Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/733 K.2024/667

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı taraf dava dilekçesinde özetle, üyesi olduğu kooperatifin 24.06.2023 tarihli olağan genel kurulunda parasal yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle üyelikten çıkarılma kararı verildiğini, alınan kararın iptalini talep ettiklerini, yönetim kurulunun gönderdiği ihtarnamede borcun yanlış hesaplandığını, 01.11.2022 tarihi itibariyle 40.000 TL üyelik aidatı, 179.659,59 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 219.656,59 alacak talep edildiğini, muhasebe kayıtları ve ödeme dekontları irdelendiğinde ihtarname tarihi itibariyle üyelik borcunun 219.656,59 TL olmadığını, 190.285,78 TL olduğunu,

Kayseri 17. Noterliğinin 07.03.2023 tarihli ve... sayılı yönetim kurulu kararına karşı Kayseri 8. Noterliğinin 08.05.2023 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile genel kurula itiraz ettiğini, ihtarnamede çıkarma kararının esaslı hatadan kaynaklandığı hususunun açıklandığını, ancak 24.06.2023 tarihli genel kurulda yersiz ve usulsüz çıkarma kararı verildiğini, yönetim kurulunun çıkarma kararının gerekçesinde ihtarname tarihi itibariyle 219.639,59 TL borç olduğunun belirtildiğini, yapılan itiraz üzerine çıkarma karar tarihi olan 07.03.2023 tarihi itibariyle gerçek borcun 190.285,78 TL olduğu şeklinde düzeltme yapıldığını,

hem çıkarma kararının hem de yönetim kurulu ihtarnamelerinde borç miktarı konusunda esaslı hata yapıldığını, daha sonra 24.06.2023 tarihli olağan genel kurul tarihine kadar aidat aslı ve bileşik faizlerin toplamı olan 190.285,78 TL'nin tamamen ödendiğini, çıkarma kararının dayanağı olan borcun tamamının ödendiğine ilişkin dekontun dosyaya sunulduğunu,kooperatifçe geçmiş döneme ilişkin banka bileşik faiz hesap edilerek 179.659,59 TL işlemiş faiz hesaplandığını, davalının yapılan ödemeleri öncelikle anaparadan düşmek yerine faizden düştüğünü, bunun üyenin ekonomik yıkımına da sebebiyet verdiğini,

yönetim kurulunun yanlış ve yanılgılı hesapla fazla göstermesinin esaslı hata olduğunu belirterek 24.06.2023 tarihli genel kurul kararının 12. Maddesinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı kooperatif temsilcileri cevap dilekçelerinde özetle; davacı talebini kabul etmediklerini, davacının davasını ispatla yükümlü olduğunu, doğruyu söyleme ödevinin tarafların yargılamadaki yükümlülüklerinden biri olduğunu, davacının dürüst davranmasını ve iddialarında dürüst olma kuralına riayet etmesini istediklerini, davacı tarafa 15.08.2022 tarihli mektupla ödemeler ve borçlarına ilişkin bilgi verildiğini, ödemeleri gösterir listenin 25.06.2022 tarihli genel kurul tutanağının eklendiğini, 09.03.2019 tarihli genel kuruldan bahsedildiğini, ödemelerin öncelikle faize sayılacağının hatırlatıldığını ve uyarıldığını,

davalının parasal yükümlülüklerini yerine getirmediğinden dolayı birinci ihtarnamenin daha sonra ikinci ihtarnamenin tebliğ edildiğini, birinci ve ikinci ihtarnamenin sonuçsuz kalması nedeniyle kooperatif yönetim kurulu tarafından ihraç kararı verildiğini, daha sonra genel kurul kararı ile üyelikten genel kurul kararı ile çıkarma işleminin tebliğ edildiğini, davacının borcunu gününde aynen veya nakden ödemesinin söz konusu olmadığını, davacıya 07.11.2022 tarihinde çekilen ilk ihtar tarihinde 01.11.2022 tarihi itibariyle 40.000 TL üyelik aidatı ve 179.659,59 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 219.659,59 TL borcu bulunduğunu,

09.01.2023 tarihinde çekilen ikinci ihtar tarihindeki güncel borcunun 216.917,40 TL olduğunu, dosyaya sunulan emsal içtihatlar çerçevesinde davacının taleplerinin haksız mesnetsiz, hatalı ve yolsuz olduğunu, davalı kooperatifin avukatlık mesleğini icra edenlerin kurdukları kooperatif olduğunu, davacıya ilk ihtarın 7.11.2022 tarihinde cekildiğini ve 10.11.2022 tarihinde tebliğ edildiğini, 10 gün ödeme süresi verilmesine rağmen ikinci ihtar tarihi olan 09.01.2023 tarihine kadar beklendiğini, davacının hesap hatasından bahsetmediğini,

ikinci ihtarın 9.01.2023 tarihinde çekildiğin ve 12.01.2023 tarihinde tebliğ edildiğini 1 ay süre verildiğini ve beklendiğini, davacının hesap hatasından bahsetmediğini, gerekli ödemeler yapılmayınca 7.3.2023 tarihinde ihraç kararı verildiğini ve ihraç kararının Kayseri 17. Noterliğinin 07.03.2023 tarihli 02362 yevmiye numaralı ihtarı gönderildiğini ve 09.03.2023 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının çıkarma kararından 6 gün sonra 15.03.2023 tarihinde ödeme yanlışlığı olduğunu belirterek kooperatif muhasebesine başvurduğunu, iki makbuzun muhasebede karşılaştırıldığını ve hatalı işlemin düzeltilerek kendine bildirildiğini,

bu konu ile ilgili Kayseri 8. Noterliğinin 08.05.2023 tarihli ve ... yevmiye numaralı itirazını kooperatife gönderdiğini, yönetim kurulunun çıkarma kararı verilen iki üyenin itirazlarını bildirir noter ihtarlarının genel kurulun 12. gündem maddesinde görüşüldüğünü, genel kurulun vermiş olduğu kararın davacıya tebliğ edildiğini, davacının belirttiği gibi bileşik faiz uygulaması olmadığını, yıllık kanuni 9618 faiz uygulandığını, 09.03.2019 tarihli genel kurulun 9. gündem maddesi gereği ödemelerin öncelikle faize sayıldığını, davacının taleplerinin haklı,

makul ve meşru olmadığını belirterek çoğun içinde azda vardır kuralı gereğince aidat yanlışlığı olsa bile davacının halen borcu olduğunu belirterek davanın reddini talep etmişlerdir.

DELİLLER

Kayseri Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davalı kooperatifin ana sözleşme örneği, genel kurul tutanakları, çağrıya ilişkin kayıt ve belgeler ile hazirun cetvelinin birer sureti dosyamız arasına celbedilmiştir.

Davalı kooperatife müzekkere yazılarak davacıya ait üyelik dosyasının bir sureti ve davacının kooperatife yaptığı ödemelere ilişkin belgelerin birer sureti dosyamız arasına celbedilmiştir.

Mahkememizce dosyanın Mali Müşavir... ile kooperatif konusunda uzman bir bilirkişiye tevdi edilerek dosya kapsamı, davalı kooperatifin kayıtları, takibe konu genel kurul kararları, hazirun cetvelleri ve tüm belge ve kayıtlar incelenmek suretiyle, Kooperatif kanunu 16. Madde de gözetilerek davacı ortağa çıkarılan ihtarname ve ihraç kararının şeklen usulüne uygun olup olmadığı, uygun ise talep edilen alacağın gerçeği yansıtıp yansıtmadığı, davacı ortağın davalı kooperatife ihtarnamelerde yazılı miktarda borcu olup olmadığı, talep edilen genel kurul kararının iptalinin gerekip gerekmediği hususlarında rapor alınmasına karar verilmiş olup, 16/04/2024 tarihli bilirkişi raporu dosyaya ibraz edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, davacının kooperatif üyeliğinden ihracına ilişkin kooperatif genel kurul toplantısında alınan kararın iptali istemine ilişkindir.

Davacının, davalı kooperatifin üyesi iken parasal yükümlülükleri yerine getirmediği gerekçesiye üyelikten ihracına karar verildiği tarafların kabulündedir.

Taraflar arasında uyuşmazlık; davacının akçalı yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, davalı kooperatifçe keşide edilen 1. ve 2. ihtarnamelerde yazılı borç miktarının doğru olup olmadığı, davacının davalı kooperatife ihtarnamelerde yazdığı miktar kadar borcunun bulunup bulunmadığı, ihtarların kanuna, anasözleşmeye ve usule uygun olup olmadığı, davacının üyelikten ihracına ilişkin davalı kooperatifin 24/06/2023 tarihli genel kurulunun gündemin 12. maddesinde alınan kararın kanuna ve anasözleşmeye uygun olup olmadığı, bu kararın iptal sebeplerinin bulunup bulunmadığı, kooperatif üyelerinin akçeli yükümlülüklerinin yerine getirmeleri konusunda kooperatifler kanunun 23. maddesi gereği eşitlik ilkesi uygulanma olanağının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü bakımından ilgili yasal düzenleme ve kavramların açıklanmasında yarar görülmektedir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesine ve davalı Kooperatif Anasözleşmesi'nin 14. maddesine göre parasal yükümlüklerini yerine getirmeyen ortak hakkında çıkarma kararı verilebilmesi için gerçek borç durumunu yansıtan iki ihtar tebliğ edilmeli, kanun ve anasözleşmede yazılı süreler için ortak tarafından borç ödenmemelidir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun, "ortaklıktan çıkarılma esasları ve itiraz" başlıklı 16. maddesinde; "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.

Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.

Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği,çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.

Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir.

Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder." düzenlemesi yer almaktadır.

Kooperatif üyeleri hak ve vecibelerde eşit konumda olduğu kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesi amir hükmüdür. Bu eşitlik mutlak eşitlik olmayıp nisbi eşitliktir. Kooperatif yönetiminin üyeler arasında eşit davranmaması kanunen kendilerine tanınan yetkilerini kötüye kullanmaları manasına gelip ancak sorumluluklarını gerektirir. Üyelerin akçalı edimlerini yerine getirmemesi üzerine kanunen gerekli işlemlerin yapılması eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmez Çünkü yöneticiler diğer üyeler hakkında her zaman aynı işlemi yapabilir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2021/3950 Esas ve 2022/4040 Karar sayılı emsal ilamı).

Kooperatif ortağının, parasal yükümlülüklere uymadığı gerekçesi ile ihracı 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, borcu olan ortağa ihraç ihtarını da içerir iki ihtar gönderilmesi verilen sürelerde borcun ödenmemesi ve ihtarlarda istenilen borcun muaccel olması gereklidir.

Davalı Kooperatif ana sözleşmesinin ''Ortaklıktan Çıkarma '' başlıklı 14. maddesinde de; parasal yükümlülüklerini otuz gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ihtarı takip eden on gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yine aynı kurulca ikinci ihtar yapılacağı, ikinci ihtarı takip eden bir ay içinde yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin hakkında ihraç kararı verilebileceği düzenlenmiş olup ortakların bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamayacağı belirtilmiştir.

Yukarıda izah olunduğu üzere yapı kooperatifleri tip anasözleşmesinin 14/2. maddesinde, parasal yükümlülüklerini 30 gün geciktiren ortaklara ihtarname gönderilmesi gerektiği öngörülmüştür. Davalı kooperatifçe davacıya hitaben çıkarılan Kayseri 17. Noterliği'nin 07/11/2022 tarihli ve ... yevmiye sayılı ilk ihtarnamede "01/11/2022 tarihi itibariyle 40.000,00-TL üyelik aidatı, 179.659,59-TL gecikme zammı olmak üzere toplam 219.656,59-TL" borcun ödenmesi istenilmiştir.

İlk ihtarın keşide tarihi olan 01/11/2022 tarihi itibarı ile ihtarda istenilen 2022 yılı ekim ayı borcunun üzerinden henüz otuz gün geçmemesine rağmen toplam alacağa dahil edildiği, bu haliyle ihtarın anasözleşmesinin 14/2. maddesine aykırı olduğu, birinci ihtarda henüz muaccel olmayan aidat borcunun yer aldığı görülmektedir. Muaccel olmayan aidat borcunun yer aldığı bu ihtarnameye dayanılarak ihraç kararı verilemez.

Bu nedenle mahkememizce, ilk ihtar usul ve yasaya uygun olmadığından buna dayanılarak alınan ihraç kararının da hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile ihraç kararının iptaline karar verilmesi gerektiği görüş ve kanaatine varılmıştır (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2022/897 Esas ve 2022/4651 Karar sayılı, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2022/518 Esas ve 2023/1303 Karar sayılı,Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2022/2230 Esas ve 2023/2242 Karar sayılı emsal ilamları).

Yargılama sonunda anasözleşme hükümlerine aykırı olarak, muaccel olmayan aidat borcunun yer aldığı Kayseri 17. Noterliği'nin 07/11/2022 tarihli ve ... yevmiye sayılı birinci ihtarnameye dayanılarak ihraç kararı verilemez. Bu nedenle ilk ihtar usul ve yasaya uygun olmadığından buna dayanılarak alınan ihraç kararı da hukuka aykırıdır. Anılan gerekçe ile davanın kabulü ile ihraç kararının iptaline karar verilmiştir.

Başkan · e-imzalı · Üye · e-imzalı · Üye · e-imzalı · Katip · e-imzalı