Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/1940 K.2024/1901

2-... - VEKİLİ : Av.

DAVALI : 1 -T.C. ... BANKASI -

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 2 -... ... TAŞIMACILIK TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ -

VEKİLİ : Av.

DAVANIN KONUSU

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 12/11/2024

YAZIM TARİHİ : 12/11/2024

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/04/2021 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNLARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin Etiyopya'da bulunan ... şirketi ile anlaşarak 2 adet 40'lık konteynerler içinde olmak üzere bedeli 218.300 USD olan iş makinesi lastiklerini 11/10/2015 tarihinde teslim edilmek üzere ... limanından çıkartıldığını, geminin 21/11/2015-23/11/2015 tarihleri itibariyle son varış limanı olan Etiyopya'nın ... şehrindeki ... limanına ulaştığını, ithalatçı ... 'nun bedelini ödeyerek malları gümrükten çekebilmesi için gerekli belgeleri ithalatçı firmanın bankasına ...'ya ihar mektubunun 78-53A maddesi kapsamında 2 set halinde gönderilmek üzere davalı bankaya teslim edildiğini,

malı teslim eden bu belgelerin ... tarafından ihtalatçının bankasına ulaştırılmak üzere taşıyıcı firma ... ... Taşımacılık Tic. Ltd.

Şti.'ne verildiğini, ancak ihraç edilen malı temsil eden çok önemli olan bu belgelerin taşıyıcı firma tarafından konu ile hiç alakasız bir şekilde Çin'de bir firmaya gönderildiğini, bu durumda ithalatçı firma tarafından bankaya mal bedeli ödenemediği gibi malların da gümrükten çekilemediğini, ihraç ettikleri malların bedelini tahsil edemediklerini, ithalatçı firma olan ... tarafından malların gümrükten çekilebilmesi ve mal bedelinin kendilerine ödenebilmesi için kaybolan Çin'e gönderilen belgelerin nakliye firması tarafından tekrar çıkarılabilmesi için ihtalatçı firma ile görüşmek üzere Etiyopya'ya zorunlu seyahat ettiğini,

bu seyahat nedeniyle müvekkilinin 15.000,00.TL masraf ettiğini, ithalatçının bankasına kontrgaranti teminat mektubu vermek zorunda kaldığını, bu mektup için 3.343,92USD ödediğini, ihraç edilen malların fazla beklemesi nedeniyle 2.375,80USD'lik demoraj bedeli ödendiğini, gerekli belgelerin tekrar hazırlanması ile 11/10/2015 tarihinde ödenmesi gereken mal bedelinin ancak 11/02/2016 tarihinde tahsil edebildiklerini, bu geç tahsilat nedeniyle 19.000,00.TL faiz geliri kaybına uğradıklarını, müvekkili şirketin maddi zararının yanında manevi zararada uğradığını, belirtilen zarar ve 200.000,00.TL manevi zararının, yargılama,

harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini talep etmiş, davacı vekili 18.01.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile zorunlu gider alacağı, demoraj kesintisi ve kontrgaranti teminat mektubu gideri taleplerine dava tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ... ... Taşımacılık Tİc. Ltd. Şti. vekilinin cevap dilekçesi özetle: husumet itirazının bulunduklarını, müvekkili tarafından davacı adına yapılan bir taşıma anlaşması bulunmadığını, değerli evrak taşıtılması ile kayıp ve zarara uğranılması halinde bundan sorumlu olmadıklarını, müvekkilinin kargo içeriğini kontrol etmekle yükümlü olmadığını, sorumluluğunun ancak Türkiye'nin de tarf oldğu Uluslararası Hava Yolu Taşımacılığında uygulanmakta olan 3.3.2 Montreal Sözleşmesi 22/3 maddesi olması gerektiğini, haksız davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Davalı TC ...

Bankası AŞ. vekilinin cevap dilekçesi özetle: Davacı ve müvekkil banka arasında imzalanan sözleşme kapsamında ve bu sözleşme dışında yapacağı ihracatlarla ilgili olmak üzere gerçekleştirilecek işlemlerin "Milletler Arası Ticaret Odası tarafından yayınlanan Akreditiflere ilişkin bir örnek usuller ve uygulama kuralları- UCP 600" adli Broşüre tabi olduğunu UCP 600 Broşürün merajların iletilmesine ve çeviriye ilişkin sorumluluk üstlenilmemesi başlıklı 35/1 Maddesi kapsamında (bir bankanın herhangi bir mesajın iletilmesinde veya mektupların veya belgelerin tesliminde ortaya çıkan gecikme,

yolda kaybolma bozulma ve diğer hatalardan kaynaklanan sonuçlardan dolayı hiçbir yükümlülük ve sorumluluk yüklenmediğini) bu durumun davacı firma tarafından da kabul ve taahhüt edildiğini, davaya konu belgelerin ... ... ... Taşımacılık Tic. Ltd.

Şti'ne 16/10/2015 tarihinde teslim edildiğini, ancak ... tarafından yazılan 26/11/2015 tarihli yazı ile belgelerin kaybolduğunun bildirildiğini, daha sonra belgelerin Çin de mukin bir firmaya gönderildiğinin anlaşıldığını, belgelerin başka bir Ülkeye gönderilmesinde bankanın herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, İthalatçı ... tarafından malların gümrükten çekilebilmesi için belgelerin yenilerinin hazırlanarak ithalatçı bankasına gönderilmesini gerektiğini, bunun üzerine bankanın üzerine düşen görevleri eksiksiz yerine getirdiğini,

davacının da bu aşamada belgelerin tekrar çıkarılması aşamasında 07/01/2016'da davacı lehine vermiş olduğu 251.045USD'lik Kontrgaranti teminat mektubu komisyonunu ve malın gümrükte beklemesinden kaynaklanan demoraj ödemelerini yükümlenerek yaptığını, hiçbir sorumluluk ve yükümlülüklerinin bulunmadığını davacının yapmış olduğu beyan ettiği bedellerin müvekkilden isteme haklarının bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesine talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile; Davacının uğramış olduğu zararda; davalı banka ile davalı kargo şirketinin UCP 600 S.lı Broşür kapsamı dışında olmak üzere önemli derecede olmak üzere ihmalleri ve kusurları bulunması nedeniyle, davalılardan müştereken ve müteselsilen olmak üzere, Faiz kaybından kaynaklanan zararın 14.219,00.TL teminat mektubu komisyon zararının 10.197,00.TL Demoraj Bedeli Zararının 7.024,00.TL olmak üzere toplam 31.440,00.TL olduğu, bu nedenlerle davanın maddi tazminat yönünden kısmen kabulü ile 31.440,00.TL'nin maddi tazminatın dava tarihi olan 22/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılardan müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar verildiği verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI VEKİLİ VE DAVALI VEKİLLERİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle.

Yargılama sürecinde alınan bilirkişi raporları ile davalı şirketlerin haksız fiillerinde ağır ihmallerinin bulunduğunu, müvekkilinin bu ihmal neticesinde zarara uğradığını, ticari faaliyetlerinin sekteye uğradığını ve zararlarının doğduğunun tespit edildiğini, ancak yerel mahkeme kararının hatalı kurulduğunu, müvekkilinin yaptığı ödemelere ilişkin tüm makbuz ve belgelerin dosya içerisinde bulunduğunu, ancak dosya içerisinde belgesi ve fişi bulunmasına rağmen, diğer zorunlu harcamaların hesaplama dışında tutularak taleplerin reddedildiğini, belirtilen giderlerin zorunlu giderler olduğunu,

Yerel Mahkemece konu ile ilgili ayrıntılı olarak rapor tesis edilmediğini ve gerekli araştırmanın yapıldığını, davalıların haksız fiilleri neticesinde müvekkilinin kişilik haklarının açık bir şekilde ve doğrudan zarara uğradığını, ihracat bedelinin zamanında ödenememiş olmasının, müvekkilinin ticari hayatlarını sekteye uğrattığını, müvekkilinin gerek ailesine karşı, gerek çalışanlarına karşı, gerekse ticaret yaptığı yurt içinde ve yurt dışında bulunan şirketlere, özellikle de dava dışı Messebo şirketi nezdindeki itibarını son derece zedelendiğini, müvekkilinin teminat miktarını karşılamak için hem kendisine ait,

hem de eşine ait bir çok taşınmaz üzerine ipotek ve banka hesaplarına bloke koydurmak zorunda kaldığını, bu işlem için eşi ile büyük sıkıntılar yaşadığını, müvekkilinin ticari hayatının sekteye uğradığını ve tüm itibarının kaybolduğunu beyan ederek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... ... ... Taşımacılık Tİc. Ltd.

