Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/811 K.2025/694

Mahkememize açılan alacak davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin daha öncesinde yapılmış üye devirleri olmasına karşın en son 1400 nolu üye olarak davalı kooperatife kaydını yaptırdığını ve kooperatif ortağı olduğunu, bu tarihten beri davalı adına kayıtlı olan hesaba düzenli olarak aidat ödemelerini gerçekleştirdiğini, davalı yönetim kurulunun gerçekçi ve rasyonel olmayan kararları sebebiyle tüm üyelerden toplanan aidatlara ve aradan geçen uzun yıllara rağmen istifa tarihi itibarıyla herhangi bir daire teslimatı yapılamadığı gibi meydana getirilmiş bir bina da bulunmadığını, buna karşın müvekkilinin davalı kooperatife üye olduğu tarihten,

istifa dilekçesi gönderdiği 29.07.2020 tarihine kadar toplamda 179.250,00-TL ödeme yaptığını ancak davalının bila tarihli 2020 yılı birim fiyatları baz alınarak emsal bir kısım üyeler için düzenlediği kesin hesapta ayrıca 300.000,00-TL civarı borç çıkarıldığını, bu rakamlarında ödenmesi halinde endekslenmiş aidat ödemesi baz alındığında ise 600.000,00-TL toplam maliyet çıkarıldığını, aynı bölgede ve emsal büyükte istifa gününün şartlarına göre daire fiyatlarının 300.000 & 350.000-TL civarında olduğunu, bu durumun müvekkilinin büyük zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, bunun yanında müvekkiline verilecek olan ...

0 numaralı bağımsız bölümün halen olmadığını, daire teslimi olmamasına rağmen ... Genel İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından 3. şahıs alacaklı tarafından müvekkiline 89/1 haciz ihbarnamesi gönderildiğini, söz konusu haciz ihbarnamesinde davalı kooperatifin borçlu olduğunu, hatalı yönetim sebebiyle kooperatifin piyasaya kontrolsüz bir şekilde borçlandığını ve üyelerinin zarara uğramasına neden olunduğunu, tüm bu gelişmeler sonrasında müvekkilinin ...

5. Noterliğinin 29.07.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile istifa dilekçesinin davalıya tebliğ edildiğini, müvekkilinin istifa iradesinden sonraki döneme ait kooperatif aidat borçlarından sorumlu tutulamayacağını, fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak üzere davanın kabulü ile şimdilik 167.374,00-TL'nin müvekkiline ödenmesine, kooperatiften çıkan müvekkilinin tüm haklarının iadesine, müvekkilinin çıkma beyanının tebliğ edildiği tarih baz alınarak asıl alacağa ticari avans faiz uygulanmasına, yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmış süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

DELİLLER

... Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü kayıtları, kooperatif kayıtları, davacının istifasına ilişkin belge ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Dosyaya mübrez 22/04/2025 tarihli bilirkişi raporunda: davacı tarafın davalı kooperatifin üyesi iken ...

5. Noterliğinin 29/07/2020 tarihli ... yevmiye numaralı istifanamesi ile üyelikten ayrıldığı, istifanameye ilişkin ihtarnamenin davalı kooperatife 04/08/2020 tarihinde tebliğ edildiği, davacı tarafça davalıya noter kanalıyla yapılan bildirimle istifanın gerçekleştiği, davacıya tapu devri yapılmadığı için kooperatifler konunu ve kooperatif ana sözleşmesine göre kooperatifin istifadan kaçınmasının mümkün olmadığı, ana sözleşmenin 15. maddesinde devir dışında ortaklığı sona erenlerin sermaye ve diğer alacaklarının o yılın bilançosuna göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verileceğinin belirtildiği,

davacı tarafın davalı kooperatiften 2020 yılında istifa ettiği, 2020 yılı hesaplarının görüşüldüğü genel kurulun 09/07/2021 tarihinde yapıldığı, hal böyle olunca davacının alacağının 10/08/2021 tarihinde muaccel olduğu, davanın 09/10/2024 tarihinde açıldığı için dava tarihinde alacağın muaccel olduğu, davacının davalı kooperatife 179.250,00-TL ödeme yaptığı dosyadaki 30/07/2020 tarihli taraflarca imzalanan tutanaklardan anlaşıldığı,

Yargıtay'ın yerleşik kararlarına göre kooperatif üyeliğinden ayrılan üyeye yapılacak çıkma payı ödemesinde ortaklıktan ayrıldığı yıla ilişkin genel gider payının düşülmesi gerektiği, yapılan hesaplamaya göre davacı alacağından mahsup edilecek genel gider payının 3.229,45-TL olduğu, bu durumda davacının davalıdan 179.250,00-TL - 3.229,45-TL = 176.020,55-TL alacağının hesaplandığı, taraflarca imzalanan 30/07/2020 tarihli tutanakta genel gider payının 11.875,98-TL olarak kabul edildiği ve davacı alacağının 167.374,02-TL olduğunun kararlaştırıldığı, rapor ekindeki mizan tablosunda da davacı alacağının 167.374,02-TL'ye ayarlandığı,

bu tutara 10/08/2021 tarihinde itibaren yasal faiz işleyeceği, davacının üyelikten ayrıldığı 2020 yılı hesaplarının görüşüldüğü genel kurulda çıkan üyelere yapılacak ödemelere ilişkin herhangi bir erteleme kararı alınmadığı, kooperatif ana sözleşmesinin 15. maddesinde "ortaklığı sona erenlerin yerine ortak alınması halinde eski ortağın 21. madde uyarınca ödediği gider taksitleri derhal ödenir" hükmünün yer aldığı, bu nedenle ayrılan ortağın doğrudan üyelik payı yerine yeni ortak alındığına ilişkin bir tespit yapılamadığı,

mahkemece yapılacak araştırma sonucunda davacı üyenin doğrudan üyelik payı yerine yeni ortak alındığı tespit edilirse davacının çıkma payı alacağının yeni ortak alınma tarihinde muaccel olacağı yönünde görüş bildirmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, davacının, davalı kooperatiften çıkma payı alacağının tahsili talebine ilişkindir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının davalı kooperatifin üyesi iken ... 5. Noterliği'nin 29/07/2020 tarihli, ... yevmiye numaralı istifanamesi ile üyelikten ayrıldığı, söz konusu istifanamenin davalı kooperatife 04/08/2020 tarihinde tebliğ edildiği görülmektedir. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 13. Maddesinde ortağın ana sözleşmeye uygun olarak yapacağı isteğe rağmen kooperatifin istifayı kabulden kaçınması halinde ortağın çıkma dileğini noter aracılığıyla kooperatife bildirmesi halinde çıkmanın gerçekleşeceği düzenlenmiş olup, davalı kooperatif ana sözleşmesinin ilgili maddesinde de paralel bir düzenleme yer almaktadır. Davacıya tapu devri de yapılmamış olduğu göz önünde bulundurulduğunda davalıya gönderilen istifa iradesinin kooperatife ulaştığı anda istifa gerçekleşmiştir.

Davacı 2020 yılında noter vasıtasıyla kooperatiften istifa ettiği için çıkma payı alacağı 2020 yılı genel kurul tarihinden 1 ay sonra muaccel olur. Dosya arasında yer alan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü kayıtlarına göre davalı kooperatifte 2020 yılına ilişkin genel kurulun 09/07/2021 tarihinde yapıldığı ve bilançonun kabul edildiği, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/2 maddesi uyarınca çıkma payı alacağının ertelenmesine dair bir karar alınmadığı, buna göre davalı tarafın ihtara gerek olmaksızın genel kurul tarihinden bir ay sonraki tarih olan 10/08/2021 tarihinde temerrüde düştüğü ve alacağın bu tarihte muaccel olacağı kabul edilmelidir.

1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1. ve ana sözleşmenin 15/1. maddesi gereğince, çıkan ortak, ayrıldığı yıl sonu bilançosuna göre hesaplanacak olan masraf hissesi (genel gider payı) düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkına haiz olur. Söz konusu madde emredici nitelikte olup, kooperatif, çıkan ortağa hak ettiği çıkma payından daha yüksek miktarda ödeme yapamaz veya borçlanamaz zira aksi taktirde kooperatifin diğer ortakları aleyhinde, onların zararına uygulama yapılmış olur.

Aynı Kanun'un 17/2 nci maddesi uyarınca kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşüreceği gerekçesiyle ödemelerin 3 yıla kadar geciktirilmesine ilişkin bir kararın genel kurulda alınması mümkün ise de böyle bir karar alınmadığı görülmüştür. Bu usul ve ilkelere göre düzenlenen ve mahkememizce de benimsenen bilirkişi raporuna göre davacının 176.020,55-TL çıkma payı alacağı bulunduğu ve alacağın 09/07/2021 yapılan genel kurul sebebiyle 10/08/2021 tarihinde davalının temerrüde düştüğü kabul edilmiştir.

Davacı vekili kooperatiften çıkan davacının yerine çok kısa süre içerisinde yeni ortak alındığını, bu hususun kooperatife ve kolluğa müzekkere yazılarak araştırılması gerektiğini talep etmiş ise de bu hususta bilirkişi raporunda değerlendirme bulunduğu, kooperatiflerde açık kapı ilkesi gereği sürekli üye giriş çıkışları olduğu, çıkan üyenin yerine yeni üye alınmasını tespit etme imkanının bulunmadığı, kooperatiflerde bu yönde bir kayıt tutulmadığı,

bu tespitin ancak üyeye daire tahsisi yapılması durumunda ve daire tahsisi yapılan üyenin kooperatiften ayrılması durumunda mevcut üyeler dışında yeni giriş yapan bir üyeye bu tahsisin yapılması durumunda mümkün olacağı belirtilmiştir. Davacıya daire tahsisi yapılmadığı için bu hususun tespiti mümkün değildir. Kolluk araştırması sonucunda tespiti mümkün olmadığı gibi, bilirkişi tarafından kooperatif kayıtları üzerinde yapılan yerinde inceleme sonucunda da tespit edilememiştir.

Bu nedenle muacceliyet tarihi, yukarıda açıklandığı üzere kooperatifler kanunu hükümlerine göre belirlenmiştir.

Kooperatif ile üyesi arasındaki ilişki bir ticari iş değildir. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2018/815 E., 2018/3959K. Sayılı ilamı) Bu nedenle davacının ticari avans istemi reddedilmiş, ıslah talep edilmemesi nedeniyle taleple bağlı kalınarak 167.374,00-TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine dair aşağıdaki hükmün tesisi uygun görülmüştür.

DAVANIN KABULÜ İLE

1-167.374,00-TL çıkma payı alacağının 10.08.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

2-Davacının alacağı ticari avans faizi uygulanması talebinin REDDİNE,

3-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 11.433,32-TL ilam harcından, tahsil edilen 2.858,33-TL peşin harcın mahsubuna, bakiye 8.574,99-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

5-Davacı tarafın yaptığı 427,60-TL başvurma harcı, 2.858,33-TL peşin harç, 4.000,00-TL bilirkişi ücreti, 847,00-TL posta ücreti olmak üzere toplam 8.132,93-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,

7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil eden davacıya ödenmesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal iki haftalık süresi içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

09/07/2025 Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı