İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/424 K.2024/483

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesi ve duruşmalarda özetle; müvekkillerin oluşturduğu ... Altyapı İnş. Tic. A.Ş. & ... İnş. Hafr. Taah. Akar.Mad. Gıda San.Tic.A.Ş.

Ortak Girişimi ile davalı ... arasında Kamu İhale Mevzuatı çerçevesinde 17.03.2021 T.li "Seferihisar İlçesi İçmesuyu İnşaatı İşi" ile ilgili iş yapım sözleşmesi imzalandığını, sözleşme imzası sonrası işin ifası sırasında, sözleşmenin anahtar teslimi götürü bedel kısmında bulunan "derin kuyu dalgıç pompaları ve terfi merkezi pompaları" imalatıyla ilgili proje ve teknik şartnameler arasındaki uyumsuzluklar/farklılıklar davalı tarafa 28.09.2021 T.li ve ... sy.lı yazıyla bildirildiğini, yapılan görüşmelerde konunun netleştirilmesinin istendiğini, davalı tarafın ilgili yazıya 19.10.2021 T.li ve ... sy.lı yazıyla cevap verdiğini,

cevabi yazısında "Projede pompaların şematik olarak yatay milli gösterildiği, ancak pompaların yerinde montaj kolaylığı, çalışma sistemi ve yüksek verimliliği açısından düşey milli in-line pompaların seçildiği, teknik şartnamenin buna göre hazırlandığı" ifade edilerek uygulamanın teknik şartnamede gösterildiği gibi yapılmasının istendiğini,

18.11.2021 T.li ve ... sy.lı yazıyla yatay milli pompa yerine düşey milli pompa kullanılması yönündeki talimat doğrultusunda hareket edileceği ancak bu hususun proje değişikliği-maliyet/fiyat farkı yarattığı ifade edilerek ve proje değişikliği-maliyet/fiyat farkını gösterir belgelerde eklenerek iş artışı oluru istendiğini, davalı tarafça bu talebin kabul görmediğini, sözleşme ve eklerinin birbirini tamamlayan dökümanlar olduğu, projede görülen yatay milli pompaların terfi merkezi mevcudunda bulunan pompalar olduğu ifade edilerek,

sözleşme ve eklerinin bütün olarak incelenmesinde teknik şartnamedeki tanımlara uygun şekilde düşey milli pompa kullanılması istendiğini ve iş/fiyat artışı oluru verilmeyeceğinin ifade edildiğini, müvekkilleri tarafından 07/01/2022 tarihli yazıyla konunun Yüksek Fen Kurulu Başkanlığına gönderilmesi istemiyle davalı tarafa başvurulduğunu, başvuruda çelişki olması halinde ihale dökümanları arasındaki öncelik sıralamasında "Uygulama Projeleri"nin 4.sırada olacak şekilde Özel Teknik Şartname ve Genel Teknik Şartnameden önce geldiği,

mevzuat çerçevesinde çelişki olması halinde öncelik sırası dikkate alınarak işlem yapılması gerektiğini, projede bulunan pompaların yeni koyulacak pompaları tarif ettiği ifade edilerek, iş artışı oluru talebi yinelenerek Yüksek Fen Kurulu Başkanlığından görüş alınması istendiği, Yüksek Fen Kurulunun 16.03.2022 T.li kararında "karar verilmesine yer olmadığı" yönünde karar verildiğini, ancak konu karar içeriğinde işe ait uygulama/kesin projelere uyulması gerektiği, ancak projelerin İdare tarafından Kamu İhale Kanunun 4.maddesinde yapılan tanıma uygun hazırlanmadığı,

ihale dökümanı genelinde çelişkiler ve belirsizlikler olduğunun ifade edildiğini, müvekkillerinin davalı tarafa tekrar başvurarak kararda belirtilen hususları vurgulayıp önceki taleplerini yinelemişse de, davalı tarafın ısrarından vazgeçmediği, düşey milli pompa kullanılmasını isteyerek iş/fiyat artışı oluru vermeyeceğini beyan ettiğini, müvekkil şirketler uygulama projeleri ve mahal listesine göre teklifini hazırlayıp ihaleye katıldığı,

teklifini hazırlarken de yazılarında belirttiği üzere projelerde yer alan pompalar davalının görüşünün aksine mevcuttakini değilde yeni konulacak pompaları tariflediğinden teklifini buna göre hazırladığını, ancak davalı tarafın daha maliyetli bir imalat isteyip müvekkillerin zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, davalının görüşünün aksine ihale dosyasına konulan uygulama projesinin yapılacak işi gösterir olması, bu şekilde kabul görmesi makul ve kabul edilebilir olmalıyken, öncelik sırasına göre çelişki halinde şartnamelerden önce gelen uygulama projelerinin ihale öncesi mevcut hali gösteriyor olması,

Kamu İhale Mevzuatı ve alt düzenlemelerine aykırı olduğunu, taraflar arasındaki sözleşme ve ekleri uygulama projeleri, şartnameler vb belgeler bir bütün halinde incelenerek müvekkil şirketlerin iş artışı Oluru talebinin sözleşme ve ekleri, Kamu İhale Mevzuatı, genel hukuk kaideleri çerçevesinde talep edilebilir olup olmadığının tespitiyle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere davanın kabulüyle 50.000,00 TL alacağın ticari temerrüt faiziyle birlikte hüküm altına alınmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ve duruşmalarda özetle; dava konusu işin sözleşmesinde. Anahtar Teslim Götürü Bedel Kısmın Miktarı ve Türü "200m3 hacimli B.A. su deposunun inşaat ve mekanik işleri ile Çaykenarı Fidanlık TMY sac kabin ve beton platform yapılması ile motopomp mekanik işleri, Eski Teknik Amirlik motopomp mekanik işleri ile muhtelif derinkuyular dalgıç pompa mekanik işleri" olarak belirtildiğini, "Seferihisar İlçesi İçmesuyu İnşaatı" işinin projelerinde.

Anahtar Teslim Götürü Bedel imalatlarından, 200m3 hacimli B.A. su deposu ile Çaykenarı Fidanlık TMY sac kabin ve beton platform yapılmasına ait inşaat, mimari ve mekanik borulama çizimleri detayları ile yer almakta olup, bunlarla birlikte kullanılacak malzemelerin ve yapılacak tüm imalatların projesinde belirtilmesi mümkün olmayan imalatlardan olan pompaların tüm özellikleri sözleşme eki teknik şartnamelerde ve imalat tanımlarında belirtildiğini, projesinde pompalar için karakteristik değerleri haricinde bir detayın verilmediğini, pompa lokasyonu üzerinde yazan "yatay milli pompa" ifadesi,

teknik şartnamelerde ve imalat tanımlarında mahalleri ile birlikte açıklandığı gibi mevcut pompalar olduğu ve hem özel teknik şartnamede hem de imalat tanımlarında, imalat adı ve tarifinde "Eski Teknik Amirlik alanında mevcut terfi istasyonu içerisinde bulunan yatay milli pompalar, bağlantı parçaları, borular, elektrik panoları ve kabloların sökülmesi,

yerine yeni düşey milli 2 adet motopomp grubunun montajı işi" kullanılacak malzemeler ve yapılacak tüm imalatlar ve mahalleri açık ve ayrıntılı olarak belirtildiğini, özellikle makine, tesisat, teçhizat ve sistem ağırlıklı yapım işlerinde (pompa temini ve montajı işi) çizim merkezli bir proje çalışmasından ziyade işin teknik özellik, tarif ve standartlarına yer veren teknik şartname ile yapılacak işleri mahalleri itibariyle sıralayan mahal listesi merkezli bir çalışmanın gerekli olduğunu, "Seferihisar İlçesi İçmesuyu İnşaatı" işinde, yüklenici firmanın iddia ettiği yatay milli pompalar için,

gerek projesinde gerek Özel Teknik Şartname ve İmalat Tanımları'nda temin ve montaj için gereken teknik detaylar, nitelikler yer almadığından herhangi yatay milli pompa temini ve montajının ihale dökümanları kapsamında mümkün olamayacağının görüldüğünü, yüklenici firma ile anlaşmazlık konusu 16/02/2022 tarihinde Yüksek Fen Kurulu'na değerlendirilmesi ve görüşlerinin bildirilmesi için iletildiğini, yüklenici firmanın 18/11/2021 tarihli yazısı ve ekinde düşey milli pompalar için, işin Teknik Şartnamesine göre paslanmaz çelik gövdeli olarak fiyat aldığı,

buna karşın yatay milli pompalar için sfero döküm gövdeli olarak fiyat aldığının görüldüğünü, dava konusu işin Teknik Şartnamesinde belirtilen paslanmaz çelik gövdeli pompaların sfero döküm gövdeli pompalardan daha düşük fiyatlı olduğunu , yüklenici firmanın, yatay ve düşey milli pompaların piyasa değerlerini kıyaslama yaparken, projelerde ve sözleşmede temin ve montaj için gereken teknik detaylar, nitelikleri yer almayan yatay milli pompalar için, Seferihisar İlçesinde kesintisiz içmesuyu teminini sağlayabilecek ve kamu tesisinde kullanılabilecek nitelikte olması gereken yatay milli pompa fiyatlarını almak yerine, üretici firmalardan,

kendi belirlediği alt seviyedeki yatay milli pompaların fiyatlarını aldığının görüldüğü, buna karşın, aradaki fiyat farkını iş artışı gösteren şekilde, düşey milli pompalar için sözleşmede yer aldığı gibi kesintisiz içmesuyu teminini sağlayabilecek nitelikte ve kamu tesisinde kullanılabilecek nitelikte olan işin Teknik Şartnamesine göre fiyat alınarak,

çapraz bir mukayese yapıldığının görüldüğünü, yüklenici firmanın 18/01/2023 tarihli yazısı ve ekinde paslanmaz çelik gövdeli olarak fiyat verildiğini, buna karşın yatay milli pompaların teklifinde pompa gövde-kademe imalatının cinsinin belirtilmediğinin görüldüğünü, idare tarafından yapılan fiyat araştırmasında, işin Teknik Şartnamesine göre paslanmaz çelik gövdeli düşey milli pompa ve paslanmaz çelik gövdeli yatay milli pompa fiyatları alınmış ve yüklenici firmanın aldığı fiyatların aksine,

paslanmaz çelik gövdeli yatay milli pompanın fiyatının paslanmaz çelik gövdeli düşey milli pompanın fiyatından daha yüksek olduğu ve iş artışının da söz konusu olmadığının görüldüğünü belirterek haksız açılan bu davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLER

Davacı iddiasını ispata yönelik olarak;17.03.2021 T.li "Seferihisar İlçesi İçmesuyu İnşaatı İşi" sözleşmesi ve ekleri , 28.09.2021 T.li ve ... sy.lı yüklenici davacılar yazısı, 19.10.2021 T.li ve ... sy.lı davalı yazısı , 18.11.2021 T.li ve ... sy.lı yüklenici davacılar yazısı, 07.01.2022 T.li ve ... sy.lı yüklenici davacılar yazısı , Yüksek Fen Kurulu, 16.03.2022 T.li ve ... Nolu kararı , 19.04.2022 T.li ... sy.lı yüklenici davacılar yazısı , Arabuluculuk Tutanağı, tanık , gerektiğinde keşif ve bilirkişi incelemesi, gerektiğinde ticari defter ve kayıtlara ilişkin inceleme, taraflar arasındaki sair yazışmalar , emsal içtihatlar , yemin ve karşı taraf beyan ve delillerine göre mukabil delil sunma hakkı saklı kalmak üzere sair yasal delillere dayandığı görülmüştür.

Davalı vekili savunmasını ve iddialarını ispat yönünde; Sözleşme, proje , Teknik Şartname, İmalat Tanımı, YFK Kararı, 18/11/2021 tarihli Yüklenici dilekçesi ve ekleri, 18/01/2023 tarihli Yüklenici dilekçesi ve ekleri, yatay milli pompa teklifi, düşey milli pompa teklifi, bilirkişi incelemesi, diğer yasal delillere dayandığı görülmüştür.

Tarafların dosyaya celbini talep ettiği belge ve kayıtların dosyaya teminine müteakiben tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda, davacı ve davalı arasında akdedilen 17/03/2021 tarihli "Seferihisar İlçesi İçmesuyu İnşaatı İşi" ile ilgili yapım sözleşmesinde "derin kuyu dalgıç pompaları ve terfi merkezi pompaları" imalatıyla ilgili proje ve teknik şartnameler arasında uyumsuzluklar bulunup bulunmadığı, davacının davalının talimatına göre işi yapmasının Kamu İhale Mevzuatına göre göre uygun olup olmadığı, pompaların projede yatay milli olarak gösterilip gösterilmediği,

pompaların düşey milli olarak yapılmasının davalı tarafından talep edilip edilmediği, talep edilmiş ve pompalar düşey milli olarak yapılmışsa bedel artışının bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise miktarının ne kadar olduğu ve davacının bedel artışını davalıdan talep edip edemeyeceği konularında dava dosyası kapsamına uygun ve denetime elverişli rapor alınması hususunda dosyanın konusunda uzman İnşaat Mühendisi Bilirkişisi ... ile İnşaat Mühendisi Bilirkişi ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından 26/12/2023 tarihli düzenlenen raporda.

Taraflar arasında imza altına alınan sözleşmede dava konusu edilen Anahtar Teslim Götürü Bedel İş kapsamındaki Sözleşmenin Öncelikli ekleri arasında, Teknik şartnamenin yer aldığı, Projenin daha sonraki ek olduğu,

Teklif Veren davacının Uygulama Projesi ile Teknik şartname arasındaki uyumsuzluğu görerek İdareden açıklama istemediği, 4734 sayılı “Kanun'un 27 nci maddesi kapsamında, proje, teknik şartname ve imalat tanımlarına ilişkin ihale aşamasında açıklama veya zeyilname talebinde bulunmadığı, ihale konusu işte kullanılacak malzemeleri ve yapılacak tüm imalatları inceleyerek tekliflerini ihale dokümanı kapsamında işin tamamı için verdiği,

dikey milli pompaların sözleşme bedeline dâhil olduğu ve iş artışı kapsamında değerlendirilmesinin idarenin fazla ödeme yapmasına neden olacağı, Zira Teknik Şartname Projedeki imalatı açıklayan ve birebir İmalatın yapımına ilişkin tüm teknik verilerin yer aldığı projeyi açıklayan ana doküman olduğunun kabulü gerekeceği, işin Niteliği gereği Mevcut hatlar ve mekanik donanımların gösterildiği paftanın baz alınarak,

Teknik şartnamede pompa, adet, debi vb yeni yapılacak ve/veya değiştirilecek boruların tüm teknik özelliklerinin Teknik Şartnamede yer aldığı görülmekle davacının iş bu veriler ışığında Teknik şartnamede yapım şartları açıklanan Pompa imalatlarına ilişkin Mevcut hatların gösterildiği şematik planda farklı, teknik şartnamede farklı pompa istendiğinden bahisle Pompa Fiyat farkını talep edemeyeceği Görüş ve kanaatine varıldığı,

Bir an İçin mahkemece Pompalar İçin Fiyat farkı Ödeneceğine ilişkin kanat getirilmesi durumunda ise;

ALTERNATİF-II)

Dosyada yapılan İncelemede, İDARE TARAFINDAN YAPILAN FİYAT ARAŞTIRMASINDA, işin teknik şartnamesine göre paslanmaz çelik gövdeli düşey milli pompa ve paslanmaz çelik gövdeli yatay milli pompa fiyatları alınmış ve yüklenici firmanın aldığı fiyatların aksine, paslanmaz çelik gövdeli yatay milli pompanın fiyatının paslanmaz çelik gövdeli düşey milli pompanın fiyatından daha yüksek olduğu ve iş artışının da söz konusu olmadığı görüldüğünün anlaşıldığı, aksine işin Teknik Şartnamesine göre paslanmaz çelik gövdeli düşey milli pompa fiyatının, paslanmaz çelik gövdeli yatay milli pompa fiyatından daha düşük olduğu,

dolayısıyla Yüklenici firmanın iş artışı talebinin yerinde olmadığı aksine iş (fiyat) azalışı olacağı, ancak işin götürü bedel ihale edilmiş olması nedeniyle İdarenin Bir Kesintiye de Gitmediği anlaşılmakla, aksi durumda dahi Fiyat farkı verilemeyeceği hususlarının rapor edildiği görülmüştür.

Davacı vekilinin yeni bir bilirkişi raporu alınması veya ek rapor alınması talebinde bulunduğu, Mahkememizin 11/06/2024 tarihli duruşmasında yeni rapor/ek rapor alınması talebinin reddine karar verildiği görülmüştür.

DEĞERLENDİRME

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davasıdır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun Eser Sözleşmesi başlıklı 470/1. maddesi "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." hükmünü, Yüklenicinin borçları başlıklı 471/1. maddesi "Yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek,

sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır." hükmünü, 471/2. maddesi "Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır." hükmünü, İşsahibinin borçları - Bedelin muacceliyeti başlıklı 479/1. maddesi "İşsahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur." hükmünü, Götürü bedel başlıklı 480/1 maddesinde "Bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür.

Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez" hükmünü içermektedir.

Taraflar arasında düzenlenen 17.03.2021 tarihli anahtar teslim götürü bedel iş kapsamında sözleşme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğindedir. Sözleşme kapsamında davalı iş veren, davacı ise yüklenicidir.Eser sözleşmelerinde, yüklenicinin sözleşme kapsamındaki edimlerini fen ve sanat kurallarına ve iş sahibinin amacına uygun olarak tamamlamak suretiyle iş verene teslim ettiğini ve bedele hak kazandığını, iş sahibinin ise iş bedelini ödediğini kanıtlaması gerekmektedir.

Yapılan yargılama, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde.

Taraflar arasında düzenlenen 17.03.2021 tarihli "Seferihisar İlçesi İçmesuyu İnşaatı İşi" ile ilgili anahtar teslim götürü bedel iş yapım sözleşmesi imzalandığı, işin ifası sırasında sözleşmenin anahtar teslimi götürü bedel kısmında bulunan "derin kuyu dalgıç pompaları ve terfi merkezi pompaları" imalatıyla ilgili proje ve teknik şartnameler arasındaki uyumsuzluklar ve farklılıklar nedeniyle davalı idareye bildirimde bulunduğu, idarenin teknik şartnameye uygun olarak düşey milli in-line pompaların kullanılmasına ilişkin cevapta bulunduğu,

davacının düşey milli pompanın uygulanması nedeniyle fiyat farkı oluştuğundan bahisle alacak talebinde bulunduğu anlaşılmıştır. Eser sözleşmelerinde iş götürü kararlaştırılmış ise yüklenici yapılacak şeyi teklif ettiği fiyattan yapmak zorundadır ( BK. m. 365 ). Sözleşmeye bağlılık ilkesi uyarınca da götürü bedelle yapılacak sözleşmelerde, iş tahmin edilenden fazla emek ve masrafı gerektirse dahi yüklenici bu işi sözleşme bedeli ile yapma yükümlülüğü altındadır.

Uyuşmazlığa konu sözleşme de götürü bedelle yapılmış olup sözleşmenin 8. maddesinde sözleşmenin ekleri sayılmış uygulama projesi ve teknik şartname sözleşmenin eki niteliğinde olduğu, davacının Uygulama Projesi ile Teknik şartname arasındaki farklılıklar nedeniyle idareden açıklama istemediği, 4734 sayılı 27 nci maddesi kapsamında, proje, teknik şartname ve imalat tanımlarına ilişkin ihale aşamasında açıklama veya zeyilname talebinde bulunmadığı, ihale konusu işte kullanılacak malzemeleri ve yapılacak tüm imalatları inceleyerek tekliflerini ihale dokümanı kapsamında işin tamamı için verdiği, yukarıda belirtilen TBK 480.

Maddesi uyarınca fiyat artış talebinde bulunamayacağı, ayrıca davacının düşey milli pompa kullanılmasının maliyet arışı olduğunu belirttiği ancak paslanmaz çelik gövdeli yatay milli pompanın fiyatının paslanmaz çelik gövdeli düşey milli pompanın fiyatından daha yüksek olduğu ve iş artışının bulunmadığı anlaşılarak davacının davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip... e-imzalı Hakim... e-imzalı