Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/624 K.2026/110

Mahkememize açılan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " Müvekkil ... San. Tic. A.Ş. ......... seri numaralı çeklerin hamili olduğunu, bu çeklerin müvekkil şirkete ticaret yapmış olduğu firmalar tarafından verildiğini, müvekkilde bu çekleri... San. ve Tic. A.Ş.'e aralarındaki ticarete yönelik ödeme olarak ...

Kargo Yurt İçi ve Yurt Dışı Taşımacılık A.Ş. ile alıcısına gönderilmek üzere kargoya verdiğini, ancak çeklerin ilgili kargo şirketinde taşımacılık esnasında kaybolduğunu, kargo şirketi kargonun akıbeti ile ilgili olumlu bir netice elde edilemediği yönünde müvekkile bildirim yaptığını, çekin kaybedilmesinden sonra müvekkil keşideci ile iletişime geçmiş ve durumdan keşideciyi haberdar ettiğini, çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkil açısından telafisi imkansız zararlar doğurabileceğinden, -... seri numaralı 324.000.00 TL tutarlı ve 31.07.2025 tarihli çekin, -... seri numaralı 650.000,00 TL tutarlı 05.08.2025 tarihli çekin,

-... seri numaralı 200.000,00 TL tutarlı 15.08.2025 tarihli çekin ve -... seri numaralı 500.000,00 TL tutarında 30.08.2025 tarihli çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini " talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi nedenine dayalı hasımsız çek iptali istemine ilişkindir.

Talebin yasal dayanağı TTK'nın 651. ve devamı maddeleridir. TTK'nın 651. maddesine göre kıymetli evrak zayi olduğu taktirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. TTK'nın 757. maddesine göre de rızası olmaksızın poliçe elinden çıkmış olan kimse, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki mahkemeden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. TTK'nın 759. maddesinde ise poliçeyi eline geçiren kimse bilinemiyorsa poliçenin iptaline karar verilebilir. TTK'nın 818. maddesindeki yollama nedeniyle poliçeyle ilgili bu hükümler "çek" için de uygulanır.

İş bu talep basit usule tabi olup HMK'nun 320/1. maddesi gereğince mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden de karar verebileceğinden HMK'nın 30. maddesindeki usul ekonomisi ilkesi hükümleri gereği de hasımsız nitelikteki iş bu çekişmesiz yargı işine ilişkin dosya üzerinden inceleme yapılarak karar vermek gerekmiştir.

Yapılan bu genel açıklamalar çerçevesinde somut talep irdelendiğinde talep ve dava konusu edilen çekler; ... Kayseri Ticari Şubesine ait keşidecisi ... A.Ş.'ne ait 31/07/2025 tarihli ... seri nolu 324.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası Siteler/Ankara Şubesine ait keşidecisi ...nş. Ve Dek. San. olan 05/08/2025 tarihli ... seri nolu 650.000,00 TL bedelli çek, ... Kayseri Şubesine ait keşidecis...th. İhr. San.Tic. Ltd.Şti olan 15/08/2025 tarihli ... seri nolu 200.000,00 TL bedelli çek, ... Ankara/Ticari Şubesine ait keşidecis...Ş./Tekon Yapı İnş. Tic. Ltd.Şti olan 30/08/2025 tarihli ... seri nolu 500.000,00 TL bedelli çeklerdir.

Dava konusu çeklerden; ... Kayseri Ticari Şubesine ait keşidecisi ...A.Ş.'ne ait 31/07/2025 tarihli ... seri nolu 324.000,00 TL bedelli çekin ibraz edilip edilmediği hususunda yazılan müzekkereye ilgili bankanın 18/08/2025 tarihli cevabı müzekkeresinde...Bankasına ibraz edildiğinin bildirildiği, ... Bankası A.Ş 01/09/2025 tarihli cevabi müzekkeresinde ilgili çekin... A.Ş tarafından ibraz edildiği, ilgiliye şerh düşülerek iade edildiği mahkememize bildirmiştir.

... Bankası Siteler/Ankara Şubesine ait; keşidecisi...Ve Dek. San. olan 05/08/2025 tarihli ... seri nolu 650.000,00 TL bedelli çekin ibraz edilip edilmediği hususunda yazılan müzekkereye ilgili bankanın 06/10/2025 tarihli cevabi müzekkeresinde ...Bankası A.Ş'e ibraz edildiğinin bildirildiği, ... Bankası A.Ş 08/10/2025 tarihli cevabi müzekkeresinde ilgili çekin ... ... Anonim Şirketi tarafından ibraz edildiği mahkememize bildirmiştir.

... Kayseri Şubesine ait; keşidecisi .... İth. İhr. San.Tic. Ltd.Şti olan 15/08/2025 tarihli ... seri nolu 200.000,00 TL bedelli çekin ibraz edilip edilmediği hususunda yazılan müzekkereye ilgili bankanın 15/09/2025 tarihli cevabi müzekkeresinde ...i Bankası A.Ş'e ibraz edildiğinin bildirildiği, ... Bankası A.Ş 29/09/2025 tarihli cevabi müzekkeresinde ilgili çekin ... tarafından ibraz edildiği mahkememize bildirmiştir.

... Ankara/Ticari Şubesine ait; keşidecisi Metr... Yapı İnş. Tic. Ltd.Şti olan 30/08/2025 tarihli ... seri nolu 500.000,00 TL bedelli ibraz edilip edilmediği hususunda yazılan müzekkereye ilgili bankanın 01/09/2025 tarihli cevabi müzekkeresinde Türkiye ... Bankası A.Ş'e ibraz edildiğinin bildirildiği, Türkiye ... Bankası A.Ş 11/09/2025 tarihli cevabi müzekkeresinde ilgili çekin... A.Ş tarafından ibraz edildiği mahkememize bildirmiştir.

Davacı vekiline; davaya konusunu iptalini talep ettiği ve ibraz edilen dava konusu çekler yönünden elinde bulunduran 3.kişilere karşı (istirdat) davası açması aksi halde dava

konusu bu çekle ilgili verilmiş ödeme yasağına dair ihtiyati tedbirin kaldırılmasına ve açılan işbu

zayi nedeniyle iptal davasınında reddine karar verileceği hususunda ihtaratlı tebligat çıkarılmıştır.

Dava konusu çeklerin kaybolduğundan ve iptali istendiğinden bahisle Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde 24/07/2025, 04/08/2025 ve 15/08/2025 tarihlerinde usulünce 3 kez ilan edilmiştir.

Davacı vekili tarafından dava konusu; ... Kayseri Ticari Şubesine ait keşidecisi ...n. A.Ş.'ne ait 31/07/2025 tarihli ... seri nolu 324.000,00 TL bedelli çeke yönelik Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin... esas sayılı numarası ile istirdat davası açtığını,

Denizbank Kayseri Şubesine ait; keşidecisi.... San.Tic. Ltd.Şti olan 15/08/2025 tarihli 2123170 seri nolu 200.000,00 TL bedelli çeke yönelik Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin...esas sayılı numarası ile istirdat davası açtığını,

Halkbank Ankara/Ticari Şubesine ait; keşidecisi ...n Yapı İnş. Tic. Ltd.Şti olan 30/08/2025 tarihli ... seri nolu 500.000,00 TL bedelli çeke yönelik Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı numarası ile istirdat davası açtığını bildirmiştir.

Davacı vekiline verilen süre içinde dava konusu çekleri ibraz eden üçüncü kişilere karşı istirdat davası açıldığından dava konusu edilen; -... Kayseri Ticari Şubesine ait keşidecisi ... San. A.Ş.'ne ait 31/07/2025 tarihli ... seri nolu 324.000,00 TL bedelli çek, -... Kayseri Şubesine ait; keşidecisi ... İhr. San.Tic. Ltd.Şti olan 15/08/2025 tarihli ... seri nolu 200.000,00 TL bedelli çek, -... Ankara/Ticari Şubesine ait; keşidecisi ..../Tekon Yapı İnş. Tic. Ltd.Şti olan 30/08/2025 tarihli ... seri nolu 500.000,00 TL bedelli çekler hakkındaki eldeki davanın konusuz kalması nedeniyle iş bu çekler yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

Dava konusu edilen ; ... Bankası Siteler/Ankara Şubesine ait; keşidecisi ... San. olan 05/08/2025 tarihli ... seri nolu 650.000,00 TL bedelli çek yönünden ise dava dışı "...Anonim Şirketi" karşı istirdat davası açması için 2 haftalık kesin süre verildiğine dair muhtıra çıkartılmış, muhtıra 14/10/2025 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş ancak davacı vekili tarafından istirdat davası açıldığına dair mahkememize herhangi bir bilgi verilmemiş ve işbu karar tarihi itibariyle UYAP üzerinden yapılan sorgulamada da herhangi bir istirdat davası açılmadığı görülmüştür.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

TTK'nın 818/1-s maddesi yollaması ile çekler hakkında da uygulanacak olan TTK'nın 763. Maddesinde; " Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır," hükmüne yer verilmiştir.

Yargıtay içtihatlarına göre "Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. (Yargıtay 11. HD 2017/1464 E., 2018/7019 K.; 2018/1083 E., 2019/2952 K.; 2016/13390 E., 2018/5022 K. Sayılı kararları ve aynı mahiyette pek çok kararı)

TTK'nın 759. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Somut olayda istidat davası açılmayan ... Bankası Siteler/Ankara Şubesine ait; keşidecis...olan 05/08/2025 tarihli ... seri nolu 650.000,00 TL bedelli çek ile ilgili mahkememizce davanın reddine ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır