Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/231 K.2025/520

Av. ... - ...

DAVALI

... - ... ...

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : ... KARAR TARİHİ : ... KARAR YAZIM TARİHİ : ...

Mahkememize açılan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

davalı taraf ile müvekkili arasında mal alım satım ilişkisi kurulduğunu, davalı tarafın mal alım satım ilişkisinden kaynaklanan borçlarını yerine getirmediğini ve ödemede temerrüte düştüğünü, müvekkilinin mal alım satım ilişkisinden kaynaklı olarak 16.04.2022 tarihli ... nolu 12.992,98-TL bedelli, 15.04.2022 tarihli ... nolu, 3.658,00-TL bedelli ve 15.04.2022 tarihli ... nolu 42.238,15-TL bedelli olmak üzere 3 adet fatura düzenlediğini, kesilen faturalar uyarınca davalının ödemesi gereken toplam 25.256,05-TL'yi ödemediğini, bunun üzerine Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını,

davalı tarafın hukuki dayanaktan yoksun olarak icra takibine itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalı tarafın kısmi ödeme yaptığını, bu durumun da borcun ikrarı anlamına geldiğinden bahisle davanın kabulü ile Kayseri Genel İcra Dairesi ... esas sayılı dosyasına davalı tarafça yapılan itirazın iptaline, takibin bakiye borç miktarı olan 20.854,42-TL üzerinden devamına, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı taraf süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

DELİLLER

Kayseri Genel İcra Dairesi ... esas sayılı dosyasının uyap kayıtları, taraflar arasındaki yazışmalar, vergi dairesi kayıtları ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmıştır. Kayseri Genel İcra Dairesi ... esas sayılı dosyasında: alacaklının ..., borçlunun ... olduğu, 25.256,05-TL toplam alacak üzerinden ilamsız takip başlatıldığı, borçlunun süresinde yaptığı itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, faturaya dayalı olarak başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebine ilişkindir.

Davalı gerçek kişi olduğundan hakkında tacir araştırması yapılmış, Aksaray Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 27/03/2024 tarihli cevabı yazısına göre davalı ...'in 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 177. Maddesinde sayılan 1. Sınıf tüccarlardan olduğu, bilanço esasına göre defter tuttuğu bildirilmiştir. Tarafların tacir olması ve işin ticari işletme ile ilgili olması nedeniyle nispi ticari dava niteliğindeki uyuşmazlıkta davaya bakma görevinin mahkememize ait olduğu değerlendirilmekle işin esastan incelenmesine geçilmiştir.

Davacı tarafça davalı aleyhine Kayseri Genel İcra Dairesi ... esas sayılı dosyası üzerinden 15/04/2022 tarihli fatura dayanak gösterilerek ödenmeyen kısmı için 22.489,80-TL asıl alacak ve 2.766,25-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 25.256,05-TL üzerinden ilamsız takip başlatıldığı, borçlunun itirazı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği, davacının yasal 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde eldeki itirazın iptali davasını açmış olduğu anlaşılmaktadır.

HMK'nın 222 maddesi; "(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

(Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz." şeklinde düzenlenmiştir.

Faturaya dayalı alacak davasında ispat yükü, alacaklı olduğunu iddia eden davacıdadır. Davacı, alacağa konu malları ve hizmeti davalıya teslim ettiğini ve alacağa hak kazandığını yazılı deliller ile ispatlamak zorundadır. Faturada yazılı mal ve hizmetin teslim edildiğinin ispatı halinde, borcun ödendiğini ispat yükü ise davalıdır.

Bir ticari satımda satıcının ticari ilişkinin varlığını ve malın teslimini, alıcının ise borcu ödediğini ispat etmesi gerekir. Fatura düzenlenmesi, tebliğ edilmesi ve tebliğden itibaren sekiz gün içinde itiraz edilmemesi akdi ilişkinin varlığının kanıtı değildir. Bu nedenle akdi ilişkinin inkârı halinde faturayı düzenleyen kimsenin bu ilişkinin varlığını kanıtlaması gerekir. Eldeki dava fatura alacağına dayalı olarak başlatılan takibe yapılan itirazın iptali talepli olarak açılmış olup, ispat yükü faturadaki malları davalıya teslim ettiğini ileri süren davacıdadır.

Fatura düzenlenmesi tek başına alacağı ispatlamadığı gibi faturanın tebliğ edilmiş olması da fatura içeriği malların teslimi sonucunu doğurmaz. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2016/7819 Esas 2017/2738 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere, fatura içeriği malların teslim edildiğini ispat külfeti davacıya aittir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 27.06.2003 tarih ve 2001/1 E., 2003/1 K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere. Bir faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içerdiği bilgilere itiraz etme hakkına sahiptir. Aksi taktirde faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır.

(Dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı TTK'nın m. 21/2.) Bu hüküm, fatura içeriğinden kabul edilen hususlara ilişkin olarak, faturayı düzenleyenin lehine; adına fatura düzenlenenin aleyhine bir karine getirmektedir. Bu karine, faturanın ispat gücüne yönelik bir düzenlemeyi ortaya koymaktadır.

Diğer anlatımla, fatura, düzenleyen aleyhine delil olduğu gibi, kendisi faturayı düzenlemediği halde tebliğinden itibaren sekiz gün içinde itiraz etmeyen aleyhine de delil olabilecektir. Faturanın adına tanzim edilen aleyhine ispat vasıtası olması, yani, faturayı alan kişinin fatura kendinden sadır olmamakla birlikte aleyhine delil teşkil etmesi TTK'nın 21. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen ve yukarıda ayrıntısı açıklanan bu karineden kaynaklanmaktadır.

İşin bedeli sözleşme kurulurken kararlaştırılmış olup, fatura ise bu aşama ile ilgili değil, ifa safhası ile ilgili bir belgedir. Fatura öncesinde taraflar arasında borç doğurucu hukuki ilişkinin bulunması, faturanın da bu ilişki nedeniyle düzenlenmiş olması gerekir. Faturayı alan (faturayı defterlerine kaydetmemesi koşulu ile) akdi ilişkiyi inkâr ettiğinde, faturayı gönderenin önce akdi ilişkiyi kanıtlaması gerekir.

Fatura, sözleşmenin kurulması safhasıyla ilgili olmayıp ifasına ilişkin olduğundan öncelikle temel bir borç ilişkisinin bulunması gerekir. TTK'nın 21. maddesinin 2. fıkrasındaki karine aksi ispat edilebilen adi bir karinedir. 2. fıkra gereği sekiz gün içinde faturaya itiraz edilmesi durumunda fatura içeriğinin doğru olduğunu faturayı düzenleyen tacirin ispat etmesi gerekir. Taraflar arasında bu tür bir sözleşme ilişkisi yoksa, düzenlenen belge fatura değildir.

Bu belge belki icap olarak kabul edilebilir ki, buna itiraz edilmemesi, anılan 21/2. madde hükmü anlamında sonuç doğurmaz. Öte yandan, sadece faturanın tebliğ edilmiş olması akdi ilişkinin varlığını ispatlamaz. Karşı tarafın akdi ilişkiyi inkâr etmesi halinde tacir, öncelikle akdi ilişkiyi başkaca delillerle ispatlamalıdır. Akdi ilişkinin ispatlanamaması halinde faturanın anılan fonksiyonundan yararlanma imkânı yoktur.

Faturanın ispat aracı olması, ancak niteliği gereği faturaya geçirilmesi gereken bilgiler (olağan içerik) hakkında geçerlidir. Sözleşmenin ifa safhasıyla ilgili olarak düzenlenen faturanın şekli ve kapsamının ne olması gerektiği konusunda, Türk Ticaret Kanunu'nda özel bir hüküm bulunmamakta, anılan Yasa'nın 21. maddesinde neyi ifade ettiği açıklanmaksızın faturanın içeriğinden söz edilmektedir.

Faturanın zorunlu içeriği ve şekil şartlarına ilişkin ayrıntılı düzenleme Vergi Usul Kanunu'nda yer almaktadır. Faturanın olağan içeriği, akdin ifası ile ilgili hususlarla sınırlıdır (VUK'nın m. 230). Dolayısıyla, faturanın içeriği, faturanın bu temel niteliğine uygun olmadığı takdirde, sekiz günlük itiraz süresinin geçirilmesi bu hususları yazılı delil haline getirmez. Faturaya itiraz, faturanın teslim alındığı tarihten itibaren sekiz gün içinde yapılmalıdır.

İtirazın sekiz gün içinde karşı tarafa varması şart değildir. Sekiz günlük süre, hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi değildir. Sadece ispat yükünün yer değiştirmesi açısından önem taşır.

Sekiz günlük süre içinde itiraz edildiği taktirde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunu ispat külfeti faturayı veren tarafa ait iken, sekiz günlük sürenin geçmesinden sonra itiraz edilmesi halinde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığını ispat külfeti faturayı alan tarafa ait olur. Faturayı alan her türlü delille bu külfeti yerine getirebilir.

Faturaların borçluya tebliğ edilip edilmediği, itiraza uğrayıp uğramadığı belirlenmeli, faturaların tebliğ edilmiş ve 8 günlük itiraz süresi içerisinde itiraz edilmemiş olduğunun tespiti halinde faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunun alacaklı tarafça kanıtlanmış olduğu ve sadece fatura içeriğinin kesinleştiği, bunun aksinin yani faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığının ve kesinleşmediğinin kanıt yükünün bu kez borçluya geçtiği kabul edilmelidir.

Faturaların tebliğ edildiğinin alacaklı tarafça kanıtlanamaması ya da kanıtlanıp da süresinde iade edildiğinin borçlu tarafça kanıtlanması halinde, borçlu taraf alacaklının hizmet vermediğini savunmakta ise, faturaya konu hizmetin verildiğinin alacaklı tarafça kanıtlanması;

borçlunun faturaları tebliğ alıp süresinden sonra iade etmesi halinde de faturanın alacaklı tarafça gönderilmesi şeklindeki icabı, borçlunun (faturayı defterine kaydetmemek ve hizmet almadığını savunmak suretiyle), kabul etmemesi ya da borçlunun faturayı kendi defterine kaydetmekle birlikte süresinde itiraz ve iade etmesi halinde hizmetin verildiğini yine alacaklının kanıtlaması gerekeceğinden..),(T.C. Yargıtay 23. HD 2015/4576 E, 2016/621 K)

Yapılan tüm bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; davacının davalı aleyhine Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı icra takip dosyası üzerinden ilamsız icra takibi başlattığı, davalının takibe itiraz ettiği, ödeme emrinde takibin münhasıran 15/04/2022 tarihli faturaya dayandırıldığı, mahkememizin 02/10/2024 tarihli ön inceleme duruşmasında taraflara uyuşmazlık konusu döneme ilişkin ticari defterlerini sunmak üzere kesin süre verildiği, verilen kesin süre içerisinde davacının ticari defterlerini sunmadığı, defterlerin bulunduğu yer bildirilmediği gibi kesin süre içerisinde bildirimde bulunulmama nedeninin de gösterilmediği,

fatura tek başına alacağın varlığını ispata yeterli olmayıp davacının ticari defter kayıtları ile davasını ispat yükü altında olduğu, ancak ticari defterlerini kesin süre içerisinde sunmaması nedeniyle alacağın varlığını ispat edemediği, her ne kadar davacı vekili 28/05/2025 tarihli duruşmada defterleri sunmak üzere yeniden süre istemiş ise de HMK 94/2 maddesi uyarınca mahkemece daha evvel verilen kesin sürenin mahkeme dahil tüm tarafları bağlayıcı nitelikte olduğu, bu nedenle yeniden davacıya süre verilmesinin usul kuralları gereğince mümkün olmadığı,

netice itibariyle davacının ispat edilemeyen davasının reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla aşağıdaki hükmün tesisi uygun görülmüştür.

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı