Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/748 K.2024/327

2- *** 3- *** Melikgazi/ KAYSERİ

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : ***

KARAR TARİHİ : ***

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : ***

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılar ile müvekkili firma arasında ihale üzerine akdedilen sözleşme gereği hizmet alımı gerçekleştirildiğini, işçilerin, yüklenici firma işçisi olmasına rağmen müvekkili firmanın işçiye karşı ihale eden konumunda olduğundan dolayı davaların müvekkili firmaya karşı açıldığını ve müvekkili firma aleyhine hüküm tesis edildiğini, bu ilamların icraya konu olduğunu ve icra tehdidi altında müvekkili firmanın icra dairesine işçilik alacakları ve ferilerini ödemek durumunda kaldığını, kesinleşen Kayseri 2.İş Mahkemesi’nin *** K. Sayılı ilamı gereği, alt işveren olan davalılar/yüklenici firmalar tarafından,

davacı ...'nın alacaklarına karşılık davalı firmalarca ödenme yükümlülüğü bulunmakta iken müvekkil firma tarafından ödenen, Kayseri 4.İcra Müdürlüğünün *** E. Sayılı icra dosyası kapsamında asıl alacak ferileri olmak üzere toplam 19.052,23 TL müvekkil firma tarafından icra dairesine ödenmek durumunda kalındığını, toplam 19.052,23 TL bedelin ödeme tarihinden başlamak şartıyla işleyecek yasal faizi ile birlikte, tahsilde mükerrerlik olmamak kaydıyla davalıların sorumlu olduğu miktarların tespit edilmesi suretiyle sorumlu olduğu miktarlar nispetinde müştereken ve müteselsilen rücuen tahsiline,

vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Dava dilekçesinin davalılara tebliğ edildiği, davalıların cevap dilekçesi sunmadıkları görülmüştür.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Kayseri 2. İş Mahkemesi'nin *** sayılı dosyası celp edilmiştir.

Kayseri Kapatılan 4. İcra Dairesi'nin *** Esa sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.

Davacı kuruma müzekkere yazılarak dava dışı ***'nın iş alımına ilişkin sözleşme ve şartname örnekleri celp edilmiştir.

SGK Kayseri İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ...'nın SGK hizmet döküm cetveli celp edilmiştir.

Davalı şirketlere ayrı ayrı müzekkere yazılarak ...'nın özlük dosya örneğinin gönderilmesi istenilmiş, ... ve Eğitim Hizmetleri Ltd Şti'nin 05/09/2022 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, hesap bilirkişisi *** 04/03/2024 tarihli raporunda özetle;

1- Dava dışı işçinin davaya konu dönemde davalı ...... Ltd. Şti.de çalışması bulunmaması sebebiyle bu davalının davaya konu ödemeler sebebiyle sorumluluğu bulunmadığı,

2- Davaya konu işiçilik alacakları ve ferilerinin 265,84 TL'sinden dava dışı ...... Ltd. Şti.nin sorumlu olduğu,

3- Davalı yüklenici Par... Ltd. Şti.nin:

-7.531,54 TL (1.661,73 TL yıllık izin alacağı + 513,69 TL genel tatil alacağı + 3.971,45 TL fazla çalışma alacağı + 1.384,67 TL yargılama gideri alacağı)'den 13/01/2016 ödeme tarihinden itibaren,

-1.440,36 TL (317,80 TL yıllık izin alacağı + 98,24 TL genel tatil alacağı + 759,51 TL fazla çalışma alacağı + 264,81 TL yargılama gideri alacağı)'den 24/07/2019 ödeme tarihinden itibaren,

4- Davalı yüklenici Ufuk... Ltd. Şti.nin:

- 8.238,86 TL (387,13 TL genel tatil alacağı + 6.808,21 TL fazla çalışma alacağı + 1.043,52 TL yargılama gideri alacağı)'den 13/01/2016 ödeme tarihinden itibaren,

- 1.575,63 TL (74,04 TL genel tatil alacağı + 1.302,03 TL fazla çalışma alacağı + 199,56 TL yargılama gideri alacağı)'den 24/07/2019 ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davacı idareye karşı sorumlu olduğunu bildirir rapor sunmuştur. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, tacirler arası hizmet sözleşmesinden kaynaklı asıl işverenin alt işverenden rücuen alacak istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya mahkememiz görevlidir. Zira uyuşmazlık ticari niteliktedir.

6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.

Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada dava değeri itibariyle 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.

Dosya kapsamından, davacının davalı şirketle hizmet alım sözleşmesi yaptığı, bu sözleşmeler kapsamında çalışan dava dışı işçi ...'ya icra takibi nedeniyle davacı tarafından toplam 19.052,23 -TL işçi alacaklarından kaynaklanan ödeme yapıldığı ve yapılan bu ödemenin sözleşme hükümleri ile İş Kanunu'nun 2/6. maddesi 6098 sayılı TBK'nun 162-167. maddeleri uyarınca davalılardan tahsilinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık dava dışı işçiye ödenen fazla mesai ve kıdem tazminatının davalılara rücu edilip edilemeyeceği, edilecek ise davalıların hangi miktarda sorumlu olduğuna ilişkindir.

Taraflar arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığından davanın TBK hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir.

Öncelikle, konuyla ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.

6098 sayılı TBK'nun müteselsil borçluluk başlıklı 162. maddesinde, "Birden çok borçludan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiğini bildirirse, müteselsil borçluluk doğar.

Böyle bir bildirim yoksa, müteselsil borçluluk ancak kanunda öngörülen hâllerde doğar." hükmü bulunmaktadır.

6098 sayılı TBK'nun iç ilişki başlıklı 167. maddesinde, "Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.

Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir.

Borçlulardan birinden alınamayan miktarı, diğer borçlular eşit olarak üstlenmekle yükümlüdürler." hükmü bulunmaktadır.

6098 sayılı TBK'nun alacaklıya halef olma başlıklı 168. maddesinde, "Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur.

Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır." hükmü bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

Asıl işveren ile alt işverenin işçileri arasında bir hukuki ilişki bulunmamasına rağmen, 4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesiyle asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı kanundan veya iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu tutulmuştur. Kanundan doğan bu müteselsil borç ilişkisinden dolayı dava dışı işçiye ödemede bulunmuş olan davacı idare, ödediği tutarı aralarındaki iç ilişkiye göre davalı alt işverenlere rücu edebilir.

Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim yukarıda açıkça yazılan TBK'nun 167. maddesinde de müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir.

İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir.

Dava konusu olayda da davacı ile davalılar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenlerin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenlerle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar. Bu düzenleme, işçi alacağının güvence altına alınması amacıyla yapılmış olup, sadece işçilere karşı bir sorumluluktur. Asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise iş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir.

Sözleşmelerinde hüküm bulunduğundan dolayı çalıştırılan işçilerin tazminat dahil tüm işçilik alacaklarından yüklenici davalı şirket sorumludur. Davalı ... Özel Güvenlik Koruma Ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketiyle dava dışı işçinin çalıştırıldığı dönem bulunmadığından bu davalı yönünden pasif husumet yokluğu sebebiyle davanın reddine, davacı şirket tarafından ödemenin 13/01/2016 ve 24/07/2019 tarihlerinde yapıldığı anlaşılmakla belirtilen tarihlerde ödenen miktarlar üzerinden yasal faiz uygulanmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip *** · e-imzalıdır Hakim *** · e-imzalıdır