Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/61 K.2025/762

Mahkememizde görülmekte bulunan alacak davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile aralarında yapılan anlaşma neticesinde davalıdan 3 adet araç kamera sistemi aldıklarını, ....Şubesine ait 06/02/2023 keşide tarihli, İstanbul keşide yerli, 0010149 seri nolu, ...Şirketinin keşidecisi olduğu 37.500,00-TL bedelli çekin davalıya verildiğini, satın alınmış araç kamera sistemlerinin bozuk olduğunu ve sistemin hata vererek çalışmadığının tespit edildiğini, yapılan tespit sonrası teslim edilen ürünlerin ayıplı olduğunun davalıya bildirildiğini,

çekin iade edileceği ve ürünlerin davalı tarafından geri alınacağı konusunda olumlu bir süreç ilerlemişse de çekin vadesinin yaklaştığında davalıya ulaşılamadığını belirterek ....Şubesine ait 06/02/2023 keşide tarihli, İstanbul keşide yerli, 0010149 seri nolu, ....Şirketinin keşidecisi olduğu 37.500,00-TL bedelli çekin iptalini ve çek nedeniyle davalıya borçlu olmadıklarının tespitini dava ve talep etmiştir.

Davalı tarafın süresi içerisinde cevap dilekçesi vermediği ve davacının ileri sürmüş olduğu bütün vakıaları inkar etmiş sayılmıştır.

II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar

Dava: Satım akdine ilişkin verildiği iddia edilen çeklerin teslim edilen malların ayıplı olması nedeni ile bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı açılan menfi tespit davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; Davaya konu ...Şubesine ait 06/02/2023 keşide tarihli, İstanbul keşide yerli, 0010149 seri nolu, ....Şirketinin keşidecisi olduğu 37.500,00-TL bedelli çekin davalıya araç kamera sistemlerinin alınması karşılığında mı verildiği, araç kamera sistemlerinin alınması karşılığında verilmiş ise araç kamera sistemlerinin ayıplı olup olmadığı, davacının ....Şubesine ait 06/02/2023 keşide tarihli, İstanbul keşide yerli, 0010149 seri nolu, ...Şirketinin keşidecisi olduğu 37.500,00-TL bedelli çek kapsamında davalıya borçlu olup olmadığının tespitine ilişkindir.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller

Vakıfbank Genel Müdürlüğünden, Beyoğlu Vergi Dairesi den istenilen bilgi ve belgeler celp edilerek incelenmiştir.

Mahkememizce Sakarya Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne, Sakarya Ticaret Ve Sanayi Odası Başkanlığı'na, Sakarya Esnaf Ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanlığı'na, Ali Fuat Cebesoy Vergi Dairesi davalının tacir - esnaf kaydının bulunup bulunulmadığı hususunda yazılan müzekkereye cevap verilmiştir.

Mahkememiz ara kararı gereğince 04/07/2023 tarihli SMMM bilirkişi raporu aldırılmış, alınan rapordan özetle; "...Dava konusuna ilişkin tespit: Yapılan tespitle; davaya konu ....Şubesine ait 06/02/2023 keşide tarihli, İstanbul keşide yerli, 0010149 seri nolu, .....Şirketinin keşidecisi olduğu 37.500,00-TL bedelli çekin davacı tarafından davalıya 3 adet araç kamera sisteminin alınması karşılığında düzenlenen 04.11.2022 tarih 37.500,00-TL bedelli faturanın ödenmesi amacıyla verildiğinin tespit edildiği..." şeklinde rapor sunmuştur.

Mahkememiz ara kararı gereğince 06/03/2024 tarihli Elektrik Mühendisi bilirkişiden rapor aldırılmış, alınan rapordan özetle; "...dava konusu kamera sistemlerinden üzerinde tarafımca inceleme yapılabilen iki adetin ayıplı olduğuna, iş bu kamera sistemlerinin ayıplarının kullanımdan kaynaklı olmayıp gizli ayıp olduğuna,..." şeklinde, 16/01/2025 tarihli ek raporda da özetle; "...dava konusu 2 adet kamera sisteminin dava tarihi itibariyle ayıpsız bedellerinin toplam KDV dahil 9.830,00.-TL olarak hesaplandığına, dava konusu 2 adet kamera sisteminin herhangi bir hurda değeri olmadığından ayıplı halleri ile bedelinin bulunmadığına,..." şeklinde rapor sunmuştur.

IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer.

Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s. 370 ilâ 372).

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) kambiyo senetlerine ilişkin hükümleri poliçe esası üzerine kurulmuştur. Kanun, kambiyo senetlerinin ortak olan hükümlerine poliçe başlığı altında yer vermiş; bono ve çek hakkında ise ortak hükümlere yollama yapmakla yetinmiştir.

Çek, TTK’nın üçüncü kitabı ile 5941 sayılı Çek Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılan tebliğlerle düzenlenen bir kıymetli evraktır. TTK’nın 670 vd. düzenlemelerine göre çek de poliçe ve bono gibi bir kambiyo senedidir. 6102 sayılı TTK’nın üçüncü kitabında 780-823. maddeleri arasında düzenlenen çeke 818. maddenin yaptığı atıflar çerçevesinde poliçeye ilişkin hükümlerin uygulanması kabul edilmiştir (Bozer, Ali /Göle, Celal: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara, 2018, s. 221).

Çek, TTK’da tanımlanmamıştır. Çeke ait hükümler göz önüne tutularak çek şöyle tarif edilebilir: Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir (Tuna, Ergun/ Göç Gürbüz, Diğdem: Ticaret Hukuku Prensipleri Kıymetli Evrak, Ankara 2018, s. 268).

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 03/10/2023 T. 2022/3444 E. 2023/5549 K. Sayılı ilamında, "...çekin ödeme vasıtası olduğu, mevcut bir borcun ifası amacı ile verildiğini ve aksini iddia eden davacının iddiasını ispat edemediği..." denilmiştir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 10.11.2014 T. 2014/11592 E. 2014/15957 K. Sayılı ilamında, "...davacının iddiasını yazılı delillerle kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Davacı, delil olarak taraf defterlerine de dayanmıştır. Buna göre mahkemece taraflara ticari defterlerini sunmaları için süre verilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir...." denilmiştir.

Ticari davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir.

Mahkeme, ticari davalarda, tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).

Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

(Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (HMK 222/3).

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler Kural olarak çek ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun ifası için verildiği kabul edilir. Bunun aksini iddia edenin yazılı delillerle iddiasını ispat etmesi gerekir. Kambiyo vasfını haiz çek mücerretlik ilkesi gereği taraflar arasındaki temel ilişkiden bağımsız olduğundan kural olarak aksinin HMK'nın 201. maddesi hükmü uyarınca yazılı delille ispatı gerekmektedir.

Davacı taraf, delil olarak taraf defterlerine de dayandığından, Mahkememizce tarafların ticari defterlerinin incelenmesine karar verildiği, davacının incelenen ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduklarının ve davaya konu çekin davacının defterlerinde kayıtlı olup, 37.500,00-TL bedelli çekin davacı tarafından davalıya 3 adet araç kamera sisteminin alınması karşılığında düzenlenen 04.11.2022 tarih 37.500,00-TL bedelli faturanın ödenmesi amacıyla verildiğinin tespit edildiği, davalının ise usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen ticari defterlerini incelemeye ibraz etmediği, yukarıda açıklanan HMK'nın 222/3.

Maddesi uyarınca davacının usulüne uygun tutulan defterlerinin defter ibrazından kaçınan davalı karşısında lehine delil teşkil edeceğinden, davaya konu çekin davalıya 3 adet araç kamera sisteminin alınması karşılığında ödendiğinin kabulü gerektiği; davaya konu 3 adet araç kameradan 2 adetinin davacı tarafından bilirkişi incelemesine sunulduğu, aldırılan bilirkişi raporu ile de sabit olduğu üzere inceleme yapılabilen iki adetin ayıplı olduğu,

iş bu kamera sistemlerinin ayıplarının kullanımdan kaynaklı olmayıp gizli ayıp olduğu ve dava tarihi itibariyle ayıpsız bedellerinin toplam KDV dahil 9.830,00.-TL olarak hesaplandığı anlaşılmakla, davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere): 1-Davanın kısmen KABULÜ ile; Davacının, davaya konu ....Şubesine ait 06/02/2023 keşide tarihli, İstanbul keşide yerli, 0010149 seri nolu çek nedeni ile 9.830,00.-TL alacak yönünden davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, Dava konusu 2 adet araç kamera sisteminin -giderleri davalıya ait olmak üzere- davalıya iadesine Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, 2-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 671,49-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 640,41-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 31,08-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 9.830,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan; 179,90-TL Başvuru Harcı, 640,41-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 820,31TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan; 3.900,00-TL Bilirkişi ücreti, 1.771,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 5.671,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 1.486,56-TL lik kısmanın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,

6-Karar tebliğ giderleri karşılandıktan sonra kalan gider avansının karar kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana iadesine, 7-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince taraflara tebliğine, Dair, davacı vekilinin (E - Duruşma Vasıtasıyla) yüzüne karşı ve davalı tarafın yokluğunda yokluğunda miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.20/11/2025

Katip · e-imza Hakim · e-imza