Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/529 K.2024/556

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ... T.C.

KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLLERİ

DAVA

Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

KARAR YAZMA TARİHİ

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket tarafından yapmış olduğu üretimlerde kullanılmak üzere davalıdan 01/10/2021 tarih ve ... seri numaralı fatura ile ... açıklaması ile üretilen sıfır makina aldığını, makina teslim alındıktan sonraki süreçte birçok arıza verdiğini, alınmış olan makinada meydana gelen arızaların davalı tarafça giderildiğini, tüm bu arızalar haricinde bahse konu makinada birçok arıza gerçekleştiğini ve bu arızaların davalı tarafça ücretli veya ücretsiz giderilmişse de makina arızalanmaya devam ederek müvekkilin makinadan amaçladığı faydanın ortadan kalktığını, gerek sözlü gerek mesajlaşma gerekse de Konya.

Noterliğinin 14/04/2023 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarı ile davalı tarafa ihbarda bulunulmuşsa da netice alınamadığını, davalı tarafından Konya.

Noterliğinin 08/05/2023 tarih ve ... yevmiye numaralı cevabı ihtarı ile ilgili makinenin 10 ay sonra arızalandığı, gerekli bakımının yapıldığı ve iddialarımızın kabul edilmediğinin belirtildiğini, daha sonra Konya Arabuluculuk Bürosunun ... dosya numarası ile arabuluculuk görüşmesi yapılmışsa da netice alınamadığını, bunun üzerine taraflarınca Konya. Asliye Hukuk Mahkemesinin ...

D.iş ... sayılı kararı dava konusu makine üzerinde tespit yaptırıldığından bahisle makinenin ayıpsız benzeri ile değiştirilmesi, bahse konu makinenin kullanılamaması nedeniyle uğranılan zararın tahsilini talep etmiştir.

Davalı tarafa usulüne uygun olarak davetiye tebliğ edilmiş, davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı tarafın taraflarınca kabul edilmeyen (ve görevli mahkemece de gerçekleştirilmeyen) ve içerisinde bir çok hatalı tespit barındıran Konya. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

D.İş ve ... karar sayılı dosyasındaki bilirkişi raporuna atıfta bulunduğunu, Dava konusu makinedeki pnomatik silindirin, L kesim ve yapıştırma çene mekanizmasının konstrüksiyonuna uygun hesapları yapılarak en ideal strokta ilgili teknik kataloglardan seçildiğini, makinenin istenilen randıman ile çalışmaması,

pnömatik silindirin giriş kısmında anlatılan konfigürasyon ayarlarının, makine sorumlusu tarafından uygun bir şekilde yapılmamasından kaynaklandığını, dolayısıyla bu durum yine makineden sorumlu personelden kaynaklı bir kullanıcı hatası olduğunu, Pnomatik silindir sistemi giriş kısmında verilen talimatlara uyulmadığı zaman, L kesim ve yapıştırma sisteminin sürekli bu kasıntıya ve dirence maruz kalması ve kaynak kısımlarındaki bağlantılarda bu sebeplerden ötürü açılma ve çatlamaların olması doğal olarak görülebildiğini, makine üzerinde koruyucu kapak bulunmamasının bir ayıp olarak nitelendirilmeye çalışıldığını, bahsi geçen makine,

sensör sistemi ile çalışan otomatik bir makine olduğunu, dolayısıyla sorumlu personel, malzemeyi makineye yerleştirmeden ve güvenli mesafede uzaklaşmadan makine devreye girmediğini, kapaklı sistemle çalışan makineler manuel makineler olup, eldeki makine otomatik makine olduğunu, makinenin tünel ve çene konveytörlerinin ve de redüktörlerinin düşük kapasiteli seçildiği ve bu nedenle makinenin tam randımanlı çalışmadığı iddialarının gerçeği yansıtmadığını, makinenin imalatı sırasında, gerekli tüm araştırmalar ayrıntılı bir şekilde yapılarak en uygun donanımlar seçildiğini ve kusursuz bir performansın ortaya çıkması amaçlandığını,

davacı tarafın redüktörlerin düşük kapasitede seçildiği iddiaları açıkça kendi kusurlarından kaynaklanmakta olduğunu, yani kullanıcı tarafından bu redüktörler harici olarak değiştirildiğini, davacı tarafın kanaatlerince tam iki yıldır aynı zincir aksamını ve aynı kesim bıçağını kullandığını, bu da aktif olarak kullanılan makinede, performans düşüklüğüne ve diğer hataların ve arızaların ortaya çıkmasına sebep olduğunu, harici ve standartlara uygun olmayan priz montajlarının yapılması,

belli aralıklarla değiştirilmesi gereken parçaların aşınmaya rağmen kullanılmaya devam edilmesi ve sorumlu personelin yetersizliğinden kaynaklandığından bahisle davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

I.DAVANIN NİTELENDİRİLMESİ

Taraflar arasında görülmekte olan davanın; Davacı ile davalı arasında ihtilaf bulunmayan ... model makinenin gizli ayıplı olduğu iddiasıyla davacı tarafından ayıpsız benzeri ile değişim ve kar/kazanç kaybının tazmini amacıyla açılan tazminat davası olduğu,

Taraflar arasındaki ihtilafın ise ... model makinede herhangi bir ayıp olup olmadığı, ayıp var ise niteliğinin ne olduğu(açık ayıp-gizli ayıp) ayıbın makinenin üretiminden mi yoksa kullanıcı hatasından mı kaynaklandığı, ayıbın niteliğine göre ayıp ihbar sürelerine uyulup uyulmadığı, ayıp var ise davacının bu ayıp dolayısıyla mahkum kaldığı kar/kazanç kaybı olup olmadığı, var ise miktarı ve davalıdan tahsilini talep edip edemeyeceği hususunda olduğu görüldü.

II.DEĞERLENDİRME VE NETİCE

(1) TARAFLAR ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİNİN NİTELİĞİ: Mahkememizce mahallinde yapılan keşif, taraf anlatımları ve dinlenen tanık beyanlarından ... model makinenin davacının talebi doğrultusunda ve istediği ölçülerde davalı tarafından imal edildiği, dolayısıyla taraflar arasındaki akdi ilişkinin 6098 Sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesine vücut verdiği anlaşılmıştır.

(2) GÖREV AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Davacının 6102 Sayılı TTK'nın 16/1 maddesi gereğince özel hukuk tüzel kişisi tacir olduğu, davalının ise gerçek kişi olduğu ve Mahkememizce yapılan araştırma neticesinde T.C. Gelir İdaresi Başkanlığı Konya/Selçuk Vergi Dairesinin 09/11/2023 tarihli müzekkere cevabından anlaşıldığı üzere bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü olması sebebiyle gerçek kişi tacir olduğu ve taraflar arasındaki ihtilafın ticari işletmeleriyle ilgili olması sebebiyle Mahkememizin görevli olduğuna kanaat edilerek işin esasına geçilmiştir.

(3) BİLİRKİŞİ İNCELEMELERİ AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE

(a) T.C. Konya. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D. İş Dosyasında Alınan 03/08/2023 Tarihli Bilirkişi Raporunda özetle.

Makinanın 60x80 cm ölçülerindeki çene grubunun çalışma sisteminin tam randımanlı olarak çalışmadığı, çene grubunun bağlı olduğu profillerin kaynatıldığı köşelerde kaynaklarda çatlama ve kırılma olduğu, çene grubu ve çelik konstrüksiyonu hatalı ve ayıplı olarak üretilmiş olduğu için komple değiştirilmesi gerekmekte olduğu ve çene grubunda ki ayıp kullanım ile birlikte zamanla ortaya çıkacağı için gizli ayıp bulunduğu, Makinenin tünel konveyörü ve çene konveyörünün elektrik motoru ve redüktörünün düşük kapasitede seçildiği, düşük kapasiteli donanım nedeni ile makine konveyörlerinin tam kapasite ile çalışmadığı ve bu yönde gizli ayıp bulunduğu,

ısıtma tünelinin istenen 160 derece sıcaklığa yaklaşık olarak 40 dakikada çıkmış olduğu, tünel içerisinde ki ısının istenen seviye geç çıkması veya anı ısı kayıplarının ise tünel ölçüleri ve tünel içerisinde ki rezistansların yetersizliği ve rezistansların yanlış yerleştirilmesinden kaynaklandığı, bu yönde bir üretim ve makina dizayn hatasından dolayı bir ayıp olduğu ve bu ayıbın ise kullanıcının makinayı kullanımı ile birlikte zamanla ortaya çıkacağı için gizli ayıp bulunmakta olduğu,

ısı tünelinin konveyör kare örgü zincirinde yapısal bozulmalar olduğu ve ürün ambalajının bozulmasına neden olacağı, makine üzerinde ki aksamların revizyon ile bile tek tek onarılabilecek seviye olmadığı rapor edilmiştir.

(b) Mahkememizce mahallinde bildirilen taraf tanıklarının dinlenmesi ve akabinde dava konusu makinenin bilirkişi marifetiyle çalıştırılmak suretiyle incelenmesi neticesinde düzenlenen 11/03/2024 Tarihli Bilirkişi Raporunda özetle.

Makinenin “Çene” kısmının; tasarımdan, malzeme seçiminden ve imalattan kaynaklı şekilde hatalı olduğu, bu hatanın zamanla kullanımla birlikte ortaya çıkan bir durum olduğu ve Gizli Ayıp olarak değerlendirilmesi gerektiği, Makinenin kendisinden beklenen fonksiyonu yerine getirebilmesi ve çalışabilmesi için.

“Çene” kısmının, gerekli mukavemete sahip çelik malzeme ile ve uygun imalat teknikleri ile yeniden üretilip komple değişiminin gerektiği, çene kısmı ile ilgili bu ayıbın süreklilik arz eden bir durum olduğu ve bu şekilde makinenin kullanılamayacağı, dolayısıyla makineden yarar sağlanamama durumunun da süreklilik arz ettiği, Makinenin Isıtma Tüneli ile ilgili olarak; tarafımca tespit edilen ve “Ayıp” olarak nitelenebilecek bir dizayn ya da imalat hatası bulunmadığı, Makinenin Konveyörlerinin Motorları ve Redüktörleri ile ilgili olarak;

tarafımca tespit edilen ve “Ayıp” olarak nitelenebilecek bir dizayn ya da hesap hatası bulunmadığı rapor edilmiştir.

(c) Dosya içerisinde yer alan T.C. Konya. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D. İş Esas sayılı dosyasında alınan 03/08/2023 Tarihli Bilirkişi Raporu ile 11/03/2024 tarihli bilirkişi raporu arasında çelişki olduğu anlaşılmakla dosyanın (3) makine mühendisi bilirkişiden kati rapor aldırılmış, 29/07/2024 Tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle.

Makinenin kesim yapan bıçak kısmının ambalaj malzemesini kesemediği, bu durumun nedeninin; makinenin çene kısmında oluşan çatlamalar ve kırılmalar nedeniyle çene kısmının gerekli basıncı ambalaj malzemesi üzerine iletememesi olduğu, çene kısmının gerek inerken gerekse de yukarı kalkarken esneme yaptığı, stabil bir hareket yapamadığı ve basıncı ambalaj malzemesi üzerine iletemediği, bu durumun da bıçak kısmının kesim yapamamasına neden olduğu, makinenin çene kısmı ile ilgili olarak yapılan değerlendirmeye göre, bu kısmın Ayıplı ürün olarak değerlendirilmesi gerektiği, makinenin, kendisinden beklenen işlevi yerine getirebilmesi için;

çene kısmının gerekli mukavemete sahip çelik malzeme ile ve uygun imalat teknikleri ile yeniden üretilip komple değişiminin yapılması gerektiği, Makinenin kesim yapan bıçak kısmındaki hatanın; tasarımdan, malzeme seçiminden ve imalattan kaynaklı bir hata olduğu, kullanıcının makine ile ilgili bu teknik detayları bilemeyebileceği, çene kısmını oluşturan çelik profillerdeki çatlamaların ve kırılmaların makinenin kullanımı ile birlikte zamanla ortaya çıkacak bir durum olduğu ve dolayısıyla Gizli Ayıp olarak değerlendirilmesi gerektiği, Ayıbın üretim hatasından kaynaklı olduğu, kullanıcı hatası olmadığı,

zira makinanın kesim yapan bıçak kısımlarındaki hatanın, tasarımdan, malzeme seçiminden ve imalattan kaynaklı bir hata olduğu, kullanıcının makine ile ilgili bu teknik detayları bilemeyebileceği, makinada kesim yapan bıçakların bulunduğu çene kısmını oluşturan çelik profillerdeki çatlamaların ve kırılmalar oluştuktan sonra,

bu kısımların imalat hatalarını ortadan kaldıracak şekilde mukavemetli, kaliteli ve uygun malzeme seçilerek yeniden dizayn edilerek değiştirilmesi gerektiği, Makinenin kesim yapan bıçakların bulunduğu çene kısmını oluşturan çelik profillerdeki çatlamaların ve kırılmaların tamirinin, imalatçısı tarafından malzeme temini, imalat ve ısıl işlem gibi faktörler dikkate alınarak, 10 günlük bir süre zarfında yapmasının mümkün olduğu,

davacının aynı marka/model nitelikteki bir makinayı bu süre zarfında kiralamayı isterse, arızanın ilk tespitinin yapıldığı 03/08/2023 tarihi itibariyle, günlük makul kiralama bedelinin 90,00 ₺, 10 günlük makul kiralama bedelinin ise 900.00 ₺ olarak hesaplandığı rapor edilmiştir.

(ç) Netice: 29/07/2024 Tarihli bilirkişi heyet raporunun dosya içerisinde yer alan T.C. Konya . Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D. İş Esas sayılı dosyasında alınan 03/08/2023 Tarihli Bilirkişi Raporu ile 11/03/2024 tarihli bilirkişi raporu arasındaki çelişkiyi giderdiği ve dahi söz konusu raporun Yüksek Mahkemenin denetimine elverişli, ayrıntılı, gerekçeli ve yöntemine uygun olarak hazırlandığına kanaat edilmekle hükme esas alınmasına karar verilmiştir.

(4) NETİCE: Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, bilirkişi raporları, tanık anlatımları, mahallinde yapılan keşif esnasındaki tespitler ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde.

Davacı ile davalı arasında ... model makinenin imalı, satışı ve montaj hususunda sözlü akit yapıldığı, üründe meydana gelen arıza sebebiyle davacının üründen istediği verimi alamaması üzerine eldeki davayı açtığı, Mahkememizce yapılan yargılama ve hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda ifade edildiği üzere makinenin tamamında bir ayıp bulunmadığı lakin Makinenin “Çene” kısmının tasarımdan, malzeme seçiminden ve imalattan kaynaklı şekilde hatalı olduğu,

bu hatanın zamanla kullanımla birlikte ortaya çıkan bir durum olduğu ve gizli Ayıp olarak değerlendirilmesi gerektiği, Makinenin kendisinden beklenen fonksiyonu yerine getirebilmesi ve çalışabilmesi için.

“Çene” kısmının, gerekli mukavemete sahip çelik malzeme ile ve uygun imalat teknikleri ile yeniden üretilip komple değişiminin gerektiği, çene kısmı ile ilgili bu ayıbın süreklilik arz eden bir durum olduğu ve bu şekilde makinenin kullanılamayacağı, dolayısıyla makineden yarar sağlanamama durumunun da süreklilik arz ettiği,

Makinenin Isıtma Tüneli ile Makinenin Konveyörlerinin Motorları ve Redüktörleri ile ilgili olarak “Ayıp” olarak nitelenebilecek bir dizayn ya da hesap hatası bulunmadığı anlaşılmakla her ne kadar davacı tarafından tüm makinenin ayıpsız misli ile değiştirilmesi talep edilmiş ise de taraflar arasındaki hak ve nesafet dengesinin gözetilerek davacıya ait olan ve üretimi davalı tarafından yapılan dava konusu ... model makinenin tasarımına uygun olarak “çene kısmının gerekli mukavemete sahip çelik malzeme ile ve uygun imalat teknikleri ile yeniden üretilip ayıpsız benzeri ile değiştirilmesine,

buna ilişkin tüm masrafların davalı tarafından karşılanmasına karar verilmesi hususunda Mahkememizde vicdani kanaat hasıl olmuştur.

Her ne kadar davacı tarafından davaya konu makinenin kullanılamaması sebebiyle yoksun kalınan kar zararı talep edilmiş ise de davacının tüzel kişi tacir olduğu, 6102 Sayılı TTK'nın 18/2 maddesi gereğince ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlü olduğu, bu sebeple makinede meydana gelen ayıbı ileri sürerek ticari faaliyetlerini aksatmasının mümkün olmadığı,

bu sebeple basiretli tacir olarak üretimine devam edecek mahiyette benzer marka/model nitelikte bir makineyi makul tamir süresince kiralayarak ticari faaliyetlerine devam etmesi gerektiği anlaşılmakla bilirkişi heyetinden bu minvalde rapor aldırılmış, 29/07/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda davacının aynı marka/model nitelikteki bir makinayı bu süre zarfında kiralamayı isterse arızanın ilk tespitinin yapıldığı 03/08/2023 tarihi itibariyle, günlük makul kiralama bedelinin 90,00 ₺,

10 günlük makul kiralama bedelinin ise 900.00 ₺ olarak hesaplandığı anlaşılmakla bu miktarı üzerinden fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilerek davacının zarar hesabı yapılmış ve aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

(5) KANUN YOLU AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Her ne kadar Mahkememizce kısa kararda sehven dava kesin mahiyette olduğu ifade edilmiş ise de dava değeri nazara alındığında istinaf kanun yolu için kesinlik sınırını aştığı görülmüş, bu sebeple bu maddi hata gerekçeli kararda düzeltilerek hükme karşı kanun yolu açılmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Katip Hakim