Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/58 K.2025/236

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle;Davacı şirketin doğadaki suların filtrasyonu ve kirli unsurlardan temizlenmesi ve böylelikle tarımsal sulamanın ihtiyaçlarına cevap vermesini sağlamak için su filtrelerini imal ettiğini ve imalatının da yaklaşık %90’ını dünyaya ihraç ettiğini, ürettiği malların yurt içi ve yurt dışı taşıma işlerini değişik firmalara ve ...

Ltd.Şti.'ne de yaptırdığını, 06.11.2017 tarihinde toplam 12.011 kg ağırlığında 20 paket halindeki malların Konya'dan taşıyıcı şirket tarafından teslim alınarak Oakland/San Francisco/USA'ya yola çıktığını, taşıma bedeli (navlun bedeli) olan 4.735,00 USD taşıyıcı firmaya fazlasıyla ödediğini, malları boşaltma ve teslim yeri olan Amerika Birleşik Devletlerine vardığında;

malların konişmentosu ibraz edilemediğinden taşıyıcı firma malları boşaltıp teslim edemediğini, gümrük mevzuatına takılmamak ve giden malların tekrar dönmesini önlemek için davacının arayışa girdiğini ve sorunu çözmeye çalıştığını, sorunun odak ve çözüm yerinin davalı şirket olduğu bilgisine ulaştığını, Davalı şirketin, davacıya "... Ltd.Şti.'den eldeki sorunlu taşıma nedeniyle 1.475 USD nakliye veya komisyon vs.

Alacağının olduğunu, bu alacağının ödenmesi ve ayrıca banka havale dekontuna ... nolu fatura karşılığıdır şeklinde bir şerh yazılması halinde sorunu çözeceğini" bildirdiğini, davalıya 1.475 USD karşılığını 24.01.2018 tarihinde banka yoluyla istenilen şerhi de yazarak ödediğini, Davalı şirketin, sorunu çözmediğini ve bu kezde davacıya"...

Ltd.Şti.'den 1.475 USD dışında önceki başka ticari ilişkileri nedeniyle 11.710 USD daha alacağım var, bu alacağımın da ödenmesi ve banka havale dekontuna da 962705289 nolu konişmento ödemesidir şerhi yazılması halinde sorunu gerçekten çözeceğini, aksi halde veya böyle bir şerh yazmazsa sorunu çözmeyeceğini" bildirdiğini, davacıda yine zor durumda olduğundan zor ve müzayaka altında davalıya 11.710 USD'nı 05.02.2018 tarihinde istenilen şerhi de yazarak banka yoluyla ödediğini, Böylelikle davacının 4.735,00 USD'lık bir taşıma işi nedeniyle hem taşıyıcı ...

Ltd.Şti.'ne 6.227,00 USD ödemiş hem de taşıyıcı ... Ltd.Şti.'nden alacaklı olan davalı ...

A.Ş.'ne 1.475,00 + 11.710,00 = 13.185,00 USD daha ödediğini, davacı şirketin 13.185,00 USD fazladan ve yok yere ödemede bulunduğunu, davacı ile davalı arasında bir alacak borç ilişkisi olmadığı gibi nedenlerle öncelikle davadaki iddialar, deliller ve davacının uğradığı mağduriyet nazara alınarak takdiren teminatsız olarak değilse davacının karşılayabileceği makul bir miktar teminat karşılığı davalı tarafın her türlü taşınır ve taşınmaz malları ile ekonomik değeri olan her türlü hakları ile 3. kişilerdeki hak ve alacaklarının dava konusu miktara yeter kısımları hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini,

yapılacak inceleme ve yargılama sonunda da her türlü fazlaya ilişkin hakları saklı olmak kaydıyla şimdilik 13.185,00 USD 'nın ödeme tarihlerinden itibaren hesaplanacak en yüksek banka mevduat döviz faizi ile birlikte USD olarak aynen veya ödeme günündeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığının davalıdan tahsiline karar verilmesini, yapılmış ve yapılacak her türlü harç, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesini talep ettiği görülmektedir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı tarafın davalı şirketten herhangi bir alacağı olduğunu kabul anlamına gelmemekle birlikte; davacı tarafın tüm talepleri zamanaşımına uğradığını, yapılacak incelemenin zamanaşımı itirazlarımız çerçevesinde yapılmasını talep ettiklerini, huzurdaki davaya konu ödemelerin 24.01.2018 ve 05.02.2018 tarihinde yapıldığını, bu ödemelerin konkordato sürecine girilmeden çok önceki bir dönemde yapıldığını, ayrıca konkordato sürecine girilmesi zamanaşımı süresinin kaçırılmasına haklılık kazandıracak bir durumun olmadığını, davalı firmanıhn Korpars firması ile daha öncesinde çalıştığını,

Korpars firmasının davalıdan aldığı hizmetin bedelini davalıya ödemediğini, ... firmasının davalı şirkete borcunun bulunmadığını, davalının kendisine önceki çalışmalarının karşılığını ödenmemiş olması sebebiyle yardım ve işin tamamlanması talebini reddettiğini, çünkü ... firmasına güvenmediğini, davacı ... Tic. Ltd.

Şti. davalı ile iletişime geçtiğini, sorunu çözmesi için ısrar ettiğini, davalıya 11.710 USD işi tamamlaması için ödediğini, davalının davacının dava dilekçesinde ikrar ettiği üzere Korpars firmasının yarım bıraktığı işi tamamladığını, davalı şirketin verdiği hizmetin bedelini aldığını, ... firmasının ayıplı hizmeti neticesinde davacı şirket bir zarara uğramış olsa dahi bu durumun davalıyı ilgilendirmediğini, davacı şirketin bu konuyla ilgili muhatabının davalı şirket olmadığını, davacı tarafın davalıdan bir alacağının olduğunu kabul anlamına gelmemekle birlikte faiz talebinin reddinin gerektiğini,

sebepsiz zenginleşme davalarında faizin talep edilebilmesi için sebepsiz zenginleşen tarafın ihtarname ile veya dava ile temerrüte düşürülmesi gerektiği gibi nedenlerle öncelikle haksız ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmektedir.

Mahkememize yapılan yargılama sonucunda 15/12/2022 tarihli karar ile; davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. Dosyanın istinaf edilmesi nedeniyle yapılan değerlendirme neticesinde; Konya BAM . HD ... E. ... K. Sayılı ilamıyla mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

ÇEKİŞMELİ HUSUSLAR, TOPLANAN DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, alacak talebine ilişkindir.

Uyuşmazlık konusu, öncelikle taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin varlığı ve nitelendirilmesi ve buna bağlı olarak zamanaşımı defiinin incelenmesine ilişkindir.

Davacı taraf, dava dışı ... firması tarafından taşınan malların konşimentonun ibraz edilemediğinden boşaltılıp teslim edilememesi nedeniyle davalıya "konşimento ödemesi" ve "357614 nolu fatura karşılığıdır" açıklamaları ile 13.185 USD ödeme yaptığını, bu nedenle davacının sebepsiz zenginleştiğini ileri sürmekte, davalı taraf ise davacının yaptığı ödemelerin yapılan taşıma işinin karşılığı olduğunu savunarak davanın reddini talep etmektedir.

Mahkememizce istinaf mahkemesi kararında belirtilen hususların aydınlanması ve taraflar arasındaki hukuki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş, alınan 04/12/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı ile davacı arasında 1.475 USD tutarlı bir navlun sözleşmesinin bulunduğu, davalının 11.710,00 USD hizmet bedelinin aralarındaki navlun sözleşmesine dayanmadığı dolayısıyla deniz ticaret mevzuatının kapsamına girmediği görüş ve kanaatini bildirir rapor sunulmuş olduğu görülmüştür.

Tüm dosya kapsamına göre yapılan değerlendirmede; davacı taraf, dava dışı Korpars firması tarafından taşınan malların konşimentonun ibraz edilemediğinden boşaltılıp teslim edilememesi nedeniyle davalıya "konşimento ödemesi" ve "... nolu fatura karşılığıdır" açıklamaları ile 13.185 USD ödeme yaptığını, bu nedenle davacının sebepsiz zenginleştiğini ileri sürmektedir.

Davalı taraf ise davacının yaptığı ödemelerin yapılan taşıma işinin karşılığı olduğunu savunarak davanın reddini talep etmektedir.

Somut olayda alınan raporda tespit edildiği üzere; davacı, davalı tarafa 13.185,00 USD tutarında bir ödeme yapmıştır. Bu ödemenin 1475 USD 'lik kısmı farklı bir konişmento tahtında taşınan (Mersin-Jeddah) ... numaralı faturaya istinaden yapıldığı görülmektedir. İlgili taşımanın konişmentosu dava dilekçesinde bulunmamaktadır.

Ancak davalı tarafın ilgili faturaya itiraz etmediği tespit edilmiş olup, taraflar arasında farklı bir navlun sözleşmesine istinaden 1475 USD bedelli bir navlun ücretinin varlığı değerlendirilmiştir. Zaten bu ödemenin "deniz navlun geliri" açıklamalı faturaya istinaden yapıldığı açıktır.

Kalan kısım yönünden ise hizmetin hangi hizmetleri kapsadığı dosyadaki belgelerden ilk bakışta net olarak anlaşılamamaktadır. ... konişmento hükümlerinde "navlun peşin ödenmiştir" ifadesi bulunmaktadır. Dolayısıyla fiili taşıyanla davacı arasındaki navlun sözleşmesindeki navlun bedeli peşin ödenmiştir. Davalı ile dava dışı ... arasında ise 4735 USD bedelli navlun sözleşmesi akdedilmiştir.

Her ne kadar davacı taraf dava dilekçesinde davalı ile aralarında herhangi bir akti ilişki bulunmadığını ileri sürmekte ise de davacı tarafça davalıya konşimento ödemesi yapıldıktan sonra sorunun çözüldüğünün ve malların yerine ulaştığının beyan edilmesi, davalı tarafça da alınan paraların yapılan taşıma işinin karşılığı olduğunun beyan edilmesi karşısında taraflar arasında bir navlun sözleşmesi kurulduğunun kabulü gerekir.

Öte yandan bu bedelin ödeme dekontunda da "konşimento ödemesi" yazmaktadır. Nitekim bu hususlar istinaf mahkemesi kararıyla da sabit olup mahkememiz bu nitelendirme ile bağlıdır.

Sonuç olarak; İstinaf mahkemesi kararında da vurgulandığı üzere mahkemece taraflar arasında navlun sözleşmesi kurulduğu, bu nedenle uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu'nun 1138 Ve devamı maddelerinde düzenlenen navlun sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği, davalının zamanaşımı itirazının da TTK 1246. Maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davalının zamanaşımı itirazının değerlendirilmesi için uyuşmazlık konusu navlun bedelinin hangi tarihte muaccel hale geldiğinin tespitinin zorunlu olduğu gözetilerek davalının zamanaşımı itirazının taraflarca gösterilen deliller toplandıktan sonra değerlendirilmesi gerekir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 1246. Maddesinde;

" (1) 1188 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar.

(2) Bu süre, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar." düzenlemesi bulunmaktadır. Aynı kanunun 1197. Maddesinde de "- (1) Navlun, eşyanın tesliminin istendiği anda ve her hâlde boşaltma süresinin sonunda muaccel olur" düzenlemesi bulunmaktadır. Bu kanun hükümlerine göre navlun sözleşmelerinden doğan bütün alacaklar, muacceliyet tarihinden itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Bu nedenle taraf vekillerine "eşyanın tesliminin istendiği tarihte ve boşaltma süresinin ne zaman tamamlandığı" hususunda açıklama yapmak üzere süre verilmiştir.

Taraf vekillerinin iddia ve savunmaları ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre; ödeme dekontunda ödemenin 05/02/2018 tarihinde yapıldığı, diğer bedelli faturanın 22/01/2018 tarihinde düzenlendiği görülmektedir. Davacı tarafın beyanlarıyla da sabit olduğu üzere ödeme tarihinden hemen sonra malın yerine ulaştığı açıktır. Tüm bu veriler ışığında eldeki davanın eşyanın tesliminin istendiği tarih ve boşaltma süresinin tamamlandığı tarihten itibaren 1 yıl içerisinde açılmadığı değerlendirilmiş ve aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... Hakim ...