Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/956 K.2025/947

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " Müvekkili ... Kapı San. Tic. Ltd.Şti Kayseri Organize Sanayide çelik kapı imalatı yaptıklarını , ticaretle uğraştıklarını, Müvekkilinin bir araç satın almak istediğini, davalı ... ile 2014 model Audi 8 Marka siyah renk, 06 ...plakalı, ... şase numaralı araç satışı için vadeli olarak sözlü anlaşma yapıldığını, ...'ın belirtilen aracın kendisine ait olduğunu, , ancak halen aracın satışını üstüne almadığını , aracın satışının ... San.Tic.

A.Ş. İsimli şirket üzerinde olduğunu, çeklerin kendisine teslim edildiğinde aracın noter satışının derhal ... San. Ve Tic. A.Ş. Tarafından müvekkiline verileceğini belirterek aracın müvekkiline göstermek amacıyla getirdiğini ve müvekkilinde yanında bulunan ...ile beraber aracın Kayseri Oto sanayide servislere gösterdiğini ve aracın ...'a teslim edilerek aracın kesin olarak almaya karar verildiğini belirterek,

Halk Bankasına ait 31/10/2025 vade tarihli 750.000,00 TL tutarlı ... çekin, 30/11/2025 vade tarihli 1.000.000,00 TL tutarlı ... çekin, 31/12/2025 vade tarihli 1.000.000,00 TL ... nolu çeki ... emruhavalesine düzenlendiğini ve teslim edildiğini, ancak ... ile görüştüğünü ancak çeklerin iade edilmediğini nede aracı müvekkiline teslim ettiğini ve noter satışı yapıldığını belirterek 750.000,00 tutarlı 31/10/2025 vade tarihli ... çek numaralı Halk Bankasına ait çek hakkında öncelikle teminatsız olarak mahkeme aksi kanaatte ise teminat karşılığı ihtiyati tedbir kararı verilmesini, ilgili bankaya müzekkere yazılarak ödeme yasağı konulmasına,

ilgi çek hakkında icra takibi başlatılması halinde takibin durdurulmasına, davalıya teslim edilen dava konusu çekin , bedelsiz kaldığının tespiti ile müvekkili şirketin karşı tarafa borçlu olmadığının tespitine davalı elinde bulunan çekin müvekkiline iadesine veya hükümsüz sayılmasına, davalı aleyhinde %20 oranında tazminatı hükmedilmesine, davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama harç ve giderleri vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

CEVAP

6325 Sayılı Kanun'un 18/A-2. maddesi uyarınca dava dilekçesi davalıya tebliğe çıkarılmamıştır.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

Dava şartı medeni usul hukukuna ait bir kurumdur. Bunun amacı bir davanın esası hakkında incelemeye geçilebilmesi için gerekli bütün şartları ve bunların incelenmesi usulünü tespit etmek; böylece davaların daha çabuk, basit ve ekonomik bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olmaktır. Dava şartları dava açılabilmesi için değil mahkemenin davanın esası hakkında inceleme yapabilmesi (davanın esasına girebilmesi) için gerekli olan şartlardır. Buna davanın dinlenebilmesi şartları da denir. Mahkeme dava şartlarından birinin bulunmadığını tespit ederse davanın esası hakkında inceleme yapamaz; davayı dava şartı yokluğundan (usulden) reddetmekle yükümlüdür. Dava şartlarının bulunup bulunmadığı davada hâkim tarafından re'sen gözetilir.

6100 sayılı HMK'nun 114/1. maddesinde, dava şartları açıkça sayılmış ve yine HMK'nun 114/2. maddesi gereğince diğer kanunlarda sayılan dava şartlarına da atıfta bulunmuştur.

7445 sayılı Kanun'un 43/1-a maddesi uyarınca 01/09/2023 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nun 5/A. maddesinde (Ek:6/12/2018-7155/20 maddesi): "(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." şeklinde getirilen düzenleme ile arabuluculuk müessesesine başvurunun bir dava şartı olduğunu benimsenmiştir.

İşbu karşı dava söz konusu Yasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarih olan 01/09/2023'den sonra açılmıştır. Dosya incelendiğinde bu aşamadaki talep ve davanın niteliğine göre, davanın da ticari bir dava olduğu ve menfi tespit istemine ilişkin olduğu görüldüğünden dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartının mahkememizce resen aranması gerektiği anlaşılmıştır.

Davacı vekilince arabuluculuk son tutanağı sunulmamış dava dilekçesinde de açıkça arabuluculuğa başvurulmadığının belirtilmiş olduğu anlaşılmıştır.

Bu nedenle, dava dosyası ele alınarak incelenmiş dava dilekçesi tebliğe çıkarılmaksızın ve herhangi bir işlem yapılmaksızın arabulucuya başvurulmadan işbu davanın açıldığının anlaşılması nedeniyle 6102 sayılı TTK'nun 5/A. maddesi ile 6325 sayılı Kanun'un 18/A. maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.