İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/670 K.2025/646

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin... Mah. İskele Cad. ...

No:...Urla İzmir adresindeki otelinin yanında bulunan restoran-bar kısmını kiraya verdiğini ve kiracının Eylül ayı başında tadilata başladığını, müvekkili şirkete ait ticari defterlerinin söz konusu restoran-bar kısmında bulunan dolabın içerisinde bulunduğunu, müvekkilinin ticari defterlerini 23.09.2024 tarihinde almak istediğinde söz konusu defterlerin yerinde olmadığını gördüğünü, söz konusu defterlerin müvekkili firmaca yapılan tüm aramalara rağmen bulunamadığını, söz konusu defterlerin tadilat sırasında müvekkiline ait dolaptan çalındığını tahmin ettiklerini, anılan nedenle müvekkili şirkete ait karar defterinin zayi olduğunu,

müvekkili şirketin halen faal bir şirket olup, bu defterleri ivedi olarak yeniden çıkarma ihtiyacı doğduğunu, iş bu nedenle yeniden belirtilen defterleri çıkarabilmeleri için zayi belgesine ihtiyaç bulunduğunu belirterek, müvekkili şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK nun 82/7 maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davacı şirkete ait karar defterinin bulunamadığını ve kiracısı tarafından yaptırılan tadilat sırasında çalınmış olabileceğini tahmin ettiklerini beyan ederek zayi olması nedeniyle zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

TTK 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Bu konu da açılan dava hasımsız olarak açılır ve mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını emredebilir hükmü göz önünde bulundurulduğunda bu davada resen araştırma ilkesinin uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Somut olayda; davacı... Fotoğraf San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait karar defterinin 23.09.2024 tarihinde arandığı ancak söz konusu karar defterinin bulunamadığı, ilgili defterin bulunduğu... Cad. ... No:...Urla İzmir adresindeki otelin yanında bulunan restoran-bar kısmının kiraya verildiği, ve kiracı tarafından Eylül ayı başında tadilata başlandığı, söz konusu defterin şirketin restoran-bar kısmında bulunan dolabın içerisinde bulunduğu, ancak aramalara rağmen bulunamadığı, dolaptan çalışmış olduğunun tahmin edildiği belirtilerek davacının karar defterinin tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.

Davacı vekiline zayi olduğu belirtilen karar defterinin açılış onayının yapıldığı Noter bilgilerini bildirmesi için süre verilmiş, davacı vekilince bildirilen İzmir... Noterliğine yazılan yazı cevabında davacı şirkete yönelik bugüne kadar elektronik ortamda yapılan araştırmada davacı şirketin 2015 yılı sonunda yevmiye defter-i kebir ve envanter defterinin onaylandığı kaydına rastlanıldığı bildirilmiştir.

Davacının karar defterinin açılış onayının Ticaret Sicili Müdürlüğünce yapılmış olma ihtimaline binaen İzmir Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne bu konuda müzekkere yazılmış, 26.05.2025 tarihli yazı cevabında sicil kayıtlarının tetkikinde ilgili şirkete ilişkin tasdiklenmiş defter kaydına rastlanılmadığı bildirilmiştir.

Toplanan delillere göre yapılan yargılama sonucunda, TTK'nın 82/7.maddesi uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması durumunda ilgilinin bu konuda kendisine bir belge verilmesi isteyebileceği, davacının karar defterinin davacı şirket tarafından kiraya verilen restoran-bar kısmındaki dolaptan çalışmış olma ihtimaline binaen zayi olduğu belirtilerek bu konuda belge verilmesinin talep edildiği,

TTK'nın 64.maddesinde defter tutma yükümlülüğünün belirtildiği ve fiziki ortamda tutulan defterler ile 4.fıkrada sayılan defterlerin açılış onaylarının kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce noter tarafından yapılacağının düzenlenmiş olduğu, maddenin 4.fıkrasında pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesi ile ilgili olmayan defterler de ticari defter olduğunun ifade edildiği,

bu kapsamda değerlendirildiğinde davacı şirketin karar defterinin ticari defter olduğu ve TTK'nın 64.maddesi uyarınca kullanılmaya başlamadan önce açılış onayının yapılmış olmasının zorunlu olduğu, davacı tarafça zayi olduğu belirtilen karar defterinin açılış onayının yapıldığı noter bilgileri bildirilmiş ise de ilgili noter tarafından gönderilen yazı cevabında davacı şirketin karar defterinin açılış onayının yapıldığına ilişkin bir kayda rastlanmadığının beyan edildiği,

davacının zayi olduğu bildirilen karar defterinin bu defterin şirketin kuruluşundan itibaren birden fazla olabileceği dikkate alınarak somutlaştırılması bakımından açılış onayının yapılmış olması zorunlu olmakla birlikte, hangi dönemlere ilişkin olduğunun da tespiti bakımından gerekli olduğu, davacı tarafça bu konuda ispata elverişli bir delil sunulmadığı, davanın resen araştırma ilkesine tabi olması nedeniyle mahkememizce ticaret sicili müdürlüğünce de karar defterinin açılış onayının yapılmış olabileceği ihtimaline binaen bu hususun davacının bağlı olduğu İzmir Ticaret Sicili Müdürlüğünden sorulduğu,

yazı cevabında dava şirketin karar defterinin açılış onayına ilişkin bir kaydın bulunmadığının bildirildiği, ayrıca bununla birlikte davacının tacir olduğu ve TTK hükümleri uyarınca işlerini yapmaktan ve belgelerini saklamaktan gerekli dikkat ve özeni göstermesi ve basiretli davranması gerektiği, defterin kaybolma nedeni olarak şirketin kiraya verilen restoran-bar bölümündeki dolaptan çalınmış olabileceğinin ifade edildiği, kaybolma nedeni olarak belirtilen bu neden dikkate alındığında davacının basiretli bir tacir gibi davranarak ilgili defterin saklanmasında özensiz davranmış olduğu,

dolayısıyla davacının zayi iddiasının inandırıcı bulunmadığı değerlendirilmekle, dosyadaki mevcut delil durumuna göre dava konusu karar defterinin zayii olduğuna ilişkin mahkememizde tam ve kesin bir kanaat hasıl olmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

02/07/2025 Katip ... E-imzalıdır. Hakim... · E-imzalıdır.