Şti. vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; husumet itirazının olduğunu, müvekkili şirket tarafından davacı adına yapılan bir taşımanın bulunmadığını, davacı ile diğer davalı banka arasında sözleşmesel ilişki bulunduğunu, zararın müvekkili şirketten talep edilmesinin hukuki bir dayanağının bulunmadığını, Yerel Mahkemece eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiğini, dava konusu taşımanın havayolu taşıması olduğundan müvekkili şirketin sorumluluğunun sınırlı olduğunu, müvekkili şirketin sınırlı sorumluluğuna ilişkin düzenlemeler göz ardı edilerek karar verildiğini,

hükme esas alınan bilirkişi raporunda eksik inceleme ve çelişkili ifadeler bulunmakta olduğunu, mahkemece bilirkişi raporuna karşı yaptıkları itirazların değerlendirilmeden eksik inceleme sonucu karar verildiğini, manevi tazminatın reddi yönünde verilen karar açısından vekalet ücretinin eksik ve hatalı hesaplandığını beyan ederek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı TC ... Bankası AŞ. vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; diğer davalıya belgelerin müvekkili banka tarafından ithalatçının bankasına (...) ulaştırılmak üzere, adres bilgileri doğru belirtilerek teslim edildiğini, diğer davalı ... ... ... Taşımacılık Tic. Ltd.

Şti.'nin ise belgeleri ulaştırılması gereken adresi doğru bir şekilde teslim aldıklarını belirtmiş, ancak teslimatı Çin ülkesine yaptığını, bu nedenle kargo şirketinin ağır kusuru ve ihmalinin bulunduğunu, davacı tarafın alacak ve tazminat talepleri yönünden açıkça ve ayrıca faiz talep etmemesine rağmen yerel mahkemece hüküm kısmında dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmiş olmasının hukuka ve yasaya aykırı olduğunu, hakimin tarafların talep sonuçlarına bağlı olduğunu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceğini,

davacının kendi kusuru ile belgelerin yeniden tamamlanması sürecini geciktirdiğini, basiretli bir tacirden beklenen özeni göstermediğini, evrak kopyaları ile işlem yapabilmek adına zaman kaybı yaşandığını beyan ederek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER İLE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Davacılar vekili, ithalat için gerekli belgelerin ithalatçı firmanın bankası olan ...'ya mektubun 78-53A maddesi kapsamında 2 set halinde gönderilmek üzere davalı bankaya teslim edildiğini, malı teslim eden bu belgelerin ... tarafından ihtalatçının bankasına ulaştırılmak üzere taşıyıcı firma ... ... ... Taşımacılık Tic. Ltd.

Şti'ne verildiğini, ancak ihraç edilen malı temsil eden çok önemli olan bu belgelerin taşıyıcı firma tarafından konu ile hiç alakasız bir şekilde Çin'de bir firmaya gönderildiğini, bu nedenle oluşan maddi-manevi zararların tahsili gerektiğini ileri sürmüş, davalılar ise zarar bulunmadığından davanın reddini istemişler, neticede mahkemece yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiş olup, iş bu karara karşı davalılar ve davacılar vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Davada taraf sıfatı (husumet), dava konusu subjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı (husumet) dava konusu sübjektif hakka ilişkindir.

Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, bu kişilerden birinin o davada gerçekten davacı veya davalı olmak sıfatı yoksa, dava konusu hakkın esasına ilişkin bir karar verilemez. Bu durumda, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir.

Bir sübjektif hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu nedenle, o hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı (aktif husumet ehliyeti) da o hakkın sahibine aittir. Bir sübjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek olan kişi, o hakka uymakla yükümlü olan kişidir (pasif husumet ehliyeti).

Taraf sıfatı, usul hukukuna değil, maddî hukuka ilişkin bir sorundur; diğer bütün maddi hukuk sorunlarında olduğu gibi, dava şartı değildir. Taraf sıfatının (davacı bakımından, aktif husumet ehliyetinin; davalı bakımından, pasif husumet ehliyetinin) yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def’i değil, bir itirazdır. Bu nedenle mahkemenin sıfat (husumet) yokluğunu re'sen gözetmesi gerekir.

