İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/193 K.2025/159

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle;Müteveffa ...'nın 23/12/2021 tarihinde vefat ettiğini, müvekkili ...'nın müteveffa ...'nın mirasçısı olduğunu,...'nın vefatından sonra ...Bankası A.Ş. Seferihisar Şubesi'nde müteveffaya ati çek karnesi olduğu tespit edildiğini, bu çek karnesi ve içindeki ... Bankası A.Ş. Seferihisar Şubesi'nin müteveffa ...'ya ait çek karnesinde bulunan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... seri numaralı çeklerin ve anılı bankada tespit edilecek başkaca çeklerin zayii nedeniyle iptali ile birlikte söz konusu çeklerin ödenmesinin engellenmesi için öncelikle ödeme yasağı konulması yönünde tedbir kararı verilmesi karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Davacı vekilince, müvekkilinin murisine ait banka hesaplarından alınan bir kısım çek yapraklarının boş olarak zayi edildiği, ileri sürülerek çeklerin iptaline karar verilmesi talep edilmiştir. Davacı mirasçının, murisi ...'nın geride bıraktığı eşi olduğu görülmüştür. Davanın dayanağı, 6102 sayılı T.T.K'nun 818. maddesi delaletiyle aynı Kanunun 757, 762, 763, 764. Maddeleridir.

Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

6102 Sayılı TTK nun 780.maddesinde çek, senet metninde çek kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, muhatabın ticaret unvanını, ödeme yerini, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını taşımak zorundadır. TTK nun 781. madde de bu unsurları taşımayan senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir. Tamamen boş çek yaprağı kaybolması veya çalınması halinde çek doldurularak ibraz edildiği takdirde, keşidecinin veya mirasçısının hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı mevcut bulunmaktadır.

Kural olarak bir hakkı dava etme yetkisi o hakkın sahibine ait olup, buna aktif husumet denilir. Bir davada gerek aktif ehliyetinin bulunup bulunmadığı mahkemece öncelikle ve resen gözetilecek hususlardandır ve şayet husumet ehliyeti yok ise, dava bu sebep ile reddedilir.

Dava dilekçesi içeriğinden anlaşıldığı üzere iptali istenilen çeklerin davacının murisinin (ölen eşinin) sahibi olduğu murisinin banka hesapları üzerinden aldığı çekler olduğu anlaşılmaktadır.

Halefiyet ilkesi gereğince davacının murisinin keşideci olabileceği/olduğu hususu gözetilerek, zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı, TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı olan hamile ait olmakla keşideci sıfatındaki davacının, zayi davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı, TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı olan hamile aittir.

Yukarıda izah edilen yasal nedenler uyarınca, öncelikle talep edenin aktif husumet ehliyeti bulunmadığından açılan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, iş bu dava sebebiyle yapılan yargılama giderleri mahiyeti itibariyle davacı üzerinde bırakılmış, aşağıdaki hükmün tesisi gerekmiştir.

Katip... Hakim ... ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır