Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/568 K.2024/84

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin tarım ve hayvancılık işi ile uğraştığını ve işletmesinin olduğunu, söz konusu işletmede sığır besiciliği yapmakta olan müvekkilinin piyasaya sağladığı et ve süt temini ile hem vatandaşların besin ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olduğunu, hem de ülke ekonomisine katkı sağladığını, müvekkilinin kendi işletmesinde halihazırda 114 adet sığırın besiciliğini yaptığını, müvekkilinin, besiciliğini yapmakta olduğu sığırlar için davalılardan belirli aralıklarla sığır besi yemi, pelet süt yemi, pelet buzağı büyütme yemi, ticari küspe, expeller pamuk tohumu küspesi ve daha pek çok yem aldığını,

ilerleyen süreçte besiciliği yapılmakta olan sığırların zayıflamaya ve hastalanmaya başladığını, 350 kg olması gereken sığırların 300 kg geldiğini, sığırlardan sağılan sütte de her hayvan başı 30 kg azalma ve zarar meydana geldiğini, besiciliği yapılmakta olan sığırların son derece verimsizleştiğini, söz konusu kötü gidişatı fark eden müvekkilinin, Kayseri Ticaret Borsası Gıda Laboratuvarı Ltd.

Şti.'ne başvurduğunu, 31.08.2022 tarihinde tarım ve gıda sektörüne yönelik analizler yapan "Perten Instruments" adlı analitik cihazda expeller pamuk tohumu küspesinin analizini yaptırdığını, davalı ... Dış Tic. Ve San. Ltd.

Şti.'nden satın alınan "expeller pamuk tohumu küspesi" üzerinde bulunan etikette, söz konusu yem içeriğinde "%20 ham protein, %5 ham yağ, %32 ham seluloz" olduğu belirtilmesine rağmen "Perten Instruments" adlı cihazın analiz sonucunda ürün içeriğinde %9,34 Protein, %4,27 Yağ, %65,02 Selüloz, %5,07 Rutubet'in bulunduğu tespit edildiğini, dolayısıyla işbu yemlerin etiketinde içeriğine dair belirtilen hususlar ile "Perten Instruments" adlı analitik cihazın analiz sonucunun fahiş oranda farklı olduğunu, müvekkile ayıplı mal satımı yapıldığının sabit hale geldiğini, bu durumdan besiciliği yapılmakta olan sığırların oldukça olumsuz etkilendiğini,

yem içeriğinde bulunan protein yüzdesinin oldukça düşük olması nedeniyle son derece verimsiz hale geldiğini, müvekkilini mağdur ettiğini, müvekkilinin T.C.

Bünyan Kaymakamlığı- İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne söz konusu durumu bildirir şikayet dilekçesi ile başvuruda bulunduğunu, davalıların söz konusu ayıplı mal satımından müştereken sorumlu olduğunu belirterek davalılar tarafından müvekkile verilen zararın şimdilik 1.000,00 TL olarak davalılardan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...

Gıda İnş.San.Tic.Ltd.Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; işbu davada görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğunu, görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli Kayseri Tüketici Mahkemesi'ne gönderilmesini, işbu davada yetkili mahkemenin müvekkili şirketin işyeri adresi olan Aksaray/Ortaköy Asliye Hukuk Mahkemesi olmasına rağmen,davacı tarafça yetkisiz mahkemede dava açılmıştır.Bu nedenle görevsizlik kararı verilerek dosyanın yetkili Aksaray/Ortaköy (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesini, besi hayvanlarının zayıf olması ya da kuvvetli olması besicilik yapan kişinin hayvanlarına bakımı ile ilgili olduğunu,

davacının hayvanlarının 350 kg gelmesi gerekirken 300 kg geylmesi yalnızca yem ile ilişkilendirilemeyeceğini, davacının ayıplı olduğunu iddia ettiği yemden önce hayvanlarının kilosunu tartıp, yemi kullandıktan sonra tekrar kilosunu tartıp karşılaştırma yapmadığını, tespite ilişkin olarak alındığı söylenen rapor ve rapora dayanak teşkil eden numunelere ilişkin taraflarına bir tebligat yapılmadığını, dosyaya sunulan raporda, etikette yazılı olan değerler ile alınan şahit numunelerin farklı olduğu belirtilmiş ise de, numune alınırken yem torbasının bizzat numuneyi alan ilgili yer ve kişiler tarafından açıldığının belirtilmediğini,

yalnızca torba üzerinde müvekkili şirketin adının ve açıklayıcı bilgilerinin yazılı olmasının yeterli olmadığını, numune üzerinde tahlil yapılması talebinin ücreti ödendiğinde ilgili kuruluş tarafından hiç bir kısıtlamaya tabi olmaksızın yapılabildiğini, bu nedenle gerek kaymakamlık makamınca yaptırılan işlemler gerekse de alınan raporlar davanın ispatı için yeterli kanıtlar olmadığını, bu nedenle açılan davanın reddi gerektiğini belirterek göreve ilişkin itirazlarının kabulüne, görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli Kayseri Tüketici Mahkemesi'ne gönderilmesine,

yetkiye ilişkin itirazlarının kabulü ile dosyanın yetkili Aksaray/Ortaköy (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, davanın usulden/hak düşürücü süreden reddine, açılan davanın esastan reddine karar verilmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava; ayıplı mal üretiminden kaynaklı maddi tazminat istemine ilişkindir.

