Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1028 K.2024/911

Av.

DAVALILAR : 1- ***

2-*** 3-***

DAVALI : 4- ***

VEKİLİ : Av. Av.

DAVALILAR : 5-***

6- *** 7- *** 8- ***

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : ***

KARAR TARİHİ : ***

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : ***

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalılar ile müvekkili idare arasında ihale üzerine akdedilen sözleşme gereği hizmet alımı gerçekleştirildiğini, bu kapsamında dava dışı işçi ...'ın davalı yükleniciler tarafından çalıştırıldığını, işçinin 16/02/2019 tarihinde iş akdinin feshedilmesi sebebiyle müvekkili idare aleyhine işçilik alacaklarının tahsili amacıyla açılan davanın Kayseri 4. İş Mahkemesinin ...

K. sayılı dosyasında hüküm altına alındığını, ilamın Kayseri Genel İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyasında takibe konulduğunu, müvekkili idare tarafından 30.426,59 TL.nin 08/11/2021 tarihinde icra dosyasına ödendiğini, söz konusu ödemeden davalı yüklenicilerin sorumlu olduğunu, dava dışı ...'ın çalıştığı dönemler ve şirketlerin 16.01.2006 - 30.04.2006 dönemi için ...

Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile müvekkili idare arasında 05.01.2006 tarihli sözleşme imzalandığını, 27.06.2006 - 25.07.2006 dönemi için ...Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi ile müvekkili idare arasında 27.06.2006 tarihli sözleşme imzalandığını, 27.07.2006 - 25.08.2006 dönemi için ...Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi ile müvekkili idare arasında 27.07.2006 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.11.2006 - 31.12.2006 dönemi için ZEN Özel Güvenlik Limited Şirketi ile müvekkili idare arasında sözleşme imzalandığını, 01.01.2007 – 28.02.2007 dönemi için ...

Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi ile 29.12.2006 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.03.2007 – 31.12.2007 dönemi için ... Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi ile 28.02.2007 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.01.2008 – 31.12.2008 dönemi için ... Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi ile 14.12.2007 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.01.2009 – 31.12.2009 dönemi için ...

Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi ile 31.12.2008 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.01.2010-31.12.2010 dönemi için ... Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi ile 23.09.2009 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.01.2011 – 31.12.2011 dönemi için ... Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi ile 27.12.2010 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.01.2012 – 31.12.2013 dönemi için ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd.

Şti - ... Hizmetleri Ltd. Şti. - ...Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Ltd. Şti. iş ortaklığı ile Müvekkili İdare arasında 21/12/2011 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.01.2014 – 31.12.2015 dönemi için ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti - ... Hizmetleri Ltd. Şti iş ortaklığı ile Müvekkili İdare arasında 27.11.2013 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.01.2016–15.03.2016 dönemi için ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd.

Şti. ile Müvekkili İdare arasında 29.12.2015 tarihli sözleşme imzalandığını, 16.03.2016–31.05.2016 dönemi için ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti - ... Hizmetleri Ltd.Şti.'nin oluşturduğu HAS1LİK iş ortaklığı ile Müvekkili İdare arasında 08.03.2016 tarihli sözleşme imzalandığını, 15.06.2016-31.07.2016 dönemi için ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti ile ... Hizmetleri Ltd.

Şti.'nin oluşturduğu 7 TEPE iş ortaklığı ile Müvekkil İdare arasında 13.06.2016 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.08.2016–31.08.2016 dönemi için ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şirketi ve ... Hizmetleri Ltd. Şirketinin oluşturduğu HAS 7 KULE iş ortaklığı ile müvekkili İdare arasında 20.07.2016 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.09.2016–31.10.2016 dönemi için ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti ile ...

Hizmetleri Ltd. Şti. nin oluşturduğu HASKENT iş ortaklığı ile Müvekkil İdare arasında 29.08.2016 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.11.2016–31.08.2017 dönemi için ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti - ... Hizmetleri Ltd. Şti'nin oluşturduğu ... iş ortaklığı ile Müvekkili İdare arasında 12.10.2016 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.09.2017 - 31.10.2017 dönemi için ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti - ...

Hizmetleri Ltd. Şti'nin oluşturduğu ULUSOY64 iş ortaklığı ile müvekkil idare arasında 22.08.2017 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.11.2017 - 31.08.2018 dönemi için ... Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti - ...Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Ltd. Şirketinin oluşturduğu HAS 06 İş Ortaklığı ile Müvekkil İdare arasında 04.10.2017 tarihli sözleşme imzalandığını, 01.09.2018 -16.02.2019 dönemi için ...

Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi ile Müvekkil İdare arasında 28.06.2018 tarihli sözleşme imzalandığını belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, söz konusu ödemenin ödeme tarihinden başlamak kaydıyla işleyecek faizi ile birlikte davalılardan sorumlulukları oranında tahsiline karar verilmesini, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Dava dilekçesinin davalılara tebliğ edildiği, davalılar tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Davacı Toprak Mahsulleri Ofisi'ne müzekkere yazılarak dava dışı ...'ın iş alımına ilişkin sözleşme ve şartname örnekleri celp edilmiştir.

Kayseri 4. İş Mahkemesi'nin ... karar sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.

SGK Kayseri İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ...'ın SGK hizmet döküm cetveli celp edilmiştir.

Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün *** esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, nitelikli hesap uzmanı Elmas Toksöz 31/07/2024 tarihli raporunda özetle;

08/11/2021 tarihinde ödenen 30.426,59-TL için;

-... ... Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 612,54-TL olduğu,

-Ufuk Özel Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 607,26-TL olduğu,

-Zen Özel Güvenlik ... Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 316,83-TL olduğu,

-...... Ltd. Şti'nin sorumluluğunun 9.130,04-TL olduğu,

-......ltd. Şti, ... ve ... Ltd. Şti'nin sorumluluğunun 3.801,98-TL olduğu,

-... ... Ltd. Şti, Ulusoy .... Ltd. Şti 'nin sorumluluğunun 11.021,08-TL olduğu,

-... ... Ltd. Şti'nin sorumluluğunun 791,68-TL olduğu,

-...... Ltd. Şti ve ... Ltd. ŞTi'nin sorumluluğunun2.668,57-TL olduğu,

-Yavuz Koruma ... Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 1.476,61-TL olduğu,

TOPLAM= 30.426,59-TL olduğu yönünde kanaatini bildirmiştir. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin beyan dilekçesi, ..... Ltd. Şti vekilinin beyan dilekçesi, davalı Has Özel..ltd. Şti, STK Özel Güvenlik ve ... Ltd. Şti vekilinin itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, davacı iş sahibi tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının davalı yüklenicilerden tahsili talebine yönelik rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.

Öte yandan davalı iş verenlerin dava açılmadan önce Kayseri 4. İş Mahkemesinin ... K. sayılı dosyasında haklarında hüküm kurulmuş olduğu anlaşılmakla ödeme tarihinde temerrüde düştüğü göz önünde bulundurulmalıdır. (23. Hukuk Dairesi 2017/2165 Esas 2020/3172 Karar)

Davalı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2021/2067 Esas, 2022/2176 Karar ; 2021/2179 Esas, 2022/2226 Karar)

Bu durumda davalı yüklenicinin son işveren olması nedeniyle yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde son iş verenin ihbar tazminatı alacağının fer'ileri ile birlikte tamamından sorumlu olduğu, kıdem tazminatından ve fer'ilerinden ise ödeme yapılan dava dışı işçilerin davalı yüklenici-son işverende çalıştıkları dönem için bu işverende geçirdikleri çalışma süreleri ile orantılı olarak sorumlu olacağı anlaşılmıştır. (Kayseri BAM 6. HD 18/05/2023 tarih, ... Karar)

Ödeme belgeleri, taraflar arasında düzenlenen Özel Güvenlik Hizmeti Alımına ilişkin Sözleşmeler ve eki Şartnameler, tarafların ticari defter ve kayıtları, SGK kayıtları, TMO Genel Müdürlüğü kayıtları, sözleşmeler, Teknik ve İdari şartname ve tarafların dayandığı tüm deliller celp edilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; 4857 sayılı yasanın 112. maddesi gereğince dava dışı işçinin hak ettiği 30.426,59-TL yıllık izin alacağı, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacağı davacı kurum tarafından ödenmiştir. 31/07/2024 tarihli bilirkişi raporundaki hesaplamalar hükme esas alınarak açılan davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip *** · e-imzalıdır Hakim *** · e-imzalıdır