Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/679 K.2024/79

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, söz konusu durum taraflara ait cari kayıtlar ve ticari defterlerden de açıkça anlaşılacağını, Akyazı İcra Müdürlüğü'nün 2022/129 E. Sayılı takibine konu edilmiş fatura herhangi bir ticari ilişki ve davacının haber ve bilgisi olmaksızın müvekkili adına kesildiğini ve ödenmediğinden bahisle davacının aleyhinde icra takibi başlatıldığını, icra takibi davacının haberi olmaksızın kesinleştiğini ve davacının malvarlığı üzerinde haciz işlemleri uygulandığını, davacının haciz tehdidi altında bulunduğunu,

haksız açılan işbu takip dosyasına borçlu olmadığı halde ödeme yapmak durumunda kaldığını, Akyazı İcra Müdürlüğü’ nün 2022/129E. Sayılı dosyada davacının yapmış olduğu ödemeye ilişkin belgeler ve diğer belgeler de yer yer aldığını, davacının davalı alacaklıya karşı borçlu bulunmadığının tespitine, Davacının borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı ...

TL'nin ödeme tarihinden işleyecek itibaren avans faizi ile istirdadına, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Borçlunun davayı açmaktaki amacı, borçlu olmadığının tespitini sağlamak olduğunu, İstirdat davasında ise, borçlu artık borçlu olmadığının tespitini değil, icra takibi sırasında aslında borçlu olmadığı bir parayı ödemiş olması sebebiyle, bu paranın geri alınmasını sağlanmak istendiğini, dolayısıyla iki davanın yöneldiği amaç farklı olduğundan birlikte açılmaları mümkün olmadığını, Menfi tespit davasının ve istirdat davasının birlikte açılması halinde, bir dava şartı olan hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, açılan davaya usul yönünden de itiraz ettiklerini, bu nedenlerle öncelikli talebinin menfi tespit olduğunu, İşbu yüzden davaya hak düşürücü süre yönünden, usulden ve esastan reddini talep etmiştir.

Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığı Akyazı Vergi Dairesi Müdürlüğüne yazılan müzekkereye cevap verildiği görüldü.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

Açılan dava Akyazı İcra Müdürlüğünün 2022/129 esas sayılı takip dosyasına yapılan ...TL'nin İİK 72. Maddesi uyarınca menfi tespit ve istirdatına ilişkindir.

İcra dosyasının incelenmesinde 30.03.2019 tarihli faturaya dayalı olarak icra takibinin başlatıldığı görülmüştür.

Eldeki dava 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihinden sonra 25.05.2023 tarihinde açılmıştır. Burada öncelikli olarak Asliye Ticaret Mahkemesinin davaya bakmakla görevli olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunun 4.maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin, tarafların her ikisinin birden ticari işletmesi ile ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nunda veya diğer kanunlarda, o davaya Asliye Ticaret Mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir.

Diğer taraftan, 6102 sayılı TTK'nın 19/2.maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, 6102 sayılı TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar dışında, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

6335 Sayılı Kanununun 2.maddesi ile değişik 6102 Sayılı TTK'nın 5.maddesi uyarınca, ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, Asliye Ticaret Mahkemeleriyle diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunununda ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 6335 Sayılı kanunla yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil görev ilişkisidir.

Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı HMK'nın 1.maddesi uyarınca, kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce ve istinaf aşamasında Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından re'sen incelenir.

Bu kuralın tek istisnası, 6335 Sayılı Kanununun 2.maddesi ile değişik 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/(4).maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre yargı çevresinde ayrı bir Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemelerine açılan ticari davalarda görev kuralına dayanılmamış olması, Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik kararı verilmesini gerektirmeyecektir.

Başka bir anlatımla, yargı çevresinde, Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde bir ticari uyuşmazlığın çözümü için Asliye Hukuk Mahkemesine genel mahkeme sıfatıyla dava açılması halinde mahkemece görevsizlik kararı verilmeksizin işin görülmesi gerekir. Buna karşılık kanun aksi durumu düzenlememiş olduğundan, Asliye Hukuk Mahkemesinin ticari olmayan bir davayı Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla görmüş olması bir usule aykırılık halini oluşturmaktadır.

Somut olayda;

Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığı Akyazı Vergi Dairesi Müdürlüğünün 25/12/2023 tarihli cevabi yazısından davalı ...'ın gelir vergisinden muaf olmadığı, mükellefin en son verilen 2022 dönemi Gelir Vergisi ile 2023/07-09 dönemi Gelir Geçici Vergi Beyannamelerinin İşletme Hesabına göre beyan edildiğinin tespit edildiği, ...'ın tacir olarak değerlendirilmemesi gerektiği bildirilmiş, 2022 dönemi Gelir Vergisi ile 2023/07-09 dönemi gelir geçici vergi beyannameleri mahkememize gönderilmiştir.

Davalının gönderilen vergi kayıtlarına göre faaliyetlerinin VUK nun 177/1. Maddesinin 1 ve 3. Bendindeki limitlerinin yarısını veya 2. Bentteki limitinin tamamını aşmadığı, vergi dairesinin cevabi yazısında davalı ...'ın tacir olarak değerlendirilmemesi gerektiğinin bildirildiği, davalının ...Esnaf ve Sanatkarlar odası birliğinde ... sicil numarasıyla esnaf kaydının bulunduğu, dolayısıyla davalının tacir olmadığı esnaf olarak nitelendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu durumda eldeki davada, davalının tacir sıfatına haiz olmadığı, davanın konusu dikkate alındığında mutlak ticari dava olmadığı gibi davalının tacir olmaması nedeniyle de davanın nisbi ticari dava da olmadığı, bu haliyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılarak 6100 sayılı HMK’nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiştir.

G.D.

Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine,

2-Bu görevsizlik kararına karşı istinaf yoluna başvurulması ve istinaf dairesince verilecek red kararı ile görevsizlik kararının kesinleşmesi halinde, bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, mahkememize bir dilekçe ile başvurularak gönderme talep edilmesi halinde dosyanın görevli Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

3-Yukarıda belirtilen yasal süre içinde gönderme talep edilmemesi halinde dosyanın ele alınarak verilecek ek kararla davanın açılmamış sayılacağı ve yargılama giderlerine hükmedileceği hususunun ihtarına,

4-Mahkememiz ile Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkmış olduğundan, kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde, HMK'nın 21. maddesi gereği görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine resen gönderilmesine,

Katip ... · e-imzalı Hakim ... · e-imzalı