Adana Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/2204 K.2024/346

....Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/05/2024 tarih ve ... Esas - ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş ve mahkemece dosya Dairemize gönderilmiş olmakla; HMK'nın 352. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ...'in ... sicil numaralı, 23/03/2021 sicil kayıt tarihli, esnaf işletmesi olan ... Künefe ve Baklava işletmesinin sahibi olduğunu,11/08/2023 tarihinde ...

Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin yetkili teknikerlerinin davacının işletmesine gelerek denetim yaptığını ve bu denetim sonucunda işletmenin kaçak elektrik kullandığını tespit ettiklerini, akabinde ... nolu kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağı tutulduğunu, birkaç gün sonra işletmenin 604.678,46-TL (altı yüz dört bin altı yüz yetmiş sekiz türk lirası kırk altı kuruş) kaçak enerji tükettiği, bu bedelin ödemesinin yapılmasını aksi halde fatura bedeli kadar yasal takibe girişileceğinin müvekkiline SMS yolu ile bildirildiğini,

kaçak elektrik tüketimi tutanağı uyarınca işletmenin elektriğinin kesildiğini,elektrik borcunun nasıl hesaplandığının belirtilmediğini, bu nedenle hazırlanan 604.678,46-TL bedelli tahakkuk fişine itiraz ettiklerini ileri sürerek, davanın kabulü ile müvekkilinin 604.678,46-TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesine özetle: Davacı tarafından borçtan kurtulmak maksadıyla açılan haksız ve kötüniyetli davanın reddi gerektiğini, davacı tarafın dilekçesinde yer alan iddiaların tamamının gerçek dışı olduğunu, tüm iddiaların hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın taraflarının tacir ve dava konusu uyuşmazlığın ticari alacak ilişkisinden doğduğunu, görevsizlik kararı verilerek dosyanın asliye ticaret mahkemesine gönderilmesi gerektiğini, peşin harcın davacı tarafça eksik yatırıldığını,

davalı şirket görevlileri davacının işyerinde gerçekleştirmiş oldukları kontrol sırasında davacının özel hat çekmek suretiyle ölçümsüz şekilde kaçak elektrik tükettiğini tespit ettiklerini ve durumu aynı tarihli tutanak ile kayıt altına aldıklarını, davalı şirket görevlilerinin tespitlerini gerçekleştirikleri sırada kendilerine işyerinde bulunan ve davacının eşi olduğu ifade edilen ...'in de eşlik ettiğini ve işyeri ile ilgili tüm bilgilerin kendisinden alındığını, bu doğrultuda ...'in işyerinin günde 15 saat faal olduğunu davalı şirket görevlilerine bildirdiğini ve faaliyet süresinin bu şekilde tutanağa geçtiğini,

tanzim edilen tutanağın davacının eşi olan ve işyerini işleten ... tarafından her hangi bir ihtirazi kayıt düşülmeksizin imzalandığını, davacının her ne kadar kaçak elektrik kullanım bedelinin fahiş derecede fazla hesaplandığını iddia etmişse de davalı şirketin tahakkuk hesap detayı ve mevzuat hükümlerinin incelendiğinde tahakkuk hesabında herhangi bir hata olmadığının anlaşılacağını ileri sürmüş, öncelikle usule ilişkin itirazları doğrultusunda davanın usulden reddine, aksi halde davanın esastan reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

....Asliye Hukuk Mahkemesi 27/02/2024 tarih, ... Esas -... Karar sayılı kararı ile uyuşmazlıkta Asliye Ticaret Mahkemesinin göreli olduğundan bahisle, göreve ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine, karar kesinleştiğinde yasal süresi içerisinde talep halinde dosyanın görevli asliye ticaret mahkemesine gönderilmesini karar verilmiş, karar 16.04.2024 tarihinde istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacı vekilinin süresindeki talebi üzerine dosya .... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esasına kaydedilmiştir. Davacı vekili tarafından 12.03.2024 havale tarihli dilekçe ekinde arabuluculuk son tutanağı aslı dosyaya sunulmuştur. İlk derece mahkemesince dava şartı yokluğundun davanın usulden reddine karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece".... Davanın ticari nitelikte ve dava tarihi itibariyle zorunlu arabulucuya tabi ticari dava olduğu sabit olup, arabuluculuğun dava tarihinde yerine getirilmesi dava şartı olup, sonradan tamamlanabilir ve giderilebilir şartlardan değildir.(Yargıtay 22.HD'sinin 2019/6709-16629 EK sayılı kararı benzer mahiyettedir.)

