Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/56 K.2025/533

Mahkememize açılan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " ...Bankası Kayseri Şubesi’nin TR... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 250.000,00 TL tutarındaki 21/06/2023 basım tarihli 05/01/2024 keşide tarihli çekin ve ...Bankası Kayseri Şubesi’nin TR... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 60.000,00 TL tutarındaki 21/06/2023 basım tarihli 15/09/2023 keşide tarihli çekin müvekkil yedinde kaybolmuş olması nedeniyle zayi olduğunu, bu nedenlerle söz konusu çeklerin iptalini " talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi nedenine dayalı hasımsız çek iptali istemine ilişkindir.

Talebin yasal dayanağı TTK'nın 651. ve devamı maddeleridir. TTK'nın 651. maddesine göre kıymetli evrak zayi olduğu taktirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. TTK'nın 757. maddesine göre de rızası olmaksızın poliçe elinden çıkmış olan kimse, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki mahkemeden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. TTK'nın 759. maddesinde ise poliçeyi eline geçiren kimse bilinemiyorsa poliçenin iptaline karar verilebilir. TTK'nın 818. maddesindeki yollama nedeniyle poliçeyle ilgili bu hükümler "çek" için de uygulanır.

İş bu talep basit usule tabi olup HMK'nun 320/1. maddesi gereğince mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden de karar verebileceğinden HMK'nın 30. maddesindeki usul ekonomisi ilkesi hükümleri gereği de hasımsız nitelikteki iş bu çekişmesiz yargı işine ilişkin dosya üzerinden inceleme yapılarak karar vermek gerekmiştir.

Yapılan bu genel açıklamalar çerçevesinde somut talep irdelendiğinde talep ve dava konusu edilen, ... Bankası Kayseri Şubesine ait keşidecisi ...Danışmanlık Tarım ve Hayvancılık San. Tic. Ltd.Şti olan; 05/01/2024 keşide tarihli ... seri nolu 250.000,00 TL bedelli çekin ve 15/09/2023 keşide tarihli ... seri nolu 60.000,00 TL bedelli çekin zayii nedeniyle iptalini talep edilmektedir.

TTK'nın 762. maddesi gereğince Ticaret Sicili Gazetesinde söz konusu çeklerin elinde bulunduranların ilk ilan tarihinden itibaren üç ay içerisinde mahkememiz dosyasına getirmeleri aksi takdirde çekin iptaline karar verileceği hususunda Ticaret Sicili Gazetesinde 24/01/2025, 04/02/2025 ve 17/02/2025 tarihlerinde ilanlar yaptırılmış, yapılan ilanlara rağmen dava konusu çekler ile ilgili herhangi başvurunun olmadığı görülmüştür.

-Talebe konu ... Bankası Kayseri Şubesine ait keşidecisi ...Danışmanlık Tarım ve Hayvancılık San. Tic. Ltd.Şti olan, 15/09/2023 keşide tarihli, ... seri nolu 60.000,00-TL bedelli çekin vade tarihinden itibaren yasal 3 aylık sürenin dolduğu ve karar tarihi tarihi itibariyle de dava konusu çek ile ilgili herhangi başvurunun olmadığı ve çek aslınında ibraz edilmediği anlaşılmıştır. ... Bankası A.Ş.'nden gönderilen 22/05/2025 tarihli cevabi yazısında dava konusu ilgili çekin bankaya ibraz edilmediği mahkememize bildirilmiştir.

Dava konusu ... Bankası Kayseri Şubesine ait keşidecisi ...Danışmanlık Tarım ve Hayvancılık San. Tic. Ltd.Şti olan, 15/09/2023 keşide tarihli, ... seri nolu 60.000,00-TL bedelli çekin zayii olduğu TTK'nın 764 vd. maddesindeki yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır. Bu nedenlerle, TTK'nın 651. ve 818/1-s. bendi yollaması ile aynı yasanın 757,759,760,762. ve 764. maddeleri uyarınca, davacının üzerinde hamil ve hak sahibi olduğu anlaşılan çekin iptaline karar vermek gerekmiştir.

-Talebe konu ... Bankası Kayseri Şubesine ait keşidecisi ...Danışmanlık Tarım ve Hayvancılık San. Tic. Ltd.Şti olan, 05/01/2024 keşide tarihli ... seri nolu 250.000,00 TL bedelli çekin ibraz edilip edilmediği hakkında ... Bankası A.Ş.'e müzekkere yazıldığı, ilgili bankanın 31/01/2025 tarihli cevabı yazılı ile çekin ...Bankası takas merkezi aracılığıyla ibraz edildiğinin bildirildiği görüldü... Bankası A.Ş'e yazılan müzekkere cevabında ilgili çekin ... Tarım Ürünleri Üretim Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (VKN : ...) tarafından 16/01/2024 tarihinde takasbankta sorgulanmış ve aynı gün hamil tarafından muamelesiz iadesi talep edildiği bildirilmiştir.

Davacı vekiline dava konusu çek hakkında dava dışı " ... Tarım Ürünleri Üretim Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne" karşı istirdat davası açması için 2 haftalık kesin süre verildiğine dair muhtıra çıkartılmış, muhtıra 26/04/2025 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş ancak davacı vekili tarafından istirdat davası açıldığına dair mahkememize herhangi bir bilgi verilmemiş ve işbu karar tarihi itibariyle UYAP üzerinden yapılan sorgulamada da herhangi bir istirdat davası açılmadığı görülmüştür.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

TTK'nın 818/1-s maddesi yollaması ile çekler hakkında da uygulanacak olan TTK'nın 763. Maddesinde; " Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır," hükmüne yer verilmiştir,

Yargıtay içtihatlarına göre "Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. (Yargıtay 11. HD 2017/1464 E., 2018/7019 K.; 2018/1083 E., 2019/2952 K.; 2016/13390 E., 2018/5022 K. Sayılı kararları ve aynı mahiyette pek çok kararı)

TTK'nın 759. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Somut olayda istidat davası açılmayan ... Bankası Kayseri Şubesine ait keşidecisi ...Danışmanlık Tarım ve Hayvancılık San. Tic. Ltd.Şti olan, 05/01/2024 keşide tarihli ... seri nolu 250.000,00 TL bedelli çek ile ilgili mahkememiz açıklanan gerekçelerle talebin reddine karar verilmiştir.

Hakim ... · e-imzalıdır