Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/555 K.2025/431

Mahkememize açılan Tazminat ( Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Hasar Bedeli, Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " 10/02/2024 tarihinde ... adına kayıtlı 38 ... plakalı araç, 09 ...plakalı müvekkilin aracına çarparak aracın maddi hasar almasına ve değer kaybına uğramasına sebep olduğunu, kaza esnasında aracı müvekkilin eşi olan ... sevk ve idare etmekte olduğunu, davalı ...

"Dur" levhasına uymayarak müvekkil aracına çarptığını, yaşanan trafik kazasında "Dur" levhasına uymayan 38 ... plakalı araç sürücüsü %100 kusurlu olduğunu, trafik ekipleri kaza yerine gelmeden olay yerinden kaçtığını, kolluk yapmış olduğu araştırma neticesinde davalı şahsı tespit edildiğini, sonrasında tarafımızca ...

Sigorta A.Ş.'ye 03/05/2024 tarihinde fiziken başvuru evrakları ve ekleri posta yolu ile gönderildiğini, sigorta şirketince 717486 değer kaybı dosya numarası üzerinden işlem gördüğünü, ancak 03/06/2024 tarihinde mail yolu ile "Bahse konu olan 09 ...plakalı aracın değer kaybı talebiniz incelenmiş olup, konu kazaya ait polis zabıtında kusur dağılımı yapılmadığından ve sigortalımızın kesinleşmiş kusuru olmadığından dolayı değer kaybı talebinizin değerlendirilemeyeceğini üzülerek bildiririz." şeklinde olumsuz geri dönüş yapıldığını, arabuluculuk görüşmesinde anlaşmama şeklinde tutanak tutularak süreç olumsuz bir şekilde sonlandığını,

toplam maddi zararımız 27.600,00 TL olduğunu, tamir süresi 1 hafta olduğundan 1 hafta boyunca müvekkil araç kiralamak zorunda kaldığını, bu nedenlerle şimdilik hasar Bedeli için 1.000,00-TL (kısmi) olan alacağımızı her iki davalıdan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, değer kaybı için 1.000,00 TL (belirsiz) olan alacağımızı her iki davalıdan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline,

araç mahrumiyet bedeli (ikame araç bedeli) için 500,00 TL olan (belirsiz) alacağımızı ise sadece davalı ...'den kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini " talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Sigorta vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle.

"Davacının taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, kaza tespit tutanakları, “aksi ispat olununcaya dek geçerli resmi belge” niteliğinde olduğundan ve müvekkile sigortalı aracın sürücüsüne kaza tespit tutanağı uyarınca kusur dağılımı yapılmadığından, ispatlanamayan davanın reddi gerektiğini, davacı, müvekkile sigortalı aracın sürücüsünün dava konusu kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğu iddiasıyla huzurdaki dava ikame ettiğini, ancak, dosyada kazanın ne şekilde meydana geldiğine ilişkin kaza tespit tutanağı dışında başkaca bilgi, belge vs. bulunmadığından ve dolayısıyla kaza tespit tutanağının aksi ispat edilemediğinden,

sigortalı aracın sürücüsünün kusursuz olması nedeniyle sigortalı aracın maliki ve sürücüsüne kusur ve sorumluluk yüklenemeyeceğini, itirazlarımız baki kalmak kaydıyla sigortalı araç sürücüsü kusursuz olduğundan işbu başvurunun reddi gerektiğini, belirsiz alacak veya kısmi alacak davası açmada başvuranın hukuki yararı bulunmadığını, belirsiz alacak davası açmakta “hukuki yarar yokluğu” nedeniyle dava usulden reddedilmesi gerektiğini, itirazlarımız baki kalmak kaydıyla;

hasar bedelinin ve değer kaybının Genel Şartlara göre hesaplanması gerektiğini, müvekkil şirketin başvuruya konu araçta değer kaybı zararından sorumlu olmaması nedeniyle başvurunun reddini, başvuran tarafın asli ve tam kusurlu olması nedeniyle ve sigortalı araç sürücüsü kusursuz olduğundan müvekkil şirketin temerrüdünden bahsedilemeyeceğini beyan eder, başvuranın kaza tarihinden itibaren faiz taleplerinin reddi ile müvekkil şirketin temerrüde düşmediği dikkate alınarak yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmamasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini " talep etmiştir.

Davalı... linin davaya cevap vermediği görülmüştür.

DELİLLER

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

... Sigorta Anonim Şirketine müzekkere yazılarak 38 ... plakalı araç ve 09 ...plakalı plakalı aracın 10/02/2024 tarihli trafik kazasından dolayı açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, 38 ... plakalı aracın 05/02/2024 başlangıç ve 05/02/2025 bitiş tarihli, ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.

Sigorta Bilgi Gözetim Merkezi'ne, ... Sigorta A.Ş'e, Ege Sigorta A.Ş'e, ... Sigorta A.Ş'e, ... Sigorta A.Ş'e yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.

Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının... ihbar ... Karar sayılı dosyası celp edildiği görüldü.

Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Yüksek Mak. Müh./Otomotiv Değerleme bilirkişi ... nın 19/03/2025 tarihli raporunda özetle;

38 ... plakalı araç sürücüsü ...’nin, 2918 sayılı K.Y.T.K. nın Maddelerinden Madde 47/c, Madde 57/a, Madde 84/h kurallarını ihlal ettiğinden kusurlu sayılacak şekilde kural ihlali içinde olduğu,09 ...plakalı otomobil sürücüsü ...'ın, DUR trafik işaret levhasına uymaması nedeniyle kavşak içerisinde çarpışmayı engelleyemeyeceğinden kazaya etken herhangi bir kural ihlalinin olmadığı kanaatine varılmıştır.

Dava konusu aracın kaza tarihi itibariyle parça ve işçilik bedeli 27.600 TL (KDV Dahil) edebileceği görüş ve kanaatine varılmıştır. Bu tutarla ilgilide dosyada faturalar tespit edilmiştir. Kaza tarihindeki 2 .EL Rayiç Değeri 505.000 TL olarak belirlenmiştir.

Dava konusu aracın kaza tarihi itibariyle ikinci el piyasa değerinin 505.000 TL olduğu ve yaşanan hasarında 27.600 TL bedel olduğu göz önünde bulundurulduğunda, 27.600 TL /505.000 = %5,5 oranında hasarlı olduğundan ve %50’nin üstünde hasarlı olmadığı düşünülürse aracın pert olmaması gerektiği, onarılmasının ekonomik olacağı kanaatine varılmıştır. Kaza tarihindeki değer kaybı 23.500 TL olarak belirlenmiştir.

Sayın Mahkemeniz tarafından varsa ödenen değer kaybının düşülmesi talep edilmiş ise de davalı ... Sigorta şirketi tarafından dosyaya sunmuş olduğu 24.07.2024 tarihli yazısında kesinleşmiş kusur olmadığından değer kaybı ödemediği tespit edilmiştir.

Dosya içerisindeki hasar fotoğrafları ve ekspertiz raporu üzerinden yapılan incelemede 2 gün yedek parça temini, 3 gün karoser onarım işlemi, 3 gün boya işlemi, 1 gün döşeme bölümü montaj ile test işlemleri ve 1 gün son montaj ve temizlik işlemi olmak üzere toplam 10 gün olarak belirlenmiştir.Kaza tarihi olan 10.02.2024 tarihine indirgendirdiğinde 520 TL (KDV Dahil) olarak belirlenmiştir.Araç mahrumiyeti tazminatı, aracın kullanılamadığı gün sayısı ile aracın günlük kiralama bedeli çarpılarak bulunur.

Buna göre 10 günlük MAKUL SÜRE'nin kiralama bedeline göre 10 gün x 520 TL = 5.200 TL bedel Araçta Meydana Gelen Mahrumiyet Bedeli hesap edilmiştir.Aracın makul onarım süresi içinde toplam bakım giderlerinin 1.380+40 = 1.420TL edebileceği tespit edilmiş olup, amortisman ve yakıt gibi giderler düştükten sonra aracın mahrumiyet zararının 5.500 - 1.420 = 4.080TL olduğu hesaplanmıştır.İkame Araç Bedeli 4.080TL olarak hesaplanmış olup,

davalı tarafın ikame bedeli için ödeme evrakı sunmadığı dikkate alındığında 4.080TL ikame araç bedeli davalı tarafa ait araç sürücüsü kusur nispeti dikkate alınarak bakiye araç ikame bedeli belirleme konusundaki değerlendirme ve takdir Sayın Mahkemenize ait olduğunu bildirir raporunu sunmuştur.

Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı tarafların beyan/itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür. Davacı vekilinin 14/04/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu harcını tamamladığı, dilekçeden bir örneğin davalı tarafa tebliğ edildiği görülmüştür.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Davacı taraf 10/02/2024 günü davalı ... adına kayıtlı davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS poliçesi bulunan 38 ... plakalı aracın davacıya ait 09 ...plakalı araçla trafik kazasına karıştığını kusurun karşı tarafta olduğundan bahisle kısmi olarak 1000 TL hasar bedeli, belirsiz olarak 1000 TL değer kaybı, belirsiz olarak 500 TL ikame araç bedeli talep ettiği görüldü.

Sigorta poliçesi incelenmesinde, 38 ... plakalı aracın ZMSS'in davalı sigorta şirketi bünyesinde sigortalandığı, trafik kayıtlarına göre ise malikin ve kaza tespit tutanağı ve Kayseri Cumhuriyet Bassavcılığı'nın ... İhbar dosya numaralı dosyası uyarınca sürücüsünün ise davalı ... ve 09 ...plakalı aracın davacıya ait olduğu olduğu anlaşılmıştır.

-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede,

Mahkememiz olayla ilgili kural ihlallerinin tespiti noktasında, hasar bedeli, değer kaybı ve ikame araç konusunda rapor almıştır. Kaza tespit tutanağı ve bilirkişi raporu uyarınca sürücü ... sevk ve idaresindeki 09 ...plakalı aracı ile kendi beyanına göre Osman Kavuncu Bulvarı Kıbrıs Mücahitleri Caddesi Kavşağında sağ yanından gelen ve 38 ... plakalı aracın servis yolundan gelip çarpması ve akabinde kaçması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir.

Sürücü/davalı ...’nin olay günü sabah 12.30 sıralarında sevk ve idaresindeki 38 ... plakalı Renault Scenic marka otomobil ile, Osman kavuncu Bulvarına parelel olarak bulunan Yüksek Işık Sokak (Servis Yolu) üzerinde ilerlerken, kendine göre dik yönde ve Osman Kavuncu Bulvarına çıkmak için kırmızı ışıkta bekleyen araçların karşı istikamete geçmeyi beklediği, ışığın yeşil ışık yanması ile birlikte 09 ...plakalı araçla birlikte diğer araçlarında karşıya geçmeye başladığı sırada aynı anda servis yolunda bulunan diğer araçlarında birlikte hareket ettiği, bu sırada 38 ... plakalı aracında servis yolu üzerinde bulunduğu,

halbuki yeşil ışık yandığında geçiş üstünlüğü ilk önce Kıbrıs Mücahitleri Caddesi istikametinden gelen ve ışıkta durur vaziyette bekleyen 09 ...plakalı araca ve diğer araçlara ait olduğu halde, Yüksek Işık Sokak (Servis Yolu) üzerinde bulunan 38 ... plakalı araç ve diğer araçların kendilerine DUR levhasına uymayıp, seyrine göre solundan gelen araç trafiğini dikkate almadan araç geçiş üstünlüğünü hiçe saydığı ve dikkatsiz ve kontrolsüz şekilde kavşak içine girmiş olduğu dosyadaki olay anına ilişkin cd'deki video kaydından ve bilirkişi raporundan anlaşılmıştır.

Halbuki kazanın meydana geldiği kavşakta geçiş üstünlüğü 09 ...plakalı araç sürücüsü ...'a aittir. Davalı ...'nin 2918 sayılı KTK'nun 47/c, 57/a ve 84/h maddelerinde düzenlenen asli trafik kurallarını ihlal ettiği ve tam kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

- Hasara ait değerlendirmede;

Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, kazalı aracın markası, modeli, yaşı ve hasarın boyutu birlikte irdelenmek suretiyle, kaza tarihi itibariyle hasarlı aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik ise, hasar bedeli, ekonomik değil ise kaza tarihindeki ikinci el satış bedeli ile kazadan sonraki hurda (sovtaj) değerinin tespit edilmesi, belirlenen rayiç değerden de aracın hurda bedeli indirilmek suretiyle davacının gerçek zararının tespiti yapılır.

Davacının aracında bilirkişi raporu uyarınca 27.600,00 TL hasar zararı bulunduğu görülmüştür.

-İkame araç bedeline ait değerlendirmede;

Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği, davalılardan istenen araç mahrumiyet zararını yönünden talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir.

Davacının aracının 10 günde tamir edilebileceğinden 4.080,00 TL ikame araç bedeli tespitine ilişkin bilirkişi raporunun uygun olduğu görülmüştür.

-Değer kaybına dair değerlendirmede;

Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek,

emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.

Dosya kapsamında alınan rapor Yargıtay uygulamalarına uygun olduğundan davacının aracının 23.500,00 TL değer kaybı zararı bulunduğu anlaşılmıştır.

-Sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.

Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. HD'nin 28/10/2013 tarih ve 2013/9624 Esas, 2013/14505 Karar).

Kaldı ki 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır. Somut olayda davalı sigorta şirketi değer kaybından ve hasar bedelinden sorumludur.

-Davalı ...'nin sorumluluğuna dair değerlendirmede;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/6031, K. 2015/13494)

Somut olayda, davalı ... işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde ve haksız fiil hükümleri (TBK'nun 49 ve devamı) uyarınca zarardan sorumludurlar.

- Faize ait değerlendirmede;

2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir.

Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Davalı gerçek kişi yönünden ise 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.

Anılan açıklamalar uyarınca davacının 09/05/2024 tarihli başvurusu dikkate alınarak 22/05/2024 tarihi temerrüt sigorta şirketi yönünden bu tarihten başlatılmıştır. Davalı gerçek kişi yönünden ise temerrüt tarihi olay tarihi kabul edilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır