İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/879 K.2023/133

Mahkememizde görülen Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalıların davacıdan hizmet alımı yoluyla sayaç okuma açma kesme işinin ihalesini alan şirketler olduğunu, davalı şirkette işçisi olarak asma kesme işinde çalışan dava dışı ... tarafından idare aleyhine İzmir ...

İş Mahkemesi’nin ... esas sayılı dosyasıyla işçilik alacaklarının tahsili istemiyle dava açıldığını, kişinin muhtelif tarihlerde davalı alt işverenler nezdinde çalıştığını yapılan yargılama neticesinde mahkemenin 1.07.2015 tarihli kararı ile davanın kabulü ile toplam 38.153,64 TL’nin davalı idare eden tahsiline karar verildigini, söz konusu mahkeme ilamını dava dışı işçi vekili tarafından İzmir .... icra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı takip dosyasıyla takibe konu edildiğini, idare tarafından toplam 60.006,68 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin icra emrinin iptali istemiyle dava açıldığını,

İcra mahkemesince 47.362,58 TL olarak takibin devamına karar verildiğini 4097,46 TL nin kendilerine iade edildiğin, bakiye kalan 55.909,22 TL’nin ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte davalıların sorumlu oldukları dönemler dikkate alınarak tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Taah. Tic. San. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacının taleplerini kabul etmediklerini, dava dışı işçi müvekkili şirket bünyesinde müvekkili ile davacı ...

Genel Müdürlüğü arasında imzalanan sözleşme uyarınca, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Hizmet alanında bulunan İzmir su sayaçlarını açma-kesme, sayaç okuma ve ihbar dağıtma işinde çalışmış akabinde ihale konusu işin müvekkili firma bünyesinde kalmaması ve işin süresinin bitmesi üzerine dava dışı işçinin iş akdi ihbar sürelerine uyularak feshedildiğini, Dava konusu olayda da, davacı ile davalı arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davalı asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle,

alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu olduğunu, somut olayda, taraflar arasında imzalanmış bulunan sözleşmenin 22. maddesi, 'Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür.' hükmünü içerdiğini, bu hükmün atıf yaptığı genel şartnamenin 38. maddesi ise, çalışanların özlük haklarının yüklenici tarafından ne şekilde ödeneceğine ilişkin düzenleme içermekte olup, dava dışı işçiye,

davacı davacı tarafından kıdem ve ihbar tazminatı ödemesi yapılmış olması halinde, davalı alt işverene rücu edileceğine ilişkin açık bir hüküm bulunmamakta olup, sözleşmedeki anılan hükümler bu anlama gelmediğini, kabul etmemekle birlikte müteselsil sorumlulukları alt işverenlerin işçiyi çalıştırdıkları dönem baz alınarak alt işverenlerin sorumluluğu ancak kendi dönemlerine düşen bedelin yarısı kadar olabileceğini, davacı kurum tarafından damga vergisi ve gelir vergisi adı altında yapılan ve ödeme ve talep tarihleri dikkate alındığında zamanaşımına uğrayan bu bedelin talep edilemeyeceğini ifade ederek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Hizm. Ltd. A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; Görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini dava dışı işçinin müvekkili şirkette çalıştığına dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığını, müvekkili yönünden davanın reddi gerektiğini, davacının aleyhine açıldığı belirtilen davayı müvekkili şirkete ihbar etmediğini, sürelere ilişkin yeniden ödeme yapılmış olmasının davalardan haberdar edilmeyen vekili şekilde sorumluluğunda olmadığını, müvekkili şirket aracı etmesinin mümkün olmadığını, ödemeler nedeniyle tahliye edilen vergilerin vekili şirketten talep edilmesinin hukuki dayanağının olmadığını ifade ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Kaynakları Tem. Bak. Tic. A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini davanın zamanaşımı ile reddi gerektiğini, davacı ile müvekkili arasında geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığını, müvekkili şirketin 1.01.2011 tarihinden başlamak üzere davacıya hizmet vermeye başladığını, dava dışı işçinin de müvekkil şirkette işe başlaması da bu tarihi olduğunu 10.06.2014 tarihinde emeklilik sebebiyle müvekkili şirketten ayrıldığını müvekkili şirketin dava dışı işçinin çalıştığı dönemdeki kıdem tazminatını işten ayrılırken ödediğini dava dışı işçinin yıllık iznini kullandırıldığını herhangi bir haftalık tatili çalışması ve fazla çalışma yapmadığını ifade ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

İzmir ....İcra Müdürlüğü ' inün... E. Sayılı dosyası, İzmir ... İş Mahkeme' sinin... E. Sayılı dosyası, Hizmet Alım Sözleşmeleri, Bilirkişi Raporu : Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 21/02/2022 tarihli raporda özetle ; Ödeme tarihi olan 26/08/2015 tarihinden işleyecek faizi ile birlikte davalıların sorumlu oldukları tutarların ; 1-... Hiz. Ltd. Şti. 6.632,18-TL 2-... Ltd. Şti. 29.760,99-TL 3-... Ltd. Şti. 2.987,62-TL 4-... Tek. San. ve Tic. A.Ş 4.004,34-TL 5-... Taah. Ltd. Şti. 4.770,80-TL 6-... Elek. A.Ş 7.753,29-TL

TOPLAM 55.909,22-TL

Olduğu görüşü ile raporunu düzenlemiştir. Bilirkişi Ek Raporu : Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 03/10/2022 tarihli raporda özetle ; Ödeme tarihi olan 26/08/2015 tarihinden işleyecek faizi ile birlikte davalıların sorumlu oldukları tutarların ; 1-... Hiz. Ltd. Şti. 6.632,18-TL 2-... Ltd. Şti. 29.760,99-TL 3-... Ltd. Şti. 2.987,62-TL 4-... Tek. San. ve Tic. A.Ş 4.004,34-TL 5-... Taah. Ltd. Şti. 4.770,80-TL 6-... Elek. A.Ş 7.753,29-TL

TOPLAM 55.909,22-TL

04/02/2019 faiz başlangıç tarihi itibariyle ; 1-... Hiz. Ltd. Şti. 2.162,07-TL 2-... Ltd. Şti. 9.688,69-TL 3-... Ltd. Şti. 973,94-TL 4-... Tek. San. ve Tic. A.Ş 1.305,40-TL 5-... Taah. Ltd. Şti. 1.555,26-TL 6-... Elek. A.Ş 2.540,81-TL

TOPLAM 8.226,17-TL Olmak üzere toplam 74.135,38-TL olduğu görüşü ile raporunu düzenlemiştir. Islah : Davacı vekili 30/07/2019 tarihli dilekçesi ile dava değerini artırmış ve 31/07/2019 tarihinde eksik harcı tamamlamıştır. Dava: Davacının dava dışı işçiye yapmış olduğu işçilik alacakları ödemesinin davalı alt iş verenlerden rücuen tahsili davasıdır. Taraflar arasındaki Hizmet Alım Sözleşmelerinin 22. Maddesinde; “…yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin Altıncı Bölümünde yer alan “Çalışanların Özlük Hakları” başlıklı 39. Maddesinde; “…yüklenici çalıştırdığı işçilerin işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipte ki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır ücret yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatta tespit edilmemiş olması halinde yüklenici en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekdeki aynı tip bir iş için mevzuatta tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır yüklenici varsa

alt yüklenicinin bu çalışma şartlarına uyuması için gerekli tedbirleri alacaktır kontrol Teşkilatı iş yerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yüklenicilerle ücretleri ödemeyenlerin bulunup bulunmadığını vasıflı personel çalıştırılması ihale dokümanında öngörülen işlerde bu personele askeri ücretin üzerinde bir ödeme yapılması istenmişse belirlenen asgari ödeme tutarını ilgili personele ödenip Ödenmediğini kontrol ederek veya bu konuda kendisine gelen talep ve ihbarlı değerlendirerek yükleyin içten ve alt yüklenicilerden isteyecek bordrolara göre bu ücretlerin yüklenicinin hak edişinden ödenmesini sağlar bu amaçla yükleyin hak ediş

istemesi üzerine bu istekle hak edişin ödeneceği tarih şantiye şefliği iş yeri ile tatlısı veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı iyi takılmak suretiyle duyurulur ilanı yapıldı kontrol Teşkilatının ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanak tespit edilerek bu tutana bir kopyası hak ediş ödeme yeni gönderilir personel hakları hak ediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki günler için belirlenmiş sayılır bu tür alacakların üç aylık tutarından fazlası hakkında idari herhangi bir sorumluluk düşmez bildirilen alacak iddiaları yüklenici veya alt yüklenicilerin kayıtları ile

varsa puantaj ve daha önceki hesaplarından inceleyip anlaşmaya varılan miktarları yüklenici tarafından bordro bağlanmış sağlanmış ve bu bordrolar hak ediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir yüklenicinin iş verdi alt yüklenicilerin gündelikçi haftalık veya aylık olarak işinde çalıştırdığı işçi personel ve teknik elemanları tamamı da yüklensin elemanları hükmünde olup bundan ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğru yüklenince sorumludur yükleyince bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi de yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır.” hükmü yer almaktadır.

Yargıtay İçtihatlarına göre, uyuşmazlıkta taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre karar verilmesi gerektiğinden davalıların sözleşme ile sorumluluğu üzerine almış olması nedeni ile, işçiler hakkındaki işe alınma ve çıkarılma-idare konusundaki kararları üst işveren verse dahi, alt işverenin işçilik haklarından sorumlu olacağı, üst işverenin işçilik haklarından sorumlu olmadığı,

sözleşmede işçilik haklarının alt işveren tarafından ödeneceği yönünde hüküm olması halinde, davacı tarafından ödenen tüm işçilik haklarının ve masrafların tamamından, işçiyi çalıştıran işverenlerin çalıştırdıkları süre ile sınırlı fakat son işveren ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretinin tamamından, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti dışında kalan alacak haklarından ise, son işveren de dahil olmak üzere her işveren işçinin kendi yanında çalıştığı süre ile sınırlı olarak sorumlu olacağı kabul edilmektedir.

“İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir. Bu durumda mahkemece yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde, kıdem tazminatı, UBGT, fazla mesai alacakları yönünden davalı yüklenicinin işçileri çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu olduğu, yıllık izin ve ihbar tazminatından son işverenin sorumlu olduğu gözetilerek hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçe ile ödenen bedelin tamamından davalı yüklenicinin sorumlu tutulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.” YARGITAY .... Hukuk Dairesi Esas No: ... Karar No:... Karar Tarihi: 01.03.2021

“İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Bu durumda mahkemece yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile, sözleşmede hüküm bulunmadığı gerekçesiyle, hesaplanan tutarlardan işçiyi çalıştırmış olan davalılar... şirketleri iş ortaklığının davacı ile yarı yarıya sorumlu olduğundan bahisle kurulan hüküm hatalı görülmüş, bozmayı gerektirmiştir.” YARGITAY .... Hukuk Dairesi Esas No: ... Karar No: ... Karar Tarihi: 12.10.2020

Tüm Dosya Kapsamı ve hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporuna göre: Dava dışı işçi tarafından davacı aleyhine İzmir ... İş Mahkemesi’nin ... E. Sayılı dosyasından işçilik alacaklarının tahsili hususunda dava açıldığı, yerel mahkeme kararında kıdem tazminatı, fazla çalışma, genel tatil ve hafta tatilleri yönünden, yargılama gideri ve vekalet ücreti ile birlikte hüküm kurduğu, söz konusu ilamın İzmir .... İcra Müdürlüğü’nün ... E. Sayılı dosyasından takibe konu edildiği, davacı kurum tarafından icra emrinin iptali için açılan dava nedeniyle, İzmir ...İcra Hukuk Mahkemesi’nin ... E. Sayılı kararı ile icra emrinin yeniden düzenlenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından 26.08.2015 tarihinde dava dışı işçi tarafından açılan takip dosyasına 58.054,79 TL ödeme yaptığı, 1.593,56- TL gelir vergisi, 358,33 TL damga vergisi ödemesi ile birlikte 60.006,68 TL toplam ödeme olduğu anlaşılmıştır. Daha sonra İcra Mahkemesi kararı gereği 3.999,81-TL ve 97,65 TL olmak üzere 4.097,46- TL’nin iadesi yapıldığı bu durumda, 60.006,68 TL – 4.097,46 TL = 55.909,22 TL ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu edilen dava dışı işçinin alacakları içerisinde, kıdem tazminatı, emeklilik teşvik tazminatı, yıllık izin, UGBT, hafta tatili, fazla çalışma alacağı bulunmaktadır. Kıdem tazminatı, UBGT, fazla mesai alacakları yönünden davalı yüklenicinin işçileri çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu olduğu, yıllık izin ve ihbar tazminatından son işverenin sorumlu olacağı kabul edilmiştir.

Davacı vekili 31.07.2019 tarihinde davasını ıslah etmiş, dava değerini artırmış, 04.02.2019 tarihinde yapılan 18.226,16 TL'yi talebine eklemiş, toplam talebini 74.135,38- TL' ye çıkarttığı görülmüştür.

Son İşveren olan ... Kay. San. Tic . A.Ş' nin kendi dönemine isabet eden kıdem tazminatı tutarını ödediği, İzmir ... İş Mahkemesi ... E. Sayılı dosyasında hükmedilen kıdem tazminatından bu miktarın mahsup edilerek, kıdem tazminatından bu davalının sorumlu tutulmayacağı, son işveren olarak İzenerjinin sorumluluğunun sadece yıllık izin ücreti ve ferileri olduğu, kıdem tazminatı hariç diğer kalan alacaklar bakımından da her alt işverenin işçiyi çalıştırdıkları dönem bakımından sorumlu olmak üzere, Bilirkişi Ek Raporundaki hesaplama doğrultusunda;

26.08.2015 tarihli ödeme nedeniyle, 52.921,60-TL tazminattan; 6.632,18 -TL' sinin ... Hiz. Ltd. Şti.'nin, 29.760,99 -TL sinin... Ltd. Şti.' nin , 4.004,34 -TL sinin ... Tek. San. ve Tic. A.Ş' nin, 4 .770,80-TL sinin ... Taah. Ltd. Şti.' nin, 7.753,29TL sinin ... Elek. A.Ş nin sorumlu olacağı

04.02.2019 tarihli ödeme nedeniyle, 17.252,23-TL tazminattan; 2.162,07 -TL' sinin ... Hiz. Ltd. Şti.' nin, 9.688,69 -TL sinin... Ltd. Şti.' nin, 1.305,40 -TL sinin ... Tek. San. Ve Tic. A.Ş' nin, 1.555,26-TL sinin ... Taah. Ltd. Şti.' nin, 2.540,81-TL sinin ... Elek. A.Ş ' nin sorumlu olduğu anlaşıldığından bu davalılar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiş,

Davalı ... Ltd. Şti. yönünden feragat edildiğinden bu davalı yönünden feragat nedeniyle reddine karar verilmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır