Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/700 K.2024/102

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı şirketin yürüttüğü inşaat işinin yapı projelerinin hazırlanması ve uygulayıcıların temini işinin davacı şirket tarafından üstlenildiğini ve bu işin yerine getirildiğini, davalı şirketin bedel ödeme borcunun büyük bir kısmını yapmadığını, taraflar arasında iş bedeli konusunda bir sözleşme olmadığını, mimarlar mühendisler odası asgari ücret tarifelerinin uygulanması gerektiğini, Kayseri Bölgesinde 12.416 m² alanlı inşaatta 4A sınıfı yüzeysel temel betonarme işi için;

statik proje bedelli alacakları için 5.000,00-TL, statik fenni mesuliyet bedeli alacağı için 5.000,00-TL, mimari proje yapımı bedeli alacağı için 5.000,00-TL, bedelli alacak için 5.000,00-TL, mimari TUS bedeli alacağı için 5.000,00-TL, harita TUS bedeli alacağı için 2.500,00-TL, elektrik projesi yapımı ve elektrik TUS bedeli alacağı için 2.500,00-TL olmak üzere toplam 30.000,00-TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında davacı şirketin yürüttüğü inşaat işinin takım projelerinin hazırlanması hususunda sözlü mutabakat bulunduğunu, davacı şirketin davalı şirkete verdiği hizmetler için fatura düzenlemediğini, davacının yaptığı işin belgelendirilmediğini, davalı adına fatura düzenlenmediği için davalı şirketin KDV iadesi alma hakkını kaybettiğini, davacının yaptığı işleri belgelendirmemesi nedeniyle davalının mesken ruhsatı da alamadığını, davacının davalıdan maddi talepte bulunabilmesi için iddia ettiği tüm projelerle ilgili olarak üçüncü kişilerin tüm haklarını ödemesi gerektiğini bildirerek, davanın reddini istemiştir.

DELİLLER

Davacı vekili davası 30.000,00-TL alacak için açmış ve bilirkişi ek raporundan sonra mimari proje yapımı nedeniyle alacak tutarını 73.644,64 TL artırarak 78.644,64-TL'ye, elektrik projesi yapımı ve elektrik teknik uygulama sorumluğulu işi nedeniyle alacak tutarını 32.842,18-TL artırarak 35.342,18-TL'ye, harita teknik uygulama sorumluluğu işi nedeniyle alacak tutarını 3.235,00-TL artırarak 5.735,00-TL'ye,

statik teknik uygulama sorumluluğu ve statik proje yapımı işi nedeniyle alacak tutarını 194.214,45-TL artırarak 204.214,35-TL'ye mimari mesleki uygulama sorumluluğu işi nedeniyle olan alacak tutarını 153.298,77-TL'ye ve mimari teknik uygulama sorumluluğu işi nedeniyle olan alacak tutarını ise 116.672,86-TL artırarak 121.672,86-TL'ye yükselterek tüm talepleri toplamı olan 598.907,80-TL üzerinden tamamlama harcını ikmal etmiştir.

Mahkememizden verilen 07/09/2021 tarih ve ... Esas ... sayılı kararı Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 22/06/2022 tarih ve 2022/77 Esas - 2022/872 Karar sayılı ilamıyla kaldırılmakla, Mahkememizin ... esas sırasına kaydı yapılarak işbu dosya üzerinden yargılamaya devam olunmuştur.

Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nin 2022/77 esas - 2022/872 karar sayılı ilamı ile, '' Mahkemece alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş ise de; hükme esas alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 481. maddesinde.

"Eserin bedeli önceden belirlenmemiş veya yaklaşık olarak belirlenmişse bedel, yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir" düzenlemesine yer verilmiş olup taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmamakla birlikte, eser sözleşmesiyle ilgili akdi ilişkinin varlığının sabit olduğundan ve taraflar bedelde mutabık olmadıklarından, iş bedeli ihtilaflı olup yapılan işin bedelinin, Yasa'nın sözü edilen bu hükmü uyarınca, yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiç fiyatlarına göre belirlenmesi gerekmektedir.

Bu sebeple, taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmadığından ve işin bedeli önceden kararlaştırılmayıp iş bedeli taraflar arasında çekişme konusu olduğuna göre 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 481. maddesi uyarınca iş bedelinin yapıldığı yılın mahalli piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi ve belirlenen bu iş bedelinden de iş sahibi tarafından yasal delillerle ispatlanan ödemelerin düşülerek sonuca gidilmesi gerekir.

Mahalli piyasa rayiçleri içerisinde yüklenici kârı ve KDV olacağından bunlar ayrıca eklenmeyecektir. davacının iş bedeli alacağı yukarıda izah edilen şekilde belirlenmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olduğu'' gerekçesi ile kaldırılmakla Mahkememizin işbu dosyası üzerinden yargılamaya devam olunmuştur.

Mahkememizce BAM kaldırma kararında belirtilen sebepler gözetilmek suretiyle yeni bir hesap yapılması bakımdan ek rapor aldırılmak üzere dosya bilirkişilere tevdi edilmiştir.

Mahkememizce alınan 23/03/2023 tarihli ek raporundan özetle. Kayseri BAM 4. Hukuk Dairesini 2022/77 esas ve 2022/872 karar sayılı 22.06.2022 tarihli kaldırma kararında.

“Taraflar Arasında Yazılı Sözleşme bulunmadığından ve işin bedeli önceden "kararlaştırılmayıp iş bedeli taraflar arasında çekişme konusu olduğuna göre 6098 sayılı tbk'nun 481. maddesi uyarınca iş bedelinin yapıldığı yılın mahalli piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi ve belirlenen bu iş bedelinden iş sahibi tarafından yasal deliller ile ispatlanan ödemelerin düşülerek sonuca gidilmesi gerektiği,

mahalli piyasa rayiçleri içerisinde yüklenici karı ve kdv olacağından bunların ayrıca eklenmeyeceği” şeklinde verilen kaldırma kararındaki sebepler ile yapılan işlerin yapıldığı yıla göre mahalli rayiç fiyatlarının 2010 yılı rayiç fiyatları nazara alınarak KDV'siz ve müteahhit karsız yüklenici karı olmadan yapılan hesaplamalara göre davacının yapmış olduğu iş bedelinin 188.600,00 TL olarak hesaplanmış olduğu, dosyada yapılan inceleme ve değerlendirmelere göre davalı tarafından davacıya ödenen yasal ödemeler toplamının 24.000,00 TL olarak belirlenmiş olduğu,

davacının yaptığı işlerin yapıldığı yıl piyasa rayiçlerine göre toplam tutarı olan 188.600,00TL”'den ispatlanan yasal ödeme olan 24.000,00 TL'nin düşülmesi ile davacının bakiye alacağının 164.600,00 TL olarak hesaplanmış olduğu olduğu yönünde rapor edilmiştir.

Mahkememizce bilirkişi heyetinden alınan son rapor ayrıntılı, denetime elverişli ve önceki raporlar ile çelişkili olup, önceki raporlar ile aradaki çelişkinin giderilebilmesi, BAM kaldırma kararında değinilen hususların karşılanması, tarafların bilirkişi raporuna yönelik beyan ve itirazlarının ayrı ayrı ve ayrıntılı olarak değerlendirilmesi ve bu suretle davacının tüm alacak kalemleri yönünden kanun, sözleşme ve BAM kararında işaret edilen hususları gözeten bir surette hesap yapılarak ek rapor tanzim edilmesi hususunda dosya önceki rapor düzenleyen bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.

Mahkememizce alınan 18/12/2023 tarihli ek raporundan özetle; Son hazırlanan rapor Kayseri BAM 4. HD'nin 2022/77 esas ve 2022/872 karar sayılı kaldırma kararında belirtilen şekilde ''İş bedelinin yapıldığı yılın mahalli piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi ve belirlenen bu iş bedelinden iş sahibi tarafından yasal deliller ile ispatlanan ödemelerin düşülerek sonuca gidilmesi gerektiği, mahalli piyasa rayiçleri içerisinde yüklenici karı ve KDV olacağından bunların ayrıca eklenmeyeceği'' nazara alınarak hesap edilmiş olduğundan evvelki raporlar ise TMMOB tarifelerine göre yapılmış olduğundan raporlar arasında çelişki meydana geldiğine, son raporun BAM kararı uyarınca hazırlanmış olduğundan bam kararına uygun hesaplamalar olduğu yönünde rapor edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davalı şirketin yürüttüğü inşaat işinin yapı projelenini hazırlanması ve uygulayıcıların temini işinin davacı şirket tarafından üstlenildiği gerekçesi ile statik proje bedeli, statik fenni mesuliyet bedeli, mimari proje yapımı bedeli, mimari TUS bedeli, harita TUS bedeli, elektrik projesi yapımı ve elektrik TUS bedeli alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta davacının davalıya ait Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, Sümer Mahallesi, 4862 ada, 8 parsel nolu taşınmaz üzerine yapılan bina ile ilgili proje ve yapı ruhsatında statik teknik uygulama yapımı ve uygulamasını üstlenmiş olduğu, taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmasa da sözlü eser sözleşmesi ilişkisinin kurulduğu konusunda bir ihtilâf olmadığı görülmektedir.

Eldeki davada statik proje bedeli, statik fenni mesuliyet bedeli, mimari proje yapımı bedeli, mimari TUS bedeli, harita TUS bedeli, elektrik projesi yapımı ve elektrik TUS bedeli alacaklarının tahsilinin talep edildiği açıktır.

Mahkememizce belediyeden ilgili işlem dosyası ve projeler getirtilmiş olup, projelerin onaylı projeler olduğu, davacı tarafından hazırlanan projelerin taslak proje olmayıp uygulama projesi olduğu, yapılan projelerin İmar Mevzuatına uygun olduğu ve Kocasinan Belediyesi tarafından onaylanarak proje konusu Kayseri İli Kocasinan İlçesi Sümer Mahallesi 4862 ada 8 parsel için yapı ruhsatı verildiği tetkik edilmiştir.

Sözleşme ilişkisinin kurulduğu yürürlükte bulunan 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu'nun 366. maddesinde (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 481. maddesi). “Eserin bedeli önceden belirlenmemiş veya yaklaşık olarak belirlenmişse bedel, yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmayıp, iş bedeli konusunda taraflar da anlaşmamışlarsa, iş bedelinin, yasanın sözü edilen bu hükmü uyarınca, yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiç fiyatlarına göre belirlenmesi gerekmektedir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlıkta sözleşme yazılı olmayıp, sözlü olarak kararlaştırıldığı anlaşılmakla birlikte bedeli konusunda bir anlaşma bulunmadığından, sözleşmenin kurulduğu tarih itibariyle yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı BK.'nın 366. maddesine göre işin bedeli mahalli piyasa rayici ile KDV ve yüklenici kârı eklenmeden hesaplanması gerektiği Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamasıdır.( Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2020/2622 E. 2021/345 K sayılı emsal ilamı ) Açıklanan emsal karar ve Kayseri Bölge Adleye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin kaldırma kararları doğrultusunda;

iş bedelinin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiç fiyatlarına göre, KDV ve müteahhitlik karı eklenmeden belirlenmesi için bilirkişi heyetinden ek rapor alınmış olup 23/03/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; işin yapıldığı 2010 yılına göre davacının yaptığı Mimari Proje, TUS ve MUS bedelinin 90.200,00-TL olduğu, Statik Proje, TUS ve MUS bedelinin 77.900,00 TL olduğu, Elektrik Proje, TUS ve MUS bedelinin 16.400,00 TL olduğu, Harita Bedelinin 4.100,00 TL olduğu bu şekilde toplam iş bedelinin 188.600,00 TL olarak belirlendiği, davalı tarafça yapılan 24.000-TL ödemenin mahsubu sonucunda davacının alacağının 164.600,00-TL olduğu belirlenmiştir.

Her ne kadar davacı tarafça bilirkişi heyetinin kaldırma öncesi raporları ile kaldırma kararından sonra alınan raporu arasında açık bir şekilde çelişki olduğu ileri sürülmüş ise de önceki raporların TMMOB Serbest Mühendislik ve Mimarlık Asgari Ücret Yönetmeliği'ne göre belirlendiği, hükme esas alınan raporda ise emsal nitelikteki Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2018/4085 E. 2019/670 K sayılı ilamı doğrultusunda KDV ve yüklenici kârı eklenmeden işin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiç fiyatlarına göre belirlendiği sonuç itibariyle davacının itirazları yerinde görülmeyerek, davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile,

164.600,00TL'nin dava tarihi olan 20/11/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiştir.

Başkan ... · ¸E-imzalıdır · Üye ... · ¸E-imzalıdır · Üye ... · ¸E-imzalıdır · Katip ... · ¸E-imzalıdır