Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/214 K.2023/907

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle;müvekkili banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere bir kısın çek ve senedin, ... kargo tarafından taşıma işi sırasında kaybedildiğini, dava konusu Keşidecisi ... Limited Şirketi, lehdarı ... İnş. San ve Tic. Ltd. Şti. olan, son yetkili hamil ... İnş. San ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından Bankamıza tahsile verilen 31.01.2023 tanzim tarihli 250.000 TL bedelli düzenleme yeri Kayseri olan çekin de aralarında olduğunu, 02/01/2023 tarihinde kaybolduğunu, müvekkili banka tarafından 06/01/2023 tarihli tutanak düzenlendiğini, çekin iptali amacıyla Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, kaybolma nedeniyle yapılan suç duyurusu sonunda Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, davaya konu çekin dosya davalısı ... tarafından Halkbank' dan karşılığının sorgulandığı/ibraz olunduğu çek bankası beyanı ile tespit edildiğini, davalının dava konusu çekin yetkili hamili olmayıp bu çeki ne suretle ele geçirdiğinin bilinmediğini, ayrıca aynı davalı tarafından dava konusu çek haricinde, detayları dava dilekçesinde belirtilen çeklerin de ibraz edildiğini ve savcılık kararı gereği el konulduğunu, istirdat davaları açıldığını,

bu çeklerin farklı şehirlerden keşide edildiğini, hayatın olağan akışında herhangi bir ticari ilişkisi olmayan farklı keşidecilerin çeklerin ilgisiz bir firma tarafından yasal bir şekilde elinde bulundurup ibraz edebilmesinin mümkün olmadığını, açıklanan tüm bu nedenlerle öncelikle mezkur kambiyo senedi dayanak yapılarak kambiyo senetlerine mahsus takip başlatılmasının engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, bu esnada bilgileri haricinde icra takibi başlatılmış olması halinde söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa dosyadan yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini,

bu sayede haksız bir şekilde başlatılacak olan icra takibine istinaden işbu çek tahtında herhangi bir borcu söz konusu olmayan müvekkili banka müşterisinin haciz tehdidi altında borcu ödeme yükümlülüğü doğmayacağı gibi huzurdaki dava sonuçlanıncaya kadar mezkur çekin yetkili hamili olmayan bir kimseye(davalıya) haciz tehdidi altında ödeme yapılması ve bu kimsenin sebepsiz zenginleşmesi riskinin de önüne geçileceğini,

ihtiyati tedbir taleplerinin kabul edilmemesi halinde icra dosyasına haciz tehdidi nedeniyle ödenmek zorunda kalınabileceğini tutarların tüm fer'ileriyle birlikte ödeme gününden başlayacak ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinden özetle; davacı, dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığını iddia ederek TTK 792 uyarınca çekin istirdatını talep ettiğini, çek istirdat davalarında yetkili mahkemeler genel yetki kuralı uyarınca davalının dava açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemeleri olduğunu, müvekkilinin yerleşim yeri istanbul olduğundan yetkili mahkemelerin de istanbul asliye ticaret mahkemeleri olduğunu, bu nedenle yetkisine itiraz ettiklerini ve yetkisizlik kararı verilmesini talep ettiklerini, TTK'nun 792.maddesi, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin,

çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunun hükme bağlandığını, kötüniyetin ve ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin bankaya ibraz anı değil, çekin iktisap anı olduğunu, davacı, bu maddeye göre müvekkilinin kötüniyetli olduğunu yani iktisap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini somut delillerle ispat etmesi gerektiğini, davacı dava konusu çekin iptali için kayseri 2. asliye ticaret mahkemesi'nin ... e sayılı dosyasıyla çek iptal davası açtığını, TTK 790. maddesinde, meşru hamilin teselsül eden cirolardan anlaşılacağının belirtildiğini,

dava konusu çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığına göre müvekkili yetkili ve meşru hamili olduğunu, çekin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilinin çekin çalıntı olup olmadığı hususunda bir bilgisinin olmadığını, müvekkili çekte ödeme yasağı bulunduğunu bankaya ibrazdan sonra öğrendiğini, bu nedenle iyiniyetli olduğunu, davacı bir tacir olduğundan basiretli hareket etme yükümlülüğü bulunduğunu, bir banka olması sebebiyle de bu yükümlülük ağırlaştırılmış özen yükümlülüğü olduğunu, çek ve benzeri kıymetli evrakların kargo yoluyla taşınması mevzuat gereği yasak olduğunu, kargo poşetlerinin her yerinde,

matbu bir şekilde çek vb kıymetli evrakların kargo yoluyla taşınmasının yasak olduğu, bunun sonuçlarından da göndericinin sorumlu olduğu açık bir şekilde yazılı olduğunu, bunu bilmeyen veya bilip de önemsemeyen davacının, bu kusurunu müvekkiline yüklemesinin beklenemeyeceğini, açıklanan nedenlerle davanın reddini, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca, rıza hilafına elden çıktığı iddia edilen çekin istirdadı istemine ilişkindir. Davalı ... vekili süresi içerisinde vermiş olduğu cevap dilekçesinde yetki ilk itirazında bulunmuş olup, yetkili mahkeme olarak kendi yerleşim yeri mahkemesi olan İstanbul (Çağlayan) mahkemelerini göstermiştir. Konuya ilişkin emsal nitelikteki Yargıtay 11. HD'nin 16/11/2015 tarih, 5017-12023 sayılı kararı şu yöndedir:

"Dava; davacının rızası dışında elinden çıkan çeklerin istirdadı istemine ilişkindir. Dosya kapsamından dava konusu yapılan çekler nedeniyle taraflar arasında kambiyo ilişkisi bulunmadığı anlaşılmaktadır. Gerek HMK'da gerekse 6102 sayılı TTK'da çek istirdadı davalarında yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme yer almamaktadır.

Bu durumda açılan davanın HMK'nın 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme olan, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde görüleceği kuşkusuzdur. Davalı vekilince süresinde ve usulüne uygun biçimde yetki itirazında bulunulması, davalı şirketin merkezinin "...

Maslak-Şişli/İstanbul" olması karşısında mahkemece yetkisizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasının incelenip yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir."

Somut olayda da davalıların yerleşim yerlerinin İstanbul olduğu, davalı ... vekilinin yetki ilk itirazının usulüne uygun ve yerinde olduğu anlaşılmakla yetki ilk itirazının kabulü ile, mahkememizin yetkisizliğine, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili mahkeme olduğuna karar vermek gerekmiştir.

19/10/2023 Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır