Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/565 K.2024/1180

Av.

DAVALI : 1-

VEKİLLERİ : Av. Av. Av.

DAVALILAR : 2-

3- 4- VEKİLİ : Av.

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 15/11/2021

KARAR TARİHİ : 19/12/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 27/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; dava dışı ...'ın özel güvenlik görevlisi olarak 21/06/2012-16/02/2019 tarihleri arasında Kayseri Şube Müdürlüğünde özel güvenlik işlerini yürüten çeşitli özel güvenlik şirketlerinde çalıştığını ve en son çalıştığı ... ve Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.

Tarafından 16/02/2019 tarihinde iş akdinin sonlandırıldığını, dava dışı ...'a toplam 6.612,15-TL ödendiğini, davalı şirketlere yazılı bildirim yapıldığını, buna rağmen kıdem tazminatı TİS farkından sorumlu oldukları parayı ödemediklerini, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını, dava dışı ...'ın 21/06/2012-31/12/2013 döneminde... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti.-... Güvenlik Hizmetleri Ltd.

Şti. ile davacı idare asında yapılan sözleşmeyle çalıştığını, 01/01/2014-31/12/2015 dönemi için ... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ile davacı idare asında yapılan sözleşmeyle çalıştığını, 01/01/2016-15/03/2016 döneminde... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile davacı idare asında yapılan sözleşmeyle çalıştığını,16/03/2016-31/05/2016 döneminde ... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd.

Şti. ile davacı idare arasında yapılan sözleşmeyle çalıştığını, 16/06/2016-31/07/2016 döneminde ... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti.-... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ile davacı idare arasında yapılan sözleşmeyle çalıştığını, 01/08/2016-31/08/2016 döneminde ... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti.-... Güvenlik Hizmetleri Ltd.

Şti. ile davacı idare arasında yapılan sözleşmeyle çalıştığını, 01/09/2016-31/10/2016 döneminde ... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti.-... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ile davacı idare arasında yapılan sözleşmeyle çalıştığını, 01/11/2016-31/08/2017 döneminde ... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti.-... Güvenlik Hizmetleri Ltd.

Şti. ile davacı idare arasında yapılan sözleşmeyle çalıştığını, 01/09/2017-31/10/2017 döneminde ... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti.--... Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ile davacı idare arasında yapılan sözleşmeyle çalıştığını, 01/11/2017-31/08/2018 döneminde ... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti.- ... Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd.

Şti. ile davacı idare arasında yapılan sözleşmeyle çalıştığını, 01/09/2018-16/02/2019 döneminde ... ve Özel Güvenlik Hizmetleri Tic. Ltd.

Şti. ile davacı idare arasında yapılan sözleşmeyle çalıştığını, bu dönemlere ilişkin kıdem tazminatı ve kıdem tazminatı TİS farkı olarak ödenen 36.884,05-TL'nin sözleşme faizleri, faiz oranı belirlenmeyen sözleşmelerde ticari faizi ile birlikte sorumlulukları oranında müştereken ve müteselsilen davalılardan rücuen tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesi talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... ve Özel Güvenlik Hizm. Tic. Ltd.

Şti. 'nin cevap dilekçesinde özetle; arabuluculuk görüşmelerinde davalı şirketin vekille temsil edildiğinden dava dilekçesinin davalı şirkete tebliğinin usulsüz olduğunu, mahkemenin yetkisiz olduğunu, Bakırköy Asliye Ticaret mahkemesinin yetkili olduğunu, dava konusu taleplerin zaman aşımına uğradığını, davanın reddi gerektiğini, faiz başlangıç tarihinin hukuka aykırı olduğunu, davacı kurum nezdinde çalışmış, emir ve talimatlarını davacıdan almış olduğunu, dava dışı işçinin alacaklarından davalı şirketin sorumlu olmaması sebebiyle davanın reddi gerektiğini, davacı ile davalı arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunduğunu,

davacı kurum ile davalı şirket arasında akdedilen sözleşme ve eki şartnamelerde işçilik alacaklarından davalı şirketin sorumlu olduğu yönünde bir hüküm bulunmadığını, dava dışı işçiye ödenen miktardan davalı şirketin sorumlu olmadığını, davalı şirket tarafından imzalanan toplu iş sözleşmesi bulunmadığını, yapılan ödemelerin davalı şirketin sorumluluğunda bulunmadığını, davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla sorumluluk olması halinde diğer davalılarla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının kabul edilmesi gerektiğini, bu nedenlerle davanın reddini, zaman aşımı nedeniyle davanın reddini,

kıdem tazminatı ve kıdem tazminatı fark ödemesi talebinin reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

Davalı... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti.- ... Güvenlik- ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Limited Ltd.

Şti.'nin cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, davacının yaptığı ödemelerin davalı tarafından dava ile öğrenildiğini, davacının herhangi bir ihbarda bulunmadığını, bu durumun dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu, davacı ile davalı şirket arasında imzalanan sözleşmelerin ya da teknik ve idari şartnamelerin hiç birisinde asıl işverenin işçilik alacakları yönüyle davalı şirkete rücu edebileceği yönünde bir düzenleme bulunmadığını, ihale makamının kıdem tazminatı yönünden davalı şirkete herhangi bir ödeme yapılmadığını,

davacının kusurundan kaynaklanan davalarda davalıya rücu ikmanı bulunmadığını, kusur değerlendirilmesi yapılması gerektiğini, zaman aşımına uğramış alacağın rücu imkanının bulunmadığını, davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesi talep etmitir.

DELİLLER

Hizmet alım sözleşmesi, şartnamaler, toplu iş sözleşmesi, bilirkişi raporu.

GEREKÇE

Dava hizmet alım sözleşmesinden kaynaklı davacı asıl işverenin davalı alt işverenlere yönelik yasal olarak ödemek durumunda kaldığı ve davacı kurum nezdinde istihdam edilen işçiye ait işçi alacak ve tazminatlarının rucüen tazmini istemine ilişkindir.

Yapılan yargılama sonucu mahkememizce verilen 12/01/2023 tarih ... sayılı davanın reddine ilişkin hükmün davacı tarafça istinaf edilmesi üzerine Kayseri BAM 6. HD'nin 18/05/2023 tarih ... sayılı gerekçeli kararı ile kararın kaldırılmasına karar verilmiş ve yargılamaya bu esas üzerinden devam edilmiştir.

BAM kaldırma kararında;"Dava, davacı iş sahibi tarafından dava dışı işçilere ödenen işçilik alacağının davalı yükleniciden tahsili talebine yönelik rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.

Öte yandan davalı iş verenin dava açılmadan önce temerrüde düşmediği, açılan rücuen tazminat davasıyla temerrüde düştüğü göz önünde bulundurulmalıdır. (23. Hukuk Dairesi 2017/2165 Esas 2020/3172 Karar)

Davalı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2021/2067 Esas, 2022/2176 Karar ; 2021/2179 Esas, 2022/2226 Karar)

Bu durumda davalı yüklenicinin son işveren olması nedeniyle yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde son iş verenin ihbar tazminatı alacağının fer'ileri ile birlikte tamamından sorumlu olduğu, kıdem tazminatından ve fer'ilerinden ise ödeme yapılan dava dışı işçilerin davalı yüklenici-son işverende çalıştıkları dönem için bu işverende geçirdikleri çalışma süreleri ile orantılı olarak sorumlu olacağı gözetilerek, hükme esas raporu düzenleyen bilirkişiden, yukarıda açıklanan esaslar çerçevesinde ve gösterilen şekilde ek rapor alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile ödenen bedelin tamamından son işverenin sorumlu tutulması hatalı olmuş,açıklamalar ışığında davacının istinaf talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir."

Açıklamalar ışığında davacı tarafın istinafının kabulüne karar vermek gerekmiştir." şeklinde gerekçelere yer verilmiştir.

BAM kaldırma kararı sonrası; dosya mahkememizin yukarıda belirtilen esasına kaydedilmekle yargılamaya devam edilmiş olup; mahkememizin 11/01/2024 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın ve eklerinin önceki bilirkişiye tevdii ile.

BAM kaldırma kararında belirtilen sebep ve gerekçeleri karşılayacak şekilde ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup 22/02/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda özetle; "davacı idarenin ödediği ihbar tazminatı bakımından 8.567,81 TL / brüt davalı ... ve Özel Güv. Hiz. Tic. Ltd. Şti'ye rücu edebileceği, davacı idarenin ödediği kıdem tazminatı bakımından .... Danışmanlık Eğitim Alarm sis. Ltd. Şti. 'ye 953,61 TL brüt .... Danışmanlık Eğitim Alarm Sis. Ltd. Şti ve ...

Güvenlik Hiz Ltd. Şti. Ye (Ulusoylar iş ortaklığı) 22.558,34 TL / brüt rücu edebileceği, .... Danışmanlık Eğitim Alarm Sis. Ltd.

Şti ve ......bakımından rücu edilebileceği hükmü verilmesi durumda davalılardan; davacının ödemiş olduğu Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklanan kıdem tazminatı farkı olan 6.612,15 TL/ brüt tutarın rücu edilip edilemeyeceği Dava Dosyasınad TİS mevcut olmadığından ve TİS 'nin yürürlük süresi kıdem tazminatıyla ilgili hükümleri incelenemediğinden ve dolayısıyla tespit edilemediğnden davacının söz konusu miktarı rücu edip edemeyeceği hususunda bir kanaate ulaşılmadığı, yönündeki tespit ve kanaatlerimi içeren iş bu bilirkişi raporumu sayın mahkeme'nin bilgi ve takdirlerine arz ederim" şeklinde rapor sunulmuştur.

Mahkememiz 16/05/2024 tarihli celsenin 1 numaralı ara kararı ile alınan ek raporlar ile istenen hususlar ikmal edilemediğinden dosyanın resen seçilecek yeni bir bilirkişiye tevdi ile BAM kaldırma kararı doğrultusunda ve taraf vekillerinin önceki bilirkişiden alınan bilirkişi raporlarına yönelik beyan ve itirazlarının (ve bu kapsamda davacı tarafından sunulan toplu iş sözleşmesinin) değerlendirilmesi suretiyle davacının rücuen tazminat alacağının belirlenmesi bakımından yeni bir bilirkişiden rapor aldırılmasına karar verilmiş olup alınan 25/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

"Davalı... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sis Tic Ltd Şti'nin toplam sorumluluk miktarının 28.264,76 TL olduğu, (bu tutarın 23.513,85 TL'sinin ... Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti ile birlikte müştereken ve müteselsilen, 10.832,08 TL'sinin ise ... Sistemleri Özel Güvenlik Tic Ltd Şti ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, Davalı ... Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti'nin toplam sorumluluk miktarının 23.513,85 TL olduğu, (bu tutarın tamamının...

Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sis Tic Ltd Şti ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, Davalı ... Sistemleri Özel Güvenlik Tic Ltd Şti'nin toplam sorumluluk miktarının 10.832,08 TL olduğu, (bu tutarın tamamından ... Öze. Güvenlik Darıışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sis Tic Ltd Şti ile birlikte, 7.031,35 TL'sinden ise ...

Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu) Davalı ... ve Özel Güvenlik Ticaret Ltd Şti'nin toplam sorumluluk miktarının ise 3.619,28 TL olduğu, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin ... sayılı kararında “...Öte yandan davalı iş verenin dava açılmadan önce temerrüde düşmediği, açıları rücuen tazminat davasıyla temerrüde düştüğü göz önünde bulundurulmalıdır.

Davalı yüklenici tacir olup, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2021/2067 Esas, 2022/2176 Karar.

2021/2179 Esas, 2022/2226 Karar)...” yönünde hüküm kurulduğu anlaşılmakla, Söz konusu alacaklara dava tarihinden itibaren avans faizi işletilmesi gerektiği, Sayın Mahkemenin takdirlerine saygı ile sunulur." şeklinde rapor sunulmuştur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işçiye ödenen bu tazminattan hangi tarafın veya tarafların ne oranda sorumlu olduklarına ilişkindir. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine bakılmalı, aynı sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkla ilgili verilmiş mahkeme kararları ve genel hukuk prensipleri dikkate alınarak bir sonuca gidilmelidir. Sözleşme ve eki şartnamelerde sorumluluğa ilişkin bir düzenleme bulunmadığı hallerde, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 01/06/2020 gün ve 2019/654 Esas - 2020/1832 Karar sayılı ilamında ve diğer yerleşik uygulamalarında da belirtildiği üzere davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu, mahkememizce toplanmış usulüne uygun deliller olarak değerlendirilmiş buna göre; dosya kapsamına uygun maddi hesap hataları içermeyen son bilirkişi raporu çerçevesinde müteselsil borçlulukta taraflarca aksi kararlaştırılmamış ise müteselsil sorumluların aynı alacağa ilişkin eşit oranda sorumlu oldukları ilkesi gözetilerek ayrıca kanun ve sözleşme gereği davacının yapmış olduğu ödemenin rücuen davalılardan tahsilinin usule uygun olduğu, davalıların iç ilişkideki payları oranında sorumlulukları gözetilerek ve yine asıl alacaklı olan işçinin çalıştırıldığı dönem itibariyle yapılan ayrıma göre davalıların sorumlulukları kabul edilerek davanın adı geçen davalılar yönünden kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

KatiP · ¸E-imzalıdır Hakim · ¸E-imzalıdır