Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/795 K.2024/310

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin taşınma sırasında şirkete ait 2018 2019 yılı yevmiye defteri, 2018 2019 envanter defteri, 2018 2019 yılı defteri kebir, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, pay defterinin zayi olduğunu ileri sürerek; 2018 2019 yılı yevmiye defteri, 2018 2019 envanter defteri, 2018 2019 yılı defteri kebir, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, pay defteri hakkında zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

TK'nın 82/7. Maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde yetkili mahkemeden zayi belgesi verilmesini istemesi gerektiği belirtilmiştir. TTK'nın 82/7. Maddesinde düzenlenen zayi belgesi verilmesi için başvuru süresi hak düşürücü süre olup bu süre içinde başvuru yapılması zorunludur.

Davacı, 2018-2019 yıllarına ait yevmiye defteri, envanter defteri, defter-i kebir, genel kurul toplantı ve müzakere defteri ve pay defterinin 19/07/2023 tarihinde gerçekleşen taşınma sırasında kaybolduğunu beyan etmiştir.

Mahkememiz davanın süresinde açılıp açılmadığı noktasında değerlendirme yapmıştır. Şirketin taşınması 19/07/2023 tarihinde olmuş ve iş bu davanın ise 28/08/2023 tarihinde açıldığı görülmüştür. 03/08/2023 tarihinde davacı zayi durumunu öğrendiğini beyan etmiştir. Şirket taşınmasından sonra yaklaşık 15 gün sonra defterlerin kaybolduğunun öğrenilmesi, taşınma sırasında yapılan ve yapılacak işler dikkate alınarak davacının beyanı makul görülmüş ve öğrenme tarihi 03/08/2023 olarak kabul edilerek davanın süresinde açıldığı görülmüştür.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı).

Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır (Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382).

Somut olayda davacı taraf taşınma sırasında ticari defterlerini kaybettiği söz konusu defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermediği, bu nedenle metnine yukarıda yer verilen 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmünde düzenlenen koşulların gerçekleşmediği anlaşılmakla talebin reddine karar verilmiştir.