İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/89 K.2024/134

Davacı vekili tarafından 03/08/2018 tarihinde davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından yatak, karyola, başlık ile teşhir stantlarına ait tescilli tasarımlarının ''...'' adı altında ihlal edildiğini belirterek tecavüzün tespitini, önlenmesini ve ref'i edilmesini dava etmiştir. Müvekkilinin Türk Patent Kurumu'nda tescilli ... tescil nolu, ... ve ... çoklu "yatak"; ... tescil nolu ... ve ... çoklu "karyola"; ... tescil nolu ... ve ... çoklu "başlık" tasarımlarının taklitlerinin davalı ... tarafından üretilip satışa sunulduğunu, kataloğa konulduğunu, keza davalının ..., ... nolu tescilli stant tasarımlarında izinsiz olarak belirgin benzer biçimde kullandığını belirterek tecavüzün önlenmesine, giderilmesine, web ve kataloglardan çıkarılmasına karar verilmesini istemiştir.

Savunma: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kendi geliştirdiği tasarımların kataloglara konulduğunu, kumaş işlik ve dikiş farklarının bulunduğunu, 25/05/2018 tarihli başvurularının olduğunu, tescil beklediklerini savunarak davanın reddini istemiştir. Açılan davanın haksız olduğunu, yanlış tebligata rağmen davadan bilahare haberdar olduklarını, ürünlerinin kendisi tarafından geliştirildiğini, profesyonel bir ekiple çalışıldığını, iddiaların dayanıksız olduğunu, Türk Patent Kurumu'na 25/05/2018 tarihli ... nolu başvuruyu yaptıklarını, ilana çıkacağını ve tescillenebileceğini belirtmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, tasarım tesciline tecavüzün önlenmesine ilişkindir, Davacı taraf Türk Patent ve Marka Kurumunda kayıtlı ...ve ... nolu yatak; ... ve ... nolu karyola; ... ve ... nolu başlık; ..., ... nolu stand tasarım tescillerinin korumasına karşılık davalı tarafından ihlal edildiğini ileri sürüp tespit, men ve tecavüzün refini istemiştir. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda verilen karar İzmir Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin kararında özetle; raporlar arasında çelişki giderilmeden davacının ek rapor ya da başka bir heyetten rapor alma talebi değerlendirilmeden verilen kararın yerinde olmadığı ve kaldırması üzerine yeniden yargılaması yapılmış olup;

Tasarım ile ilgili mevzuat açısından: 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunundaki düzenlemeye göre: Kanunun 55. maddesinde tasarımın tanımı aşağıdaki şekilde yapılmıştır: "Tasarım ve ürün MADDE 55- (1) Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür.

(2) Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. (3) Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür.

(4) Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli Tasarım, ilk kez Türkiye'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak Korunur. SMK Kanunun 56. Maddesinde Tescilsiz Tasarımlarla ilgili yenilik ve ayırt edicilik kıstaslarının ele alındığını görüyoruz: Yenilik ve ayırt edicilik MADDE 56- (1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.

(2) Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir: a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır. b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını Karşılamalıdır. (3) Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.

(4) Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul Edilir Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

(5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

(6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır İlk kriter : Yenilik " Tescilsiz tasarım için ; tasarımın aynısı kamuya sunulduğu ilk tarihten önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir.” Bir tasarımın yeni olup olmadığını değerlendirirken 2. kriter olan ayırt edicilik kıstası ele alınacaktır.

Buna göre bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. Kamuya sunma MADDE 57- (1) Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar.

Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.

(2) Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez. * 6769 sayılı kanunun 56. maddesinde yenilik şu şekilde düzenlenmiştir: “(4) Bir tasarımın aynısı;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.” Tasarımda yenilik kavramının tanımı değişmemiştir. Ancak tescilsiz tasarımlar için de bir düzenleme yapılarak yeni kanunla düzenleme genişletilmiştir.

Buna göre tescilli tasarımlarda başvuru ve rüçhan tarihi göz önünde bulundurulurken, tescilsiz tasarım için kamuya sunma tarihi önemlidir.” Hükümsüzlük hâlleri MADDE 77- (1) Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir: a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu,

başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse. b) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse. c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise.

(2) 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (b) ve (ç) bentleri ile fikri mülkiyet haklarının yetkisiz kullanımı gerekçesiyle tasarımın bir kısmına ilişkin hükümsüzlük talebinin kabul edilmesi hâlinde, o kısmın tescili hükümsüz kılınır. Kısmi hükümsüzlük sonucunda tescilin devamı için, kalan kısmın koruma şartlarını sağlaması ve tasarım kimliğini muhafaza etmesi şarttır. “Kamuya Sunma herhangi bir sınırlama veya sır saklama yükümlülüğü bulunmayan kişilere tasarımın açıklanmasıdır.

Diğer bir değişle, kamuya sunma bilginin kontrol edilemeyecek şekilde ifşa edilmesidir...”” “Tasarımın kamuya sunulmasından itibaren tasarım sahibine sağlanan 12 aylık yeni sayılma süresi sahibine bir öncelik hakkı vermez. Yani bu süre, sadece 554 sayılı KHK'nin 8. Maddesinde belirtilen kişilerce kamuya sunuma karşı bir yeni sayılmadır.

Diğer bir değişle , yeni sayılma süresince bir başkası, bağımsız olarak aynı veya ufak değişiklikler nedeni ile aynı sayılan bir tasarım meydana getirmişse, tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliği kalmaz. Bu nedenle tasarım sahipleri, bu süreyi kullanırken böyle bir riskin varlığını dikkate almalıdır.

554 sayılı KHK nun 8. Maddesi SMK 57/(2)'ye denk gelmekle : “Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.

Tescilli tasarım sahibine 3.kişileri dışlayıcı tekel hakkı sağlamaktadır. Tasarım ayni veya belirgin benzerinin izinsiz kullanımı SMK 81.madde anlamında özel ve haksız rekabet tipi, tasarım hakkına tecavüzdür. Koruma yenilik ve ayırt edicilik taşıyan tasarımlara sağlanmakta olup, Türk Patent Kurumundan getirtilen kayda göre davacının tasarım hakkı devam etmektedir.

Mahkememizin ...

Esas sayılı dosya içerisinde 09/05/2019 tarihli bilirkişi raporunun 17. Sayfasındaki davalı ürün görsellerinin netlik içermemesi nedeniyle teknik olarak bilirkişiler tarafından incelemenin yapılamadığı, dolayısıyla mahkememizin ...Esas sayılı dosyası içerisindeki 11/03/2019 tarihli bilirkişi raporundaki görseller esas almak üzere değerlendirme yapıldığı, ... ve ... nolu tasarımlar incelendiğinde başlığın ana karakteristiğini orta bölümdeki parçada minder şeklinde yapılan döşemenin oluşturduğu, dikdörtgen formundaki her bir döşeme uygulamasının orta kısmında yatay yönde iki düğme kullanıldığı,

dikdörtgen formundaki her bir döşeme uygulamasının orta kısmında yatay yönde iki düğme kullanıldığı, dava konusu ... nolu tasarım ile aynı olduğu, ... nolu tasarım bakımından ise başlığın ana karakteristiğinin orta bölümünde U formunda yapılan döşemenin tek parçadan oluştuğu, döşeme kısımlarında asimetrik tuğla diziliş şeklinde dikiş uygulamasının yapıldığı, bu uygulamalarla davaya konu ... nolu tasarım ile incelenen ürünün aynı olduğu, ... nolu tasarım bakımından tasarımın karyola başlığı arkasında kullanılan yatak teşhir stant olduğu,

düşey yönce ve üst kısımdan öne doğru yarım kalan bölümünde çıkıntılı olarak L formunda çalıştığı, standın tasarımında yatay yönde dar uzun ahşap parçalar kullanıldığı, davaya konu tasarım ile incelenen ürünün aynı olduğu, diğer davaya konu edilen ... nolu tasarım incelendiğinde stant, karyola ve yatak bir bütün olarak değerlendirildiğinde dava konusu çoklu tasarım ürünlerinin tamamının keşif mahallinde ve dosyada yer alan ürünlerden farklı olduğu, ... ve ... nolu tasarımlar bakımından ise yataklar karşılaştırıldığında çizgi, form, doku ve dikiş şekillerinin farklı olduğu, dava konusu tasarımlar ile incelenen ürünlerin farklı olduğu,

dosyadaki tüm bilgi ve belgeler alınan 17/12/2023 tarihli kök ve ek rapor kapsamında anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabulü ile ... ve... nolu, ... ve ..., ... nolu tasarımlar ile davalıya ait ürünler arasında belirgin benzerlik olduğundan bu tasarımlara ihlalin tespitine, men'ine ve ref'ine, bu ürünlerin toplatılmasına, satışının fiziki ve internet ortamında yasaklanmasına, diğer dava konusu ürünlerin davacıya ait tasarımlar olan ...,...,...,...,...,... ve...,... ile davalının ürünleri arasında farklılık bulunduğundan bu tasarımlar yönünden açılan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip... e-imzalı Hakim... e-imzalı