Hal böyle olunca, her ne kadar dava açıldıktan sonra arabuluculuğa başvurulmuş ise de, bu husususun yasada belirtilen eksikliği gidermeyeceği (Emsalen Ankara BAM 23 Hukuk Dairesinin 2020/1289E-2020/1203 Karar sayılı kararı, Ankara BAM 23 Hukuk Dairesinin 2020/1463E-2020/1291 Karar sayılı kararı, İzmir BAM 17 Hukuk Dairesinin 2020/1304E-2020/1121 Karar sayılı kararı, ADANA BAM 9. HD' NİN 2021/1577E- 2022/258 Karar sayılı ve aynı dairenin 14/09/2023 tarih 2022/2718 E- 2023/538 Karar sayılı kararı) ve 6325 sayılı kanunun 18/A-2 son cümlesi uyarınca davanın usulden reddi gerektiği anlaşılmakla davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1-Davanın 6325 sayılı kanunun 18/A-2 son cümlesi ile TTK'nun 5/A maddesi hükümleri ve HMK 114 ile 115/2 maddelerine göre DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN USULDEN REDDİNE, ...." karar verilmiştir.

DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Ticari konularda menfi tespit davasında zorunlu arabuluculuk kurumuna başvuru zorunluluğunun 01.09.2024 tarihinden itibaren başladığını, bu tarihten önceki davalarda başvuru zorunluluğu bulunmamakta olduğunu, ....Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davanın açılış tarihinin 29.08.2023 olup zorunlu arabuluculuk kurumunun dava şartı olmasından önceki tarih olduğunu, dava şartı olmadan önce açılmış olan menfi tespit davasında, arabuluculuğa başvurulmadan usulden red kararı verilmesinin kanunların uygulama zamanı nazara alındığında, verilen red kararının ne denli hatalı olduğunu göstereceğini,

her ne kadar usulden red kararı verilmiş olsa da henüz görevli yargı yerine gitmeden arabuluculuk süreci tamamlandığından usul ekonomisi gereği dava şartı mahkeme devam ederken sağlandığını, bu yönü ile de usulden red kararı verilmesinin hatalı olduğunu, menfi tespit davaların zorunlu arabuluculuk kurumu 01.09.2024 tarihinde gelmiş olmasına rağmen bu tarihten önce(29.08.2023) görevsiz mahkemede açılan davada dava şartı arabuluculuk kapsam dışı olduğundan yerel mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava menfi tespit davasıdır.

İnceleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6100 sayılı HMK.nun 115/1 maddesinde dava şartlarının mevcut olup olmadığı hususunun yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiğilinden araştırılması gerektiği belirtilmiş, anılan kanunun 114. maddesinin 1. fıkrasında dava şartları sayılmış, aynı yasa maddesinin 2. fıkrasında ise diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir.

05 Nisan 2023 tarih, 32154 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 7445 sayılı İcra İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 31. maddesi ile 6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirildiği, kanunun geçici 1. maddesinde "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, 6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrası ile 7036 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen menfi tespit ve istirdat davaları hakkındaki hükmün, 01/09/2023 tarihinde ve sonrasında açılacak davalar hakkında uygulanacağı" belirtilmiştir.

Somut olayda, tarafların tacir olduğu, uyuşmazlığın kaçak elektrik kullanımından kaynaklandığı ve her iki tarafından ticari işletmesi ile ilgili ilişkili olduğu, dolayısıyla ticari dava olduğu ve Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu, davanın görevsiz mahkemede 29.08.2023 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesine göre, ilgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olarak kabul edilmiş olması durumunda, davacının arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılmadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorunda olduğu, bu zorunluluğa uyulmaması halinde, mahkemece davacıya son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunması aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiyenin gönderilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Yine mahkemece gönderilen ihtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın mahkemece davanın usulden reddine karar verilmesi, ayrıca arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Dava açılmadan önce arabulucuya hiç başvurulmamış olması dava şartı yokluğu sebebiyle davanın reddini gerektiren bir husus olup, arabulucuya başvurulmuş olmakla birlikte anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin mahkemece verilen kesin süre içerisinde sunulmamış olması ise davanın usulden reddi yaptırımına bağlanmıştır.

İş bu davada, yukarıdaki kanuni düzenlemeler doğrultusunda uyuşmazlık incelendiğinde davacı tarafından görevsiz mahkemede 29.08.2023 tarihinde dava açıldığı, mahkemece 27.02.2024 tarihinde görevsizlik kararı verildiği, davacı tarafın 04.03.2024 tarihinde arabuluculuğa başvurduğu, 11.03.2024 tarihinde arabuluculuk son tutanağının tanzim edildiği, mahkemece verilen görevsizlik kararının 16.04.2024 tarihinde kesinleştiği görülmekle;

mahkemece verilen görevsizlik kararı kesinleşmeden arabulucuya başvurulduğu ve son tutanağın bir örneğinin görevli asliye ticaret mahkemesinde davanın açıldığı tarih olan 08.05.2024 tarihinden önce dosyaya sunulduğu gibi, davanın görevsiz mahkemede açıldığı tarih itibariyle yasal değişikliğin yürürlükte olmadığı anlaşılmakla; mahkemece dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesi usul ve esas bakamından hukuka uygun bulunmamıştır.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 27/09/2022 tarih ve 2022/4240 Esas, 2022/6367 Karar sayılı kararı da benzer mahiyettedir.) Davacı vekilinin bu yönlere ilişkin istinaf itirazları yerindedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanunun 353/1-a-6 maddesi uyarınca kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden yargılama yapılması için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır