İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/2015 K.2024/1665

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında imzalanan genel kredi sözleşmesi çerçevesinde kredi kullandırıldığını, imzalanan müşteri işlemleri sözleşmesi gereğince davalıya verilen çek defteri nedeniyle müvekkilinin ödemekle yükümlü olduğu çek sorumluluk bedellerinin depo edilmesi gerektiğini, davalıya verilen çek defteri için yeterli teminatın bloke edilmeyerek, kredi sözleşmesindeki edimlerin yerine getirilmemesi nedeniyle Üsküdar ...

Noterliğinin 14.02.2017 tarihli ihtarnamesi ile hesabın kat edildiğini, ihtara rağmen çek sorumluluk bedellerinin depo edilmemesi üzerine İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına ve %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Dava dilekçesi, icra dosyası, taraflar arasındaki sözleşme, alınan bilirkişi raporu dikkate alınarak davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davalı tarafça her ne kadar sonradan gösterilen delillere muvafakati olmadığı ve hükme esas alınmaması gerektiği belirtilmiş ise de, bu yöndeki savunmasına itibar edilmemiştir.

Zira taraflar arasındaki Genel Kredi Sözleşmesi ile banka kayıtları dava dilekçesi deliller kısmında bildirildiğinden, süresinden sonra sunulmuş olan yeni bir delil mevcut değildir.Buna göre de, davacı tarafın davalıya kullandırılan g.nakit krediden dolayı takip ve dava tarihi itibari ile 07/11/2016 tarihinde ... seri nolu çek için ödenen bakiye 322,46 TL alacağı için talebi ile bağlı kalınarak 322,46 TL asıl, 238,58 TL masraf, 17,56 TL kar mahrumiyeti olmak üzere toplam 578,60 TL, ilişkin bu kısımdaki itirazın iptaline ve asıl alacağa %16,34 karpayı mahrumiyeti ve %5 BSMV'si uygulanmak suretiyle,

takibin devamına ve davalının itirazlarının iptaline karar verilmiştir.

Davalı tarafın ayrıca gayrinakdi çek bedeli yönünden bakiye kalan 7 adet çek için (7x1.290,00 = 9.030,00 TL) gayrinakit kredi alacağı yönünden davalılardan genel kredi sözleşmesinin 20.1. maddesi, sözleşmenin 25.3.2 maddesi hükümleri uyarınca bu bedeli depo talep etme hakkı bulunduğu cihetiyle davalının gayrinakdi kredi alacağına ilişkin yapmış oldukları itirazlarında da haksız oldukları anlaşıldığından bu kısma ilişkin itirazlarının da iptali ile takibin bu kısım yönünden de devamına karar verilmiştir.

Dava genel kredi sözleşmesinden kaynaklı banka alacağı olup, taraflar arasındaki sözleşme hesap dönemleri, hesap kat ihtarları dikkate alındığında davalı tarafın borcunu bilebileceği ve alacağın likit olduğu... " gerekçesiyle davanın kabulüne, davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyada nakit alacağına ilişkin 322,46 TL çek sorumluluk bedeli 238,58 TL masraf, 17,56 TL kar mahrumiyeti olmak üzere toplam 578,60 TL'ye yönelik itirazın iptali ile takip tarihinden itibaren 322,46 TL'ye %16,34 oranında kar payı mahrumiyeti ile %5 oranında BSMV uygulanmak suretiyle takibin devamına, gayrinakit alacak yönünden taleple bağlı kalınarak 7 adet çek yaprağı zorunlu karşılığı 9.030,00 TL (7x1.290,00 TL ) gayrinakit risk alacağının açılacak faizsiz bir hesapta depo edilmesine,

çek sorumluluk bedellerinin davacı banka tarafından ödenmesi halinde, her bir çek yaprağı için ödendiği tarihten tahsil tarihine kadar %16,34 oranında kar payı mahrumiyeti ile kar payının %5'i oranında BSMV uygulanmak suretiyle takibin devamına, nakit alacak tutarı toplamı 578,60 TL üzerinden %20 oranında hesaplanan 115,72 TL inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİDavalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Mahkemece 03.07.2019 tarihli oturumun 1 numaralı ara karar ile davacı vekiline delil sunması için 1 haftalık kesin süre verilerek, delillerin sunulmaması halinde bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ihtar edildiğini, oysa 13.02.2020 tarihli bilirkişi raporunun davacının iddiasını ispat edemediği yönünde olmasına rağmen mahkemece davacıya yeniden delillerini sunmak üzere ek süre tanındığını, müvekkilinin sonradan gösterilen delillere muvafakat edilmediğinin bildirildiğini, HMK'nın 140/5.maddesine göre yeni delil sunulamayacağından alınan ön rapora göre ispat edilmeyen davanın reddine karar verilmesi gerektiğini,

Kat ihtarının müvekkiline tebliğ edilemediğinden, müvekkilin 18.02.2017 tarihinde temerrüte düştüğü yönündeki tespitin yerinde olmadığını, 7 adet çek yaprağının kullanıldığına dair herhangi bir iddia ve tespit bulunmadığını, bu nedenle bu miktar yönünden bankanın sorumlu olacağı muaccel bir tutar bulunmadığından muaccel olmamış bir alacağın takip konusu yapılmasının mümkün olmadığını, Sözleşmenin 25.3.2 maddesinde riske dönüşmemiş olan gayrinakdi krediler yönünden para depo/bloke edilmesinden bahsedildiğini, bu nedenle davacının kendi adına bu bedeli tahsil yetkisi bulunmadığını,

bu çekler yönünden yalnızca teminat talep etme hakkından bahsedilebileceğini, ancak ödeme emrinin tahsil talebini içerdiğini, itirazın iptali davalarında davacının ödeme emri ve dayanaklarıyla bağlı olduğunu, borç dayanağını itirazın iptali davasında genişlemeyeceğini, davacının teminat olarak depo edilmesi talebi yerine bu bedelin kendi adına tahsilini talep hakkı bulunmadığını, davacının öncelikle, teminat verilmesine dair ilam elde etmesi gerektiğini, teminata ilişkin uyuşmazlıkların yargılamayı gerektirdiğini, davanın konusunun, itirazın iptali ve takibin devamı olması nedeniyle,

mahkemece taleple bağlılık kuralına aykırı şekilde depo kararı verildiğini, Davacının muaccel olmamış ve tahsil talebinde bulunması mümkün olmayan icra takibine dayanarak itirazın iptali talebini konusunu oluşturan taleplerin reddi gerektiğini, teminatın banka hesabına depo edilmesi yönünde dava açması gerekirken, ilamsız icra takibine girişmesinin kabul edilemeyeceğini, müvekkili şirket yönetiminin TMSF'ye devredilmiş olup, borca itiraz tarihinde, alacağın şüpheli olduğunu,

gerçek bir borç olup olmadığı yönünde şüphe oluştuğundan ve borcun kaynağı çeklere ulaşamaması sebebiyle borca itiraz edildiğini ve icra inkar tazminatına karar verilmesinin doğru olmadığını,Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, İİK'nın 67. maddesi uyarınca, genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan banka alacağının davalı borçludan tahsili ve çek garanti bedellerinin deposu amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkâr tazminatı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne, karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı ile davalı şirket arasında düzenlenen genel kredi sözleşmesi kapsamında davalıya nakit krediler kullandırıldığı gibi çek yaprakları da verildiği, çek yaprağı karşılığında yeterli teminatın verilmemesi nedeniyle genel kredi sözleşmesinin kat edilerek Üsküdar ...

Noterliğinin 14.02.2017 tarihli, .. yevmiye numaralı ihtarın gönderildiği, buna rağmen hesap ekstresinde belirtilen çek bedeli ile depo tutarının ödenmediği belirtilerek takip başlatılmıştır. Dosyaya sunulan ihtarname, tebliğ mazbatası ve bilirkişi raporundan, kat ihtarı ile davalıya 24 saat süre verildiği, temerrüdün 18.02.2017 tarihinde oluştuğu anlaşılmıştır.

Davalı vekili kat ihtarının tevdi edilmesi nedeniyle temerrüt oluşmadığını belirtmiş ise de İİK'nın 68/b maddesi gereğince borçlu cari hesap veya kısa, orta, uzun vadeli kredi şeklinde işleyen kredilerden kredi kullandıran tarafın, kredi kullanan tarafın kredi sözleşmesinde belirtilen adresine, borçlu cari hesap sözleşmesinde belirtilen ödemeleri göndermesi ile temerrüdün oluşacağı belirlenmiştir.

Kaldı ki temerrüt oluşmasa dahi sözleşme uyarınca, ödenen çek bedeli yönünden, davalının akdi faiz ile sorumlu olduğu kabul edilmelidir. Bilirkişi raporuna göre de talebin akdi kâr payına ilişkin olduğu anlaşıldığından, mahkemece yapılan hesaplama yerindedir. İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine 322,46 TL çek sorumluluk bedeli, 9.030,00 TL tazmin olunmamış çek bedeli, 238,58 TL masraf ve 17,56 TL kâr mahrumiyeti olmak üzere toplam 9.608,00TL üzerinden icra takibi başlatılmıştır.

Takip talebinde, nakdi krediye dönüşen çek garanti bedeli yönünden tahsil, diğeri yönünden vadesiz bir hesaba depo talebi bulunduğundan, yapılan takip ile açılan dava birbirine uygun olup, takip talebi ile sıkı sıkıya bağlı olan itirazın iptali davasında mahkemece tarafların talebine uygun bir karar verildiği, talepten farklı veya başka bir şeye karar verilmediği anlaşılmıştır.Davalı vekili, süresinden sonra ibraz edilen delillere itibar edilmemesi gerektiğini belirtmiştir.

Mahkemece 18.02.2019 tarihli duruşmada, taraflara delillerin ibrazı için kesin süre verilerek dosya bilirkişiye teslim edilmiştir. Bilirkişi tarafından ibraz edilen 13.02.2022 tarihli raporda, kat ihtarı ve takip talebinde belirtilen ödemeye ilişkin makbuz ile depo talebine konu çeklerin numaraları ve bunların borçluya teslim edildiğine ilişkin belgelerin sunulması halinde hesaplama yapılabileceği belirtilmiştir.

HMK'nın 145. maddesine göre, taraflar, Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa, mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebilir. Dava dilekçesinde banka kayıtlarına dayanılmış olup, bunun yanı sıra kat ihtarı ve genel kredi sözleşmesi sunulmuştur.

Mahkemece bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilerek banka kayıtlarının incelenmesinin sağlanabileceği dikkate alındığında bu belgelerin ve delillerin süresinde sunulduğu ve HMK'nın 140/5 ile 145.maddelerine aykırı bir durum bulunmadığı görülmüştür.

Taraflar arasında düzenlenen genel kredi sözleşmesinin çek kredisi başlıklı 20.1 vd. maddelerine göre, müşteriye teslim edilen çek defterlerindeki her bir çek yaprağı için bankanın ödemeyle yükümlü olduğu tutar kadar müşteri hesabında dahil edilerek nakdi risk girişi yapılacağı, ödenen miktarların nakdi krediye dönüşeceği kabul edilmiştir. Sözleşmenin 25.2.2.maddesinde, kullandırılacak kredi için ek teminat isteme hakkı bulunduğu kabul edilmiştir.

Bankanın, müşteriye teslim ettiği çek yapraklarının karşılıksız çıkması halinde, bankanın yasadan kaynaklı sorumluluğu bulunmaktadır. Yasa gereği bu sorumluluk bedelini ödemesi gereken bankanın, bunun karşılığında teminat istemesi taraflar arasındaki sözleşmeye uygundur. 7 adet çekin davalıya teslim edildiği açık olup bu çeklerin akıbetinin kayyım atanması sonucu veya başka bir nedenle, müşteri tarafından bilinmemesi, teminat verilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle bankanın sözleşme uyarınca talep ettiği teminatın ödenmemesi üzerine hesabın kat edilerek borçlunun İİK'nın 68/b maddesi gereğince temerrüde düşürülmesinden sonra nakdi ve gayri nakdi krediler yönünden takip başlatılması yerinde olduğu gibi, nakdi kredi yönünden alacağın sözleşmeden kaynaklanması nedeniyle icra inkar tazminatına karar verilmesi doğru olduğundan, davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, davalı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucu, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.