Mahkemece; davalı banka ile davalı kargo şirketinin UCP 600 S.lı Broşür kapsamı dışında olmak üzere önemli derecede olmak üzere ihmalleri ve kusurları bulunması nedeniyle, davalılardan müştereken ve müteselsilen olmak üzere, (zararın meydana gelmiş olduğu tarihten itibaren avans faizi ile birlikte) tazminini talep edebileceği, taşıyıcı firmanın sorumluluğun Montreal Sözleşmesi ve 22/3 maddesi hükmü gereğince kilo başına 19 SDR ile sınırlı olduğu, ancak taşıyıcı firmanın ağır ihmali söz konusu ise aynı madde gereği sorumluluğun taşıtanın ispat ettiği zarar dahilinde olabileceği, ancak davacı faiz talep etmemiş olmakla;

talebi ile bağlı bulunduğu Faiz kaybından kaynaklanan zararın 14.219,00.TL teminat mektubu komisyon zararının 10.197,00.TL Demoraj Bedeli Zararının 7.024,00.TL olmak üzere toplam 31.440,00.TL olduğu, 31.440,00.TL talep edebileceği belirtildiği anlaşıldığından,

bilirkişi raporu hükme esas alınarak mahkememizce davacıların Faiz kaybından kaynaklanan zararın 14.219,00.TL teminat mektubu komisyon zararının 10.197,00.TL Demoraj Bedeli Zararının 7.024,00.TL olmak üzere toplam zararının 31.440,00.TL olduğu kabul edilmiş, açıklanan nedenlerle davanın maddi tazminat yönünden kısmen kabulü ile 31.440,00.TL'nin maddi tazminatın dava tarihi olan 22/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılardan müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine.

Manevi tazminat yönünden manevi tazminata karar verilebilmesi için haksız fiilden kaynaklı olarak kişilik haklarının zarar görmesinin gerektiği, davaya konu olayda davacıların kişilik haklarının zarar gördüğünün ispat edilemediği, bu nedenle manevi tazminat talebinin reddine dair karar verildiği anlaşılmıştır.

Somut olayda; davalı banka ile davalı kargo şirketinin UCP 600 Sayılı Broşür kapsamı dışında ancak önemli derecede olmak üzere ihmalleri ve kusurları bulunduğu tespitinin yerinde olduğu, taşıyıcı firmanın sorumluluğun Montreal Sözleşmesi 22/3 maddesi hükmü gereğince kilo başına 19 SDR ile sınırlı olduğu konusunda da mahkemece yerinde değerlendirmeler yapıldığı gibi hesaplamalarında doğru yapıldığı,

davacı yanın faiz kaybından dolayı dava açması karşısında tekrar faiz hesaplamasının da yapılmasının gerekmediği ve kararın bu açıdan da doğru olmasına karşın davacılardan ...'ın sözleşmelere taraf olmadığı gibi her ne kadar haksız fiil sorumluluğundan sorumluluk bağlamında husumetin bulunduğu zannıyla dava açılmış olsa da, bu davacının yapmış olduğu harcama ile dava konu zarar ile illiyet ispat edilemediği gibi esas zarardan dolayı bağlantının hükmi şahıs anlamında mevcut olmadığı, davacı yanın kurduğu illiliğin de "borçların nispiliği prensibi"ne aykırılık gösterdiği dikkate alındığında yerel mahkeme kararının bu yönden hatalı olduğu,

davacı ... açısından açılan davanın husumetten reddi ile diğer davacı açısından ise kararın aynen korunmak suretiyle kabulüne karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Ancak, kararda hata edilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davacılar vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun reddi ile davalılar vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-2 maddesi gereğince .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/04/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararının kaldırılmasına, davacı ... açmış olduğu davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, davacı ...

MÜHENDİSLİK KİMYA DIŞ TİCARET DANIŞMANLIK İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ tarafından davalılar aleyhine açılan davanın kabulüne, 6100 sayılı HMK.'nın 26. maddesi gereğince taleple bağlı kalınarak Maddi tazminat açısından açılan davanın kısmen kabulü ile, 31.440,00.TL maddi tazminatın dava tarihi olan 22/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Manevi tazminat açısından açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır