deliline dayanılmış ise de bu hususun yemine konu edilemeyeceği gibi aşağıda da ayrıca belirtileceği üzere davalının da bu yemine zorlanamayacağı kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Her ne kadar davaya cevap verilmemiş ise de ileri sürülen iddianın dosya arasına kazandırılan icra hukuk mahkemesi cevap dilekçesine göre dosya taraflarının çeki dava dışı ...'den aldıkları belirtilmekle birlikte çekin şekli incelemesine göre adı geçen...'den sonra çekin ciro yolu ile ...'e geçtiği ve bu şahıs tarafından bankaya ibraz edildiği görüldüğünden davalı yanın da yetkili hamil olmadığından pasif husumetinin bulunmadığı düşünülse bile davacı iddiası ve sıfatının davalı sıfatından önce incelenmesi gerektiğinden davalı husumetine ilişkin bir değerlendirme yapılmayarak bu şekilde değinilmekle yetinilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