TTK’nın 4. maddesine göre; ticarî davaların iki grup altında incelenmesi mümkündür. Bunlar; tarafların sıfatına ve işin ticarî işletmeyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın ticarî sayılan davalar (mutlak ticari davalar) ile her iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğan davalar (nispi ticari davalar)dır.

Mutlak Ticari Dava; tarafların tacir olup olmadıklarına ve dava konusu edilen işin ticari nitelikte olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava olarak sayılan davalar olup, TTK’nın 4/1. maddesinde a ve f bentlerinde 6 bent halinde sayılan dava türleri mutlak ticari davadır.

Nisbi ticari dava ise; her iki tarafı tacir olan ve tarafların ticari işletmesi ile ilgili olan uyuşmazlıklar nisbi ticari dava olarak adlandırılmaktadır.

TTK’nın gerekçesinde; ticari davalar ile ticari olmayan hukuk davalarını ayırmada kullanılan kıstasın “bir yandan her iki tarafın tacir sıfatı ve uyuşmazlığın konusunu teşkil eden işin bu sebepten dolayı ticari sayılması keyfiyeti, diğer yandan tarafların sıfatına bakılmaksızın sadece işin ticari mahiyeti” olduğu açıklanmıştır.

Bu anlamda bir davanın nisbi ticari dava sayılabilmesi için; uyuşmazlığın her iki tarafının tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olması gerekli ve zorunludur.

Kayseri Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 07/06/2023 tarihli yazısı ile davacı Güner Bozdoğan'ın mükellefiyet sürecinde 2. Sınıf tüccar olduğunun bildirildiği görülmüştür.

Buna göre davacının 1. sınıf tüccar olmadığı, davalının mükellefiyet kaydının bulunmadığı görülmektedir. Davacının ve davalının tacir olmaması nedeni ile eldeki davanın nispi ticari dava olmadığı görülmektedir.

TTK'nın 5. maddesine göre aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın, Asliye Ticaret Mahkemesi, ticari davalara bakmakla görevlidir. Dava konusu uyuşmazlık mutlak veya nispi ticari dava niteliğinde olmadığından, mahkememizin görevi içine girmemektedir. Uyuşmazlığın ticari dava olmaması nedeniyle genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi bu davanın yargılamasını yapmakta görevlidir.

HMK'nın 114. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre, görev dava şartıdır. Aynı Kanunun 115/1. maddesi gereği mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. HMK'nın 138. maddesine göre, mahkeme dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verebilir.

Dosya kapsamına göre, dava konusu edilen uyuşmazlığın TTK'nın 4. maddesine göre, ticari dava olmadığı, bu nedenle de mahkememizin görevi alanına girmediği, davacının dava dilekçesinde ve beyanlarında tarım ve hayvancılıkla uğraştığını, geçimini bu şekilde karşıladığını, piyasaya et ve süt temin ettiğini beyan etmekle tüketici olmadığı anlaşılarak Asliye Hukuk Mahkemelerinin bu uyuşmazlığı çözmekte görevli olduğu (Konya BAM 6.HD 2020/278 Esas,2022/248 Karar), 6335 Sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten sonra mahkememiz ile Asliye Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi haline getirildiği,

göreve ilişkin usul hükümlerinin uygulanmasının gerektiği, görevin kamu düzeniyle ilgili olduğu, HMK'nın 115. ve 138. maddeleri gereği mahkemenin görev hususunu kendiliğinden araştırmakla yükümlü olduğu ve davanın her aşamasında görev ile ilgili karar verilebileceği dikkate alındığında, mahkememizin görevsizliği nedeni ile, HMK.'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-H.M.K'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile davanın USULDEN REDDİNE,

2-Hüküm kesinleştiğinde ve istek halinde dava dosyasının görevli KAYSERİ NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE gönderilmesine,

3-HMK nun 20. Maddesi gereği iş bu kararın kesinleştiği tarihten veya kanun yoluna başvurulursa başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini istememesi durumunda dosyanın resen ele alınarak dosyanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,

4-Davaya görevli mahkemede devam edilmesi halinde yargılama harçları, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin görevli mahkemede değerlendirilerek hüküm altına alınmasına,

Dair, davacı vekilinin ve davalı *** Gıda ... Vekilinin yüzüne karşı, davalı Durular Agro Ltd. Şti yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.30/01/2024

Katip *** · e-imzalıdır Hakim *** · e-imzalıdır