İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/992 K.2024/634

Mahkememizde görülen Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ile davalı arasındaki ticari ilişki sebebiyle, taraflar arasında mal alım satımı konusunda anlaşıldığını, ürünün teslim edileceği konusunda davalı tarafından taahhütte bulunulduğunu, Türkiye ...

Bankası Torbalı Şubesi'ne ait ..., ... ve ... çek seri numaralı 150.000,00-TL bedelli üç adet çekin keşide edildiğini ve davalıya teslim edildiğini, ileri tarihli keşide edilen bu çeklere karşılık davalının ürünün faturasını kesip faturayı müvekkiline teslim ettiğini, davalının çeklerin kendisine teslim edilmesine rağmen faturasını kestiği ürünü teslim etmediğini, çeklerin hala davalıda olduğunu, davalı şirket yetkilisine ulaşamadıklarını, malların teslimine dair hiçbir belgenin olmadığını, son çek ile ilgili ödemeden men kararı verilmesini, açıkladığı sebeplerle; müvekkili tarafından davalıya keşide edilen Türkiye ...

Bankası Torbalı Şubesi'ne ait, ... sayılı, 20/11/2023 tarihli, 150.000,00-TL bedelli çek için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalarının kabulünü, müvekkilinin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitini, dava konusu çekin iptalini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Davalı tarafça süresinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.

CEVAP

Davalı vekili 08/04/2024 tarihli beyan dilekçesi ile özetle; müvekkili tarafından davacıya 27.07.2023 Tarih 400.00,00-TL bedelli fatura kesildiğini ve bu malların teslim edildiğini, davacı tarafça müvekkiline 28.08.2023 tarih 40.000,00-TL bedelli çek verildiğini, davacının müvekkilinin yetkilisine ödeme güçlüğünün olduğunu belirtmiş olması sebebi ile müvekkilinin davacı yana anlayış göstererek çeki iade ettiğini ve ödemede yardımcı olmak amacı ile bu çek yerine davaya konu 3 adet çekin alındığını,

bu sürede davacı tarafça müvekkilinden faturada belirtilen yeni bir mal daha satın aldığını ve bu mallarla birlikte borç miktarının 450.000,00-TL'yi bulduğu için karşılığında davacı tarafından müvekkiline davaya konu 3 adet çek verildiğini, faturaya ait mallarda davacı tarafa fatura edildiğini ve teslim edildiğini, yeni düzenlenen 3 adet çekin toplam bu iki faturadaki mallara ilişkin olarak verildiğini, davacının iddialarının gerçeğe aykırı olduğunu, öncelikle olarak 400.000,00-TL'lik mal karşılığı 450.000,00-TL'lik çek vermesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,

müvekkili tarafından 01/09/2023 tarihli 50.000,00-TL'lik faturalı ve teslim edilen mallarla birlikte değerlendirildiğinde çeklerin verildiğinin ortada olduğunu, davacının 4 aylık süre boyunca faturada yer alan malları teslim almamış olmasına rağmen ilk iki çek ödemesini yapmış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, fatura tarihinin 27/07/2023 olduğunu, bu tarihten itibaren teslim edilmeyen mallar için 25/09/2023 ve 25/10/2023 tarihli çeklerin ödendiğini, son çek ödemesinde malların teslim edilmediği hususunun davacı şirketçe dava konusu yapıldığını,

ilk iki ödemeyi gerçekleştiren davacının 3. Çek ödemesi geldiğinde müvekkilinin ödeme güçlüğü çektiğini ve hakkında birkaç dava açıldığını duyduğunu, açıkladığı sebeplerle; müvekkilinin aleyhine açılan davanın reddini, alacağın yüzde yirmisi oranında inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Bilirkişi Raporu: Bilirkişi... tarafından 10/07/2024 tarihinde düzenlenen raporda özetle.

Davacı ...'e ait 2023 yılı ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, defterlerin açılış onaylarının ve yevmiye defteri kapanış onayının yasal süresinde yaptırıldığı hususları tespit edildiğinden defterlerin delil niteliğine haiz olduğu, davacının 2023 yılı muhasebe kayıtlarında, davalı şirkete ait muavin kayıtları tetkik edildiğinde, ayrıca davacı tarafından davalıya tevdi edildiği belirtilen 3 adet çek kayıtları incelendiğinde herhangi bir işlem kaydında rastlanmamış olup, firmanın mali müşaviri tarafından beyanda bulunulduğu, Davalı ...

Tic. Ltd. Şti.'ne ait 2022 ve 2023 yılları ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, defterlerin açılış onaylarının ve yevmiye defteri kapanış onayının yasal süresinde yaptırıldığı hususları tespit edildiğinden defterlerin delil niteliğine haiz olduğu, davalı şirketin 2022 yılı muhasebe kayıtlarından davacıya ait muavin kayıtları aşağıda sunulmuş olup incelendiğinde, ...

Alıcılar ana hesabı altında... ... alt hesabında kaydedilerek izlendiği, defter kayıtlarından yapılan tespitlere göre davalı tarafından davacıya düzenlenen 2 adet fatura 27/07/2023 tarihli, ... numaralı 400.000,00-TL tutarındaki fatura ile 01/09/2023 tarihli, ... numaralı 50.000,00-TL olmak üzere toplam KDV dahil 450.000,00-TL tutarında hesabına borç kaydedildiği, davacının iddia ettiği ve dosyasına bir kayıt görülmediği, neticesinde 31/12/2023 tarihli yevmiye kapanış fişi kaydında 450.000,00-TL davacının borç bakiyesinin 2024 yılına devrettirildiği sonucuna varıldığı,

rapor ekinde sunulan 2022 yılı ve 2023 yılı yevmiye kapanış fiş kaydı bilgilerinin 31/12/2022 tarihli, ... numaralı madde kapanış fişi kaydında ... ile ilgili olarak herhangi bir işlem kaydı görülmediği, 31/12/2023 tarihli 120 numaralı madde kapanış fişi ... ... 450.000,00-TL Borç bakiyesi kapatılarak 2024 yılına devrettirildiği görüşü ile raporunu düzenlemiştir.

Dava, davalıya verilen çeklere karşılık davalının ürünleri teslim etmediği çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasına dayanan menfi tespit davasıdır.

Davacı yanca, dava konusu çekin keşide edildiğini ve davalıya teslim edildiğini, ileri tarihli keşide edilen bu çeklere karşılık davalının ürünün faturasını kesip faturayı müvekkiline teslim ettiğini, davalının çeklerin kendisine teslim edilmesine rağmen faturasını kestiği ürünü teslim etmediğini, çekin bedelsiz kaldığı iddiasında bulunmuş, davalı süresinde cevap dilekçesi sunmamış beyan dilekçesinde davacıya 27.07.2023 Tarih 400.00,00-TL bedelli fatura kesildiğini ve bu malların teslim edildiğini, davacı tarafça müvekkiline 28.08.2023 tarih 40.000,00-TL bedelli çek verildiğini,

davacının müvekkilinin yetkilisine ödeme güçlüğünün olduğunu belirtmiş olması sebebi ile müvekkilinin davacı yana anlayış göstererek çeki iade ettiğini ve ödemede yardımcı olmak amacı ile bu çek yerine davaya konu 3 adet çekin alındığını, bu sürede davacı tarafça müvekkilinden faturada belirtilen yeni bir mal daha satın aldığını ve bu mallarla birlikte borç miktarının 450.000,00-TL'yi bulduğu için karşılığında davacı tarafından müvekkiline davaya konu 3 adet çek verildiğini, davanın reddini talep etmiştir.

Menfi tespit davalarında kural olarak ispat yükümlülüğü davalıya düşer. Çek bir ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun ödenmesi için verildiği kabul edilir. Somut olayda davacı dava konusu çekin inşaat demiri alımına ilişkin sözleşme uyarınca avans olarak verildiğini, ancak ürünlerin teslim edilmediğini iddia etmiş, buna ilişkin yazılı bir delil sunmamıştır.

Davacının ticari defter ve belgeleri mali müşaviri bilirkişi tarafından incelenmiş olup, çekin davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, davalı şirkete ilişikin bir işlem kaydının da bulunmadığı tespit edilmiştir. Davalı ... San. Tic. Ltd.

Şti.'ne ait 2022 ve 2023 yılları ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, defterlerin açılış onaylarının ve yevmiye defteri kapanış onayının yasal süresinde yaptırıldığı hususları tespit edildiğinden defterlerin delil niteliğine haiz olduğu, davalı şirketin 2022 yılı muhasebe kayıtlarından davacıya ait muavin kayıtları aşağıda sunulmuş olup incelendiğinde, ...

Alıcılar ana hesabı altında ... ... alt hesabında kaydedilerek izlendiği, defter kayıtlarından yapılan tespitlere göre davalı tarafından davacıya düzenlenen 2 adet fatura 27/07/2023 tarihli, ... numaralı 400.000,00-TL tutarındaki fatura ile 01/09/2023 tarihli, ... numaralı 50.000,00-TL olmak üzere toplam KDV dahil 450.000,00-TL tutarında hesabına borç kaydedildiği, davacının iddia ettiği ve dosyasına bir kayıt görülmediği, neticesinde 31/12/2023 tarihli yevmiye kapanış fişi kaydında 450.000,00-TL davacının borç bakiyesinin 2024 yılına devrettirildiği sonucuna varıldığı,

rapor ekinde sunulan 2022 yılı ve 2023 yılı yevmiye kapanış fiş kaydı bilgilerinin 31/12/2022 tarihli, 120 numaralı madde kapanış fişi kaydında ... ile ilgili olarak herhangi bir işlem kaydı görülmediği, 31/12/2023 tarihli ... numaralı madde kapanış fişi ...... 450.000,00-TL Borç bakiyesi kapatılarak 2024 yılına devrettirildiği görüşü ile raporunu düzenlemiştir.

Yargıtay'ın yerleşik içtihatları doğrultusunda fatura edilen malların borçluya teslim edilip edilmediğinin ispatı alacaklı olan tarafta olduğu kabul edilmektedir. Yine Yargıtayın yerleşik içtihadına göre.

"Faturalara konu malların davalı şirkete teslim edildiğini ispat yükünün ise davacı yana ait olduğu, ticari defterlerde kayıtlı da olsa faturaların, dayanak belgelerle doğrulanmadığı taktirde tek başına malın teslimini ispata yeterli olmadığı, dava konusu faturalardaki malların değeri de göz önünde alındığında tanıkla ispatının da mümkün olmadığı gerekçesi ile davanın reddine, davacının kötü niyetli olduğu hususu ispatlanmadığından davalı yanın kötü niyet tazminatı talebinin de reddine karar verilmiştir." (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022/4512 Esas 2024/951 Karar)

Bu haliyle, davalının dava konusu çeke karşılık malı teslim ettiğini ispat edemediğinden davacının menfi tespit isteğinin kabulü ile, davacı şirketin anılan çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacı vekilinin çekin iadesi isteğinin ise dava konusu çekin dava dışı Tam ... Faktoring A.Ş.’nin yedinde bulunduğu, yetkili hamilin bu dosyanın tarafı olmadığı, dosyada taraf olmayan kişilerin hak ve hukukunu etkileyecek şekilde hüküm kurulamayacağından çekin iptali-iadesi isteğinin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır