İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/847 K.2025/946

Mahkememizde görülen Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesiyle özetle; müvekkili şirket, inşaat malzemeleri satışı yapan davalı şirketten 31.01.2021 tarihinde C20/25 HAZIR BETON 54 M3, C25/30 HAZIR BETIN 6,5 M3, C16/20 HAZIR BETON 5 M3, C40/50 HAZIR BETON 32,5 M3, C30/37 HAZIR BETON 14 M3 beton almak için anlaşmış ve davalı tarafa aynı tarihli 80.000.

TL meblağlı çek ile ödemesini yaptığını, ancak davalı bedelini tahsil ettiği betonu davacıya halen teslim etmediğini, beton satımlarında yaygın olan örf ve gelenek beton parasının peşin ödemesi, beton tesliminin daha sonra yapılması gerektiğini, teslimden sonra betonun iadesi, değişimi vs mümkün olmadığını, bu nedenle ticari gelenek gereği beton parası peşin ödendiğini, sonra beton teslimi ve dökümü yapıldığını, taraflar arasında da bu şekilde yapıldığını, anlaşmaya konu olan beton karşılığı olan tüm ödeme yapılmasına rağmen, davalı şirket müvekkiline beton teslimini yapmadığını, tarafların arabuluculuk aşamasında anlaşmadıklarını,

mal bedelinin tamamını ödeyen davacı seçimlik haklarını kullanmayı tercih etmediklerini, davacı ürünün aynen ifası ile teslimin yapılmasını talep ettiğini, fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile iş bu belirsiz alacak davanın kabulü ile davalı yanca teslimi yapılmayan şimdilik C20/25 HAZIR BETON 1 M3, C25/30 HAZIR BETON 1 M3, C16/20 HAZIR BETON 1 M3, C40/50 HAZIR BETON 1 M3, C30/37 HAZIR BETON 1 M3 betonun davalı tarafından davacıya aynen teslimine ya da teslim günündeki bedelinin avans faizi ile birlikte ödenmesine,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesiyle özetle; davacı şirket tarafından dava dosyasına, taraflar arasında hazır beton satışına ilişkin geçerli ve yazılı herhangi bir sözleşme sunmadığını, dolayısıyla taraflar arasında hazır beton satışına ilişkin geçerli ve yazılı herhangi bir sözleşme bulunmadığını, müvekkili davalı şirket ile davacı şirket arasında birçok inşaat malzemesi kalemlerini içeriri hazır beton, demir, çivi, vb inşaat malzemeleri dahil sıcak satış yöntemiyle ticari bir ilişki kurulmuş olup satın alınan malzemeler davacı şirkete teslim edildiğini, ayrıca her iki taraf da tacir olup,

Türk Ticaret Kanunu gereğince kendilerinden basiretli ve özenli bir şekilde davranarak yazılı sözleşme yapmaları, iddia konusu alışveriş ile ilgili olarak örneğin sipariş fişi, makbuz vesair yazılı bir ön anlaşma belgesi imzalayarak taraflar arasındaki her hukuki işlemi kayıt altına almaları beklendiğini, davacı şirket teslimi yapılmış, faturaları kesilmiş ve bu faturalarda davacı şirket tarafından ticari defterlerine işlenmiş birçok kalem içeren inşaat malzemeleri alımına ilişkin yaptığı ödemeleri sadece hazır beton alımına dair gibi göstererek müvekkil davalı şirkete karşı alacak davası açması,

hem TTK tarafından basiretli tacir olma ilkesine hemde Türk Medeni Kanununun 2. Maddesinde düzenlenen dürüstlük ilkesine aykırı olduğunu, davacı şirket ile müvekkili davalı şirket arasından her hangi bir ön anlaşma vesair belge ve kayıt bulunmadığını, tarafların ticari defter ve kayıtlarının araştırılması durumunda, davacının iddia ettiği şekildeki gibi bir hazır beton satışının gerçekleşmediği ortaya çıkacağını,

müvekkili ticari hayatta sıcak satış diye tabir edildiği usulde kendisinden talep edilen birden çok inşaat malzemesini davacı şirket ile satış anında anlaştığı ücret üzerinden alacağını nakit veya kıymetli evrak şeklinde tahsil ettiğini, kendisine düşen edimini de eksiksiz olarak davacıya teslim ettiğini, ayrıca müvekkili şirketin davacı şirketten 07.02.2023 tarihi itibariyle 8.333,00-TL bakiye alacağı kalmış olup, bu bakiye alacağın tahsili hakkında icra takibi veya alacak davası açma hakkını saklı tuttuklarını, tarafların ticari defterlerinin dosyaya toplanmasını talep ettiğini,

davacı tarafın dava dilekçesinde belirttiği 80.000,00-TL meblağlı çek ile yapılan ödeme davacı tarafın iddia ettiği üzere hazır beton satışına ilişkin olmayıp, ödemeler bir den çok kalem içeren farklı inşaat malzemelerine ilişkin olduğunu, yapılan ödemeler karşılığında hazır beton satışı yapılmadığı, inşaat malzemeleri alındığı cari hareket dökümlerinden de açıkça anlaşıldığını, bu durumu Cari Hareket Dökümü ile kanıtlandığını, davacı tarafından davalı müvekkili şirkete yapılan inşaat malzemelerine ilişkin ödemelere ait ...

Bankası'nın 28.02.2022 ve 25.11.2022 tarihli banka dekontlarının açıklama kısmında davacı şirketin müvekkili şirket ile salt hazır beton alım-satımına ilişkin olmayıp, sadece iddia edilen şekilde hukuki ilişki kurulduğunu gösterir herhangi bir ibare bulunmadığını, bu durumun banka dekontları ile kanıtlandığını, davacı şirket inşaat yapımına ilişkin malzemeleri müvekkili şirketten temin etmiş olup bu inşaat malzemelerine ilişkin ödemeyi müvekkili şirkete yaptığını, BA/BS formu, alıcı ve satıcının faturaları arasındaki uyumluluğu tespit etmek için düzenlendiğini, alıcı tarafından hazırlanan forma BA, satıcının düzenlediğine ise BS dendiğini,

davacı şirketçe davalı müvekkili şirkete yapılan ödemelere ilişkin BA/BS işlemleri yapılmış olup, davacı taraf yapılan ödemelere ilişkin faturaları kendi ticari defterine işlendiğini, ticari defter ve kayıtlarının araştırılması durumunda, davacının iddia ettiği şekilde hazır beton satışının gerçekleşmediği ortaya çıkacağını, faturalar incelendiğinde Mahkemece de takdir edileceği üzere davacı şirketten davalı müvekkili şirketin satılan inşaat malzemelerine ilişkin olarak 8.333,00-TL alacağı bulunduğunu, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf aleyhine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiş ve savunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE & NETİCE VE KANAAT

Mahkememizce deliller toplanmış, İzmir, Menderes, Balçova Vergi Dairelerinden gelen cevabi yazılar, SMMM ve İnşaat Mühendisi Bilirkişiden alınan ayrı ayrı bilirkişi raporu alınmıştır.

Dosyanın re'sen seçilecek SMMM bilirkişiye teslim edilerek, bilirkişilere tarafların ticari defter ve belgelerinin bulunduğu yerde inceleme yapma yetkisi verilerek, uyuşmazlık konusu, taraf beyanları nazara alınarak dosya kapsamı itibarıyla, uyuşmazlık konusu ile sınırlı olmak üzere tarafların ticari defter ve belgeleri incelenmek suretiyle kayıtlar arasında çelişki meydana gelmesi halinde buna ilişkin açıklama ve değerlendirmeler hususlarında alınan bilirkişi raporunda özetle;

dava dosyası, ekleri ve tarafların ticari defter kayıtları üzerinde yapılan incelemeler sonucunda, Mahkemenin incelenmesini istediği döneme ait ticari defterlerini sunduğu ve bahsi geçen ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı, buna göre.

6762 sayılı eski TTK'da belirtildiği haliyle “Kati Delil” olma niteliğinin aksine 6102 sayılı yeni TTK'nın atfıyla, 6100 sayılı HMK'nın 222.md.sine göre “Takdiri Delil” sayılacağından delil niteliği hususunda takdirin Mahkemeye ait olduğu, Tarafların iddia ve savunmaları, dosya kapsamı kül halinde dikkate alınarak incelendiğinde,

** Dava konusu edilebilecek (6 adet hazır beton faturaları) ve bunun dışında taraflarca tanzim edilen tüm faturaların taraf ticari defterlerine kaydedildiği ve bahsi geçen faturaların açık faturalar olduğu,

** Faturalara ilişkin BA/BS formları düzenlendiği,

** Davacı yanca herhangi bir iade faturası düzenlenmemişse de bir adet fiyat farkı faturası tanzim edildiği ve bu faturaya ilişkin taraflar arasında herhangi bir ihtilaf bulunmadığı,

** Taraflar arasında 2020-2023 yıllarını kapsayan bir cari hesap ilişkisi bulunduğu ve fakat dava konusu ürün cins ve miktarlarının alış/satış koşullarının saptanabileceği herhangi bir yazılı sözleşmeye taraf yetkililerinden istenmişse de bulunmadığı gerekçesi ile ulaşılamadığı,

** Faturaların neredeyse tamamının bedelinin peşin ödenmiş olduğu, salt 07/02/2023 tarihli, ... numaralı ve 33.000,00 TL tutarlı faturanın, her iki taraf ticari defter kayıtlarına göre kısmen ödendiği,

** Netice itibariyle davalı yan kayıtlarında olup da davacı işletme kayıtlarında bulunmayan iki muhasebe kaydı sonucunda ulaşılan net 16.157,78 TL tutarlı ödeme işleminin taraf ticari defter kayıtları arasındaki davacı borç bakiyeleri arasındaki farka dayanak teşkil ettiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece değerlendirilmesi istenen hususlara ilişkin detaylı analizler rapor metninde olup, ulaşılan veriler sonucunda yapılan değerlendirmelerin Mahkemeye ait olmak üzere; davacı vekilince davaya konu edilen ürün cins ve miktarları(farklı hazır beton tür ve miktarları toplam 112 m2) davalı yanca fatura edildiği, davacı yanca da bu faturalara ilişkin herhangi bir ihtirazı kayda rastlanılamayarak BA formları ile ticari defter kayıtlarında yer aldığı rapor edilmiştir.

Dosyanın resen seçilecek inşaat mühendisi bilirkişiye tevdi edilerek, dosya kapsamı, taraf beyanları ve uyuşmazlık noktaları esas alınarak yasal düzenlemelere uygun olarak denetime elverişli, dava dilekçesinde nev’i ve vasfı belirtilen betonların meblağına dair olarak, akit(mukavele) tarihi yahut cari hesap tarihi veyahut fatura tanzim ile tebliğ tarihleri, teslim tarihi, dava tarihi, rapor tarihi itibari ile ayrı ayrı mukayeseli ve alternatifli surette miktarı da nazara alınarak ve güncellenerek ayrıntılı bilirkişi raporunda özetle; davacının 31.01.2021 tarihinde, 354m3 verilmediği iddia olunan, beton karşılığının.

Beton temin/teslim edici olan davalıya, verdiği 80.000,00TL çek karşılığının. 31.10.2023 dava tarihi itibariyle: 594.720,00 TL, 28.05.2025 rapor tarihi itibariyle:1.159.350,00 TL mertebesinde olabileceği rapor edilmiştir.

Dava, teslimi yapılmayan 5 nevi betonun aynen teslimi veyahut bedellerinin ödenmesi istemine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki uyuşmazlığın Beton satımı, beton ücretinin ödenmesi ve sonrasında teslim edilmemesi noktasında taraflar arasında akdi ilişkinin mahiyeti, davalı nezdinde borç doğup doğmadığı, sebepsiz zenginleşme dairesinde para iadesi yahut ifa sebepli beton tesliminin şartlarının doğup doğmayacağı, taraflar arasında ihtilafa konu işe mahsus ve alelumum geçmişten bu yana akdi ilişki ve buna dair fatura teatisi-ödemelr vb olup olmadığı hususlarında toplandığı,

Somut olayda; davacı şirketin davalı şirketten 54 m3 c20/25 hazır beton, 6.5 m3 c25/30 hazır beton, 5 m3 c16/20 hazır beton, 32,5 m3 c40/50 hazır beton, 14 m3 c30/37 hazır beton almak için 31.0.2021 tarihinde anlaşma yapıldığı ve davalı şirkete aynı tarihli 80.000 TL meblağlı çek ile ödeme yapıldığını ancak anlaşmaya göre betonların teslim edilmediğinden bahisle betonların davalı tarafından davacıya aynen teslimine ya da teslim günündeki bedelinin tahsili talebi ile dava açıldığı anlaşılmış olup,

Delillerin toplandığı, dosyanın bilirkişiye tevdii edildiği, bilirkişinin yapmış olduğu inceleme sonucu düzenlediği raporunda; dava konusu uyuşmazlık bağlamında değerlendirildiğinde; taraflar arasında bir cari hesap ilişkisi bulunduğu, bunun yanı sıra cari hesap ilişkisi salt uyuşmazlık konusu ile sınırlı olmayıp, fatura içerikleri irdelendiğinde, çeşitli inşaat malzemelerini kapsadığı, bu nedenle de 2020-2023 arası nispeten uzun soluklu bir cari hesap ilişkisi tespit edildiği,

ancak buna karşın somut olay açısından bakılması gerekirse, dava konusu edilen ürün cins ve miktarlarına ilişkin gerek dosya kapsamında gerekse de yerinde yapılan inceleme sırasında taraflardan somut olaya dair herhangi bir yazılı sözleşme düzenlenmediği, tarafların ticari defter incelemeleri neticesinde oluşturulan cari hareketlerin dökümü üzerinden yapılan değerlendirmelerde dava konusu faturalar salt dava dilekçesinde belirtilen ürün cins ve miktarlarını içeren faturalar olarak düşünülecekse;

bu faturalar dava dilekçesinde davacı yanca da belirtildiği üzere, 27/11/2020 yılında davalı işletmeye teslim edilen, 80.000,00 TL tutarlı ve 31/01/2021 tarihli çek ile tamamen ödenmiş bulunduğu, bahsi geçen ürünlerin fatura tutarları 80.000,00 TL'den daha düşük bir tutara tekabül ettiği, bu kapsamda (dava konusu ürün cins ve miktarı) hazır beton ürünlerine ilişkin faturalar ve bunlarla ilgili olduğu belirtilen 80.000,00 TL tutarlı çekin her iki işletmenin ticari defter kayıtlarına işlendiği, davalı yan defter kayıtlarından oluşturulan tablo incelendiğinde;

davacı vekilinin belirttiği gibi, taraflar arasındaki ticari ilişkinin peşin ödeme usulüne dayalı bir nitelik sergilediği, davacı işletme ön ödemeleri nedeniyle neredeyse ticari ilişkinin son bulduğu 07/02/2023 tarihine kadar düzenli olarak kesilen faturaların mahsup edilerek azalan bir davacı yan alacak bakiyelerine rastlandığı, her iki tarafın ticari defter kayıtları birbirini çok büyük oranda doğruladığı, buna göre davalı işletme;

ticari ilişkinin sonunda cevap dilekçesinde de belirtildiği gibi davacı yandan 8.333,23 TL alacaklı durumda iken, bu husus davacı yana ait ticari defter kayıtlarında 24.491,01 TL alacaklı olduğu ve davalı işletme her iki taraf defter kayıtlarına göre davacı işletmeden alacaklı durumda olduğu, alacak bakiyeleri arasındaki fark (24.491,01 TL-8.333,23 TL= 16.157,78 TL) 16.157,78 TL olduğu, davalı işletme kayıtlarında bulunur iken davacı ticari defter kayıtlarında yer almayan iki muhasebe hareketinden kaynaklandığı,

yerinde yapılan inceleme sırasında, yukarıdaki iki kayıtın davacı işletme defterlerinde bulunmadığının fark edilmesi sonucunda, davalı işletme yetkilileri ile yapılan görüşmede.

Kayıtlardan ilki olan 8626 yevmiye numaralı, 2.082,22 TL tutarlı işlemin davacı işletmenin grup firmalarından olan ... isimli işletmenin borç bakiyesinin, firmaların organik bağı nedeniyle davacı işletme hesabına virman edildiği ve ikinci kayıtta ise, 07/11/2021 tarihli, ... numaralı ve 18.240,00 TL tutarlı demir satış faturasına istinaden davacı işletmece "yapılan kredi kartı tahsilatına ilişkin olduğu,

dolayısıyla davacı yanca yapıldığı belirtilen 18.240,00 TL tutarlı ödeme ile davacı işletmenin ilişkili olduğu işletmeden alacak bakiyesi olup, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamına virman yapmak suretiyle dahil edilen 2.082,22 TL tutarlı ... borcunun birbiri ile mahsubu sonucunda ulaşılan 16.157,78 TL tutarındaki net fark, taraf ticari defterleri arasındaki farka dayanak teşkil ettiği, bu iki işlem dışındaki geriye kalan tüm iş ve işlemlere dair ticari defter kayıtları birbiri ile tamamen örtüştüğü,

netice itibariyle davalı yan kayıtlarında olup da davacı işletme kayıtlarında bulunmayan iki muhasebe kaydı sonucunda ulaşılan net 16.157,78 TL tutarlı ödeme işleminin taraf ticari defter kayıtları arasındaki davacı borç bakiyeleri arasındaki farka dayanak teşkil ettiği, ve davacı vekilince davaya konu edilen ürün cins ve miktarları(farklı hazır beton tür ve miktarları toplam 112 m2) davalı yanca fatura edildiği, davacı yanca da bu faturalara ilişkin herhangi bir ihtirazı kayda rastlanılamayarak BA formları ile ticari defter kayıtlarında yer aldığı;

Bu itibarla silsile her türlü ticari hareketin taraf ticari defterlerinde kayıtlı olması ve bu bağlamda ödenmeyen faturanın / fatura bedelinin kalmaması ve davacı iddiası bağlamında ifa ve / veya teminat amaçlı verilen çekin karşılığı olan beton teslimi noktasında taraf ticari defterleri haricinde betona mukabil verilen çek sonrası beton teslim edilmediğinin ve dolayısıyla davalı lehine/davacı aleyhine sebepsiz zenginleşme/ hesap farkı/alacak doğruna bir hukuki hâlin de yazılı delille ispatlanması gerekeceği,

Ancak buna dair sair yazılı delil bulunmadığı gibi davacı tarafça bahse konu 80.000 TL lik çekin de ticari defterlere yansımış olduğu-dava dilekçesinde seri no vb hususiyetleri yer almasa da - , bu cihetle ifa ya da teminat amaçlı verilen çekin karşılığı olan betonun nevi ve vasfı somutlaştırılsa dahi miktar itibari ile ayrıca bu betonlara mahsusolarak ek sözleşme, mukavele vb anlamında senetle ispatın genel hükümleri ve yazılı delil ispat sınırları dairesinde somutlaştırılmadığı ve ayrıca belli bir tarih itibari ile ilgili zaman zarfına mahsus kıymetli evrakın verilmesi ve beton teslimi şeklinde akdi/ticari muamelenin bulunmadığı,

Açıklanan gerekçeler muvacehesinde davanın ispatlanamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... e-imzalı Hakim... e-imzalı