Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/709 K.2024/557

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı tarafın iddiaları;

Davalı ile aralarında 04.12.2018 tarihinde "Scada Ve Laboratuvar Hizmet Binaları (İhale Kayıt No:2018-500212)" işine ait sözleşme imzalandığını, bu inşaat işi ile ilgili 14.12.2020 tarihinde geçici kabulün tamamlandığını ve 24/12/2021 tarihinde onaylandığını ancak geçici kabule kadar davacının 1-10 nolu hakedişlerinden yapılan toplam ... TL geçici kabul kesintisinin sözleşmenin 30. maddesine aykırı şekilde davacıya iade edilmediğini, davacının 23.06.2022 ve 01.08.2022 tarihli yazılı taleplerinin sonuçsuz kaldığını,

Davalının, sözleşme ve eklerinde belirlenmeyen ve davacının üstlendiği işin dışında kalan başka ek işleri de davacıya yaptırdığını ancak bedellerini ödemediğini, bu kapsamda çevre düzenlemesi işinin ek iş olarak yapıldığını, zira bunun davalı tarafça şart koşulduğunu, işin yapılmış olmasına rağmen bedelinin ödenmediğini,

Sözleşmenin teminatı olarak davacı tarafça ...'na ait 29.11.2018 tarihli ... nolu ... TL (Üçyüzyetmişbeşbin Türk Lirası) ve yine ...'na ait 27.10.2020 tarihli ... nolu ... TL (Otuzbeşbinaltıyüzyirmibeş Türk Lirası ) olmak üzere toplamda ... TL tutarındaki teminat mektuplarının davalıya verildiğini, teminat süresinin geçici kabul itibar tarihinden itibaren 24 ay olduğunu, ancak bu sürenin 25.12.2023 tarihine kadar uzatıldığını, ancak davalının 29.08.2023 tarih ve ... sayılı yazısı ile bu teminatın süresiz olarak uzatılmasını istediğini ve aksi taktirde teminat mektuplarının nakde çevrileceği ihtarında bulunduğunu,

Davacının yapmış olduğu işin tam ve eksiksiz olduğunu, buna rağmen davalının kesin kabul yapmaktan kaçındığını, belirterek;

a)Davalının iade etmediği ... TL olan "Geçici Kabul Kesintilerinin" geçici kabul onay tarihi olan 24.12.2021 tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesini

b)Davacı tarafından yapılan ilave işlerin bedelinin (belirsiz alacak olarak) şimdilik 10.000,00 TL'sinin geçici kabul onay tarihi olan 24.12.2021 tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesini, talep etmiştir.

Davalı tarafın savunmaları;

Sözleşme dışı imalat iddiasına dayanan alacak davasının belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını,

Davacının daveti üzerine başlatılan geçici kabul incelemesi neticesinde eksik ve kusurlu imalatlar tespit edildiğini, geçici kabul tutanağının kusur ve eksiklikleri gösterir liste ile birlikte 09/08/2021 tarihinde düzenlendiğini ve davacıya tamamlanması ve giderilmesi amacıyla 15 gün süre verildiğini, davacının geçici kabule hazır hale getirildiğini bildirmesi üzerine 24/12/2021 tarihinde geçici kabul tutanağının onaylandığını, teminat süresi içinde ortaya çıkan ve tespit edilen kusurlu imalatlar sebebiyle işlemler tesis edildiğini ancak ihtarlara rağmen belirtilen inşaat mekanik ve elektrik kusurlarının giderilmediğini,

işin kesin kabule hazır olmaması sebebiyle kesin kabulünün yapılmadığını, kusurların davacı tarafça giderilmemesi üzerine yapım işleri genel şartnamesinin 25. Maddesi gereği davacı hesabına idare tarafından eksikliklerin ikmal edildiğini ve harcamalar yapıldığını, daha sonra kesin kabul komisyonunun yaptığı incelemede kabule engel teşkil edecek mahiyette eksik ve kusurlar ile bunların pursantaj oranlarının 18/09/2023 tarihli tutanakla tespit edildiğini, bu sebeple tespit edilen kusurların 30 gün içinde giderilmesinin ve ayrıca teminatların süresinin uzatılmasının istendiğini ayrıca gerekli ihtarlarda bulunulduğunu,

teminatların 01/04/2024 tarihine kadar uzatıldığını, sürecin tamamlanmadığını ve kesin kabulün yapılmadığını, idarenin kesintileri süreç sonuna kadar uhdesinde tutabileceğini, sözleşme halen ayakta olduğundan bu aşamada mahkemenin müdahalesini gerektiren bir yön bulunmadığını,

Davacının sözleşme dışı ilave işinin bulunmadığını, Uygulama Projesi ve Mahal listesine göre çevre düzenlemesinin ve tretuvar işinin proje kapsamında olduğunu, özel teknik şartnamesi sebebiyle ortaya çıkan bu husustaki ihtilafın Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının 2021/195 sayılı 13/10/2021 tarihli kararında çevre düzenlemesinin ve tretuvar işinin sözleşme bedeline dahil olduğunun belirlendiğini, bu kararın taraflar açısından bağlayıcı olduğunu, bu karar gereği çevre düzenlemesinin ve tretuvar işinin davacı tarafça itiraz olmaksızın yapıldığını belirterek davanın reddini istemiş, ayrıca idarece tamamlanan eksik ve kusurlu işler ile kesin kabul komisyonunca belirlenen eksikliklerin ve bedellerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki anlaşmazlık: Davalı tarafından davacının hakedişlerinden yapılan geçici kabul kesintilerinin davacıya iadesinin gerekip gerekmediği, varsa iade edilecek rakamın ve faiz miktarının ne olduğu, davacının bahsettiği çevre düzenlemesi işinin ilave iş olup olmadığı, ilave iş olarak kabul edilmesi halinde davacının bu iş sebebiyle talep edebileceği bedelin ve faizin ne olduğu hususlarındadır.

Dava eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat talebine ilişkindir.

Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Planlama ve ve Yatırım Dairesi Başkanlığı'ndan bilgi ve belgeler getirtilmiş, talimat yoluyla bilirkişi incelemesi yapılmış, bilirkişiden "Davalı tarafından davacının hakedişlerinden yapılan geçici kabul kesintilerinin davacıya iadesinin gerekip gerekmediği, varsa iade edilecek rakamın ve faiz miktarının ne olduğu, davacının bahsettiği çevre düzenlemesi işinin ilave iş olup olmadığı, ilave iş olarak kabul edilmesi halinde davacının bu iş sebebiyle talep edebileceği bedelin ve faizin ne olduğu hususlarında" 16/09/2024 tarihli rapor alınmıştır.

Bilirkişi raporunda sonuç olarak "...Geçici Kabul eksiklikleri için hakedişlerden kesilen ... TL nin yüklenicinin talep ettiği 23/06/2022 tarihinden itibaren faizinin de hesaplanarak ödemesinin yapılması gerektiği, İdare tarafından davacı nam ve hesabına yapılan işler için harcanan ...TL'nin ...TL'lik kısmının davacının nakdi teminatlarından karşılanmış olduğunu, davacıya Geçici Kabul eksiklikleri için hakedişlerden kesilen ... TL nin ödenmiş olarak değerlendirildiği, davacı ...(... İnşaat)'a ... TL nin 23/06/2022 tarihinden itibaren sadece faizinin hesaplanarak ödemesinin yapılması gerektiği, laboratuvar binasının çevresindeki tretuvarın ve çevre düzenlemesine ait imalatların sözleşme bedeline dahil olduğu, ilave iş olmadığı" yönünde görüş ve kanaat bildirmiştir.

Davacının ilk talebi hakedişlerinden teminat maksatlı yapılan kesintilerin iadesidir.

Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 30. maddesinde düzenlenen her hakedişte yapılan iş tutarının % 3’üne karşılık gelen kısmının tutulacağı ve bu tutarın, geçici kabul noksanı bulunmayan işlerde geçici kabul onay tarihinden sonra, geçici kabul noksanı bulunan işlerde ise bu eksikliklerin tamamlanmasını müteakip, geçici kabul onay tarihinden sonra yükleniciye ödeneceği belirtilmiştir.

Dosya kapsamından geçici kabul noksanlarının 24/12/2021 tarihinde giderildiği ve geçici kabulün 24/12/2021 tarihinde onaylandığı anlaşılmaktadır. Davacı 23/06/2022 ve 01/08/2022 tarihli dilekçeleri ile bu kesintilerin iadesini talep etmiştir. Bu haliyle davacının hakedişlerinden kesilen toplam ... TL nin davacıya ilk talep tarihi 23/06/2022 tarihinden itibaren faizi ile birlikte iadesi gerekmektedir. Geçici kabulden sonra tespit edilen noksanlıklar kesin teminat mektubunun koruması altına girmektedir.

Davalı idare tarafından dosyaya sunulan 06/09/2024 tarihli belgede "davanın açılmasından sonra toplam ...TL tutarında eksik, kusurlu ve hatalı imalatın davacı yüklenici nam ve hesabına yaptırıldığı, bu işler için harcanan ...TL'nin ...TL'lik kısmının davacının nakdi teminatlarından karşılandığı ve bakiye ...TL nin ise davacı yüklenici tarafından herhangi bir ihtirazi kayıt olmaksızın davalı idareye ödendiği " belirtilmiştir.

Davacı taraf da rapora itiraz dilekçesinde bu mahsup işleminin yapıldığını kabul etmektedir. Davacının davalı idarenin eksik ve kusurlu işler sebebiyle yapmış olduğu masrafların bakiye ... TL lik kısmını nakit olarak banka aracılığıyla ödemiş olması itibariyle yapılan mahsup işleminde bir itirazının olmadığı değerlendirilmiştir. Bu durumda davacı ... (Sevim İnşaat)'in İdareden olan ... TL alacağının davacının muvafakati ile eksik ve ayıplı işlerin tamamlanmasında kullanıldığı ve dava konusu kesintilerin bu şekilde dava açıldıktan sonra davacıya 18/07/2024 tarihinde ödenmiş olduğu kabul edilmiş, bu ödemenin infazda nazara alınması gerekmiştir.

Davacının diğer talebi çevre düzenlemesine ilişkin ilave iş bedeline yöneliktir.

Yapım işleri sözleşmelerinin uygulanması sürecinde İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki uyumsuzluk halinde yaşanacak ve yargılama veya Sayıştay incelenmesine konu edilmemiş anlaşmazlıkları çözüme kavuşturabilmek için Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı yetkilidir.

Taraflar arasında bina etrafına tretuvar ve çevre düzenlemesi imalatının sözleşme kapsamında olup olmadığı ve iş bedeline dahil olup olmadığı hususunda anlaşmazlık doğmuştur.

Yüksek Fen Kurulunun 2021/195 nolu 13/10/2021 tarihli görüşünde "Uygulama vaziyet planı ile özel teknik şartname hükümleri arasında çelişki olduğu, sözleşmenin 8 inci maddesi hükümlerine göre uygulama projelerinin özel teknik şartnameden öncelikli oldukları hususları birlikte değerlendirildiğinde; anlaşmazlık konusu laboratuvar binasının çevresindeki tretuvarın ve çevre düzenlemesine ait imalatların sözleşme bedeline dahil olduğu görüşüne 13/10/2021 tarihinde yapılan toplantıda katılanların oy çokluğu ile varılmıştır."denilmiştir.

Vaziyet planı projesinde bina etrafına tretuvar ve çevre düzenlemesi imalatları görülmektedir. Özel Teknik Şartnamede ise çevre düzenlemesinin yapılmayacağı belirtilmiştir. İhale dokümanında farklılıklar olduğunda belgeler arasındaki öncelik sıralamasına göre işlem yapılır.

Scada Ve Laboratuvar Hizmet Binaları İşine Ait Sözleşmenin 8. Maddesinde Sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralamasında Uygulama Projesi (Vaziyet Planı Projesi) Özel Teknik Şartnamesinden öncelikli olarak uygulanacağı belirtilmiştir.

Buna göre laboratuvar binasının çevresindeki tretuvarın ve çevre düzenlemesine ait imalatların vaziyet planına göre sözleşme bedeline dahil olduğu, ilave iş olmadığı, Yüksek Fen Kurulu görüşünün de bu doğrultuda olduğu anlaşılmaktadır. Bu sebeple çevre düzenlemesi işinin ilave iş olmadığı değerlendirilmiş ve iş bedeline dahil olduğu, ilave ücret talep edilemeyeceği kabul edilmiştir.

Açıklanan gerekçelerle davacının hakedişlerinden geçici kabul öncesinde kesilen ... TL nin davacıya 23/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, davadan sonra davacının muvafakati ile yapılmış olan 18/07/2024 tarihli mahsup işlemi ile yapılmış sayılan ... TL lik ödemenin infazda nazara alınmasına, çevre düzenlemesi işinin ise ilave iş mahiyetinde olmadığından buna yönelik talebin ise reddine karar verilmiştir.

Davacı ticari faiz talep etmiştir. Faiz hakkı seçimlik ve yenilik doğuran bir hak olması nedeniyle seçim hakkının kullanılması ile tüketilmektedir. Faiz türünde değişiklik yapılması söz konusu değildir. Ancak somut olayda olduğu gibi faiz türü ve oranı belirtilmeden sadece faiz talep edilmiş olması halinde işin ticari niteliği gereği verilecek faiz reeskont faiz oranıdır.

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/4-1704 K. 2020/534 ) Davacı, bir ticari alacağı için açmış olduğu dava dilekçesinde, sadece "faiz", "kanunî faiz" veya "nizamî faiz" demekle yetinmiş ise (yani, açıkça "Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı oranda" faiz talep etmemişse), fazlaya ilişkin hakkını saklı tutmuş olsa bile, mahkeme, Merkez Bankasının kısa vadeli krediler için uyguladığı reeskont faizine karar verir.

Çünkü, davacı, bu davranışı ile, Merkez Bankası'nın "kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı" ile "kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranı" arasındaki farktan feragat etmiş sayılır (Kuru, B.: Hukuk Muhakemeleri Usulü, Cilt II, İstanbul 2001, s.1754). Bu sebeple davacının hakedişlerinden yapılan kesinti yönünden temerrüt tarihi olan 23/06/2022 tarihinden itibaren reeskont faiz oranı işletilmesine karar verilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Başkan ... · e-imzalıdır