Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2023/1109 K.2023/1372

Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/05/2023 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili ...'in zilyetliğinde bulunan ve keşidecisi ... Uluslararası Ecz. Depo Tar. Gıda Pet. Ürn. San. Ve Tic. Ltd. Şti. olan 2 adet çekin ziya olduğunu, söz konusu çeklerin müvekkilinde bulunduğu esnada çalındığını veya kaybolduğunu, müvekkilinin bu çeklerin ne şekilde zıya olduğunu bilmediğini, tüm çabalara rağmen ... Bankası Mersin ...

Şubesi'nin ... numaralı hesabına ait ... çek numaralı 01/10/2019 ödeme tarihli 78.000,00-TL bedelli, ... çek numaralı15/11/2015 ödeme tarihli 35.000,00-TL bedelli iki adet çekinin bulunamadığını, davacı müvekkilinin zilyetliğinde bulunan çek yapraklarının çalınmış ya da kaybolmuş olduğundan çeklerin asıllarının bankaya ibraz edilemediğini, müvekkilin iş bu çeklerin fotokopisini çekmiş olduğunu ve elinde sadece çek fotokopilerinin mevcut olduğunu, ...

Bankası her ne kadar söz konusu çeklerin boş yaprak statüsünde olduğunu beyan etse de burada kasıt çek yaprağının bankaya yansıyan bir kullanımının olmaması olduğunu, çek fotokopilerinden anlaşılacağı üzere iptali istenen çeklerin doldurulmuş ve tedavüle girdiğini, bu sebeple boş yaprak statüsünde olmadığını, bu durumun müvekkilinin mağduriyetine sebep olduğunu, her ne kadar söz konusu çeklerin vade tarihlerinin geçmiş olsa da, çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi halinde işleme konulma veya kötüniyetli kullanılma riskinin olduğunu, söz konusu çekler iptal edilmediği sürece, müvekkilinin çek hesabını kapatmasının mümkün olmadığını,

çeklerin bankadan tahsil edilmesini engellemek ve müvekkili ile çeki keşide eden müvekkilinin müşterilerinin zarar görmemesini sağlamak için tedbir amaçlı olarak ödeme yasağı konulmasını da içeren çeklerin iptali istemli bu davayı açtıklarını, ... Bankası Mersin ...

Şubesi'nin ... numaralı hesabına ait ... çek numaralı 01/10/2019 ödeme tarihli 78.000,00-TL bedelli, ... çek numaralı 15/11/2015 ödeme tarihli 35.000,00-TL bedelli 2 adet çekin zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/05/2023 tarih ve ... Esas, ...

Karar sayılı kararı ile; davacı ... tarafından ... çek numaralı 01/03/2019 ödeme tarihli 159.726,00-TL meblağlı çekin, ... çek numaralı 06/09/2019 ödeme tarihli 106.000,00-TL meblağlı çekin, ... çek numaralı 01/10/2019 ödeme tarihli 78.000,00-TL meblağlı çekin ve ... çek numaralı 15/11/2015 ödeme tarihli 35.000,00-TL meblağlı çekin iptalinin talep edildiği, davaya konu edilen iki çekin de aynı istemle daha önceden davaya konu edildiği,

mahkemece işbu çekler yönünden çek yapraklarının boş yaprak olması nedeni ile kıymetli evraktan bahsedilemeyeceği ve iptal kararı verilemeyeceğinden bahisle davanın usulden reddine karar verilerek kesinleştiğini, kesin hükme bağlanmış aynı talebe istinaden açılan bir davanın dava şartları bakımından noksan olduğu anlaşılmakla HMK.nin 114/i maddesi uyarınca davanın daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması gerektiğine dair dava şartının sağlanmadığı anlaşıldığından davanın usulden reddine dair karar verilmiştir.

DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf talebi ile; davanın usulden reddedilmesi ile davanın hiç açılmamış kabul edileceğini, dolayısıyla kesin hükmün varlığından söz edilemeyeceğini, aynı davanın tekrar açılabileceğini, müvekkilinin tüm çabalarına rağmen; ... Bankası Mersin ...

Şubesi'nin ... numaralı hesabına ait - ... çek numaralı 01/10/2019 ödeme tarihli 78.000,00-TL bedelli, - ... çek numaralı 15/11/2015 ödeme tarihli 35.000,00-TL bedelli iki adet çekin bulunamadığını, bu çeklerin bulunamamasından kaynaklı çeklerin asıllarının bankaya ibraz edilemediğini, müvekkiline ait çek hesabının da kapatılamadığını, müvekkilinin işbu çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi tehdidiyle karşı karşıya kaldığını, müvekkilinin işbu çeklerin fotokopisini çekmiş olup elinde sadece çek fotokopileri mevcut olduğunu, ...

Bankası her ne kadar söz konusu çeklerin boş yaprak statüsünde olduğunu beyan etse de burada kasıt çek yaprağının bankaya yansıyan bir kullanımının olmamasından kaynaklı olduğunu, bilindiği üzere söz konusu çeklerin banka nezdinde düşümünün/kapamasının yapılabilmesi için aslına ihtiyaç olduğunu, fakat çek yapraklar zayi olduğundan yasal olarak çeklerin iptalinin gerektiğini, dosyada mevcut bulunan çek fotokopilerinden anlaşılacağı üzere iptali istenen çeklerin doldurulup tedavüle girdiğini, dolayısıyla söz konusu çeklerin yerel mahkemenin kastettiği gibi boş yaprak statüsünde olmadığını,

dosyaya sunulmuş olan çeklerin suretlerine bakılacak olursa; herhangi bir tereddüt olmaksızın çeklerin boş olmadığının da açıkça anlaşılacağını, haksız ve hukuka aykırı bir kararla davanın reddedildiğini, bu haksız ve uzayan durumun müvekkilinin mağduriyetine sebep olduğunu, her ne kadar söz konusu çeklerin vade tarihi geçmiş olsa da, çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi halinde işleme konulma veya kötüniyetli kullanılma riski var olduğunu belirterek ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/05/2023 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757. maddesi uyarınca çek iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesinin 17.05.2023 tarihli kararı ile dava konusu çeklerin aynı mahkemenin ... Esas sayılı dosyasında iptalinin talep edildiği, yapılan yargılama sonunda davanın usulden reddine karar verildiği, kararın kesinleştiği bu sebeple aynı çeklerle ilgili yeniden dava açılamayacağından dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine dair karar verildiği, bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf incelemesi, istinafa başvuran tarafın istinaf başvuru dilekçesinde bildirdiği sebeplerle sınırlı ve kamu düzeniyle ilgili olarak resen yapılmıştır.

Davacı vekili, ... Bankası Mersin ... Şubesi'nin ... numaralı hesabına ait ... çek numaralı 01/10/2019 ödeme tarihli 78.000,00-TL bedelli, ... çek numaralı 15/11/2015 ödeme tarihli 35.000,00-TL bedelli 2 adet çekin zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava konusu uyuşmazlığın daha önce bir kesin hüküm ile [1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK) madde 237; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 114/1-i] çözümlenmiş olması dava şartıdır. Bu şart, olumsuz dava şartı olarak adlandırılır.

6100 sayılı HMK’nun 303/1. maddesi de “Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir.” şeklinde benzer bir tanımı içermektedir.

Kesin hükmün ilk koşulu, her iki davanın taraflarının aynı kişiler olması; ikinci koşulu, müddeabihin aynılığı; üçüncü koşulu ise, dava sebebinin aynı olmasıdır.

Kesin hükmün ikinci koşulu olan müddeabih, dava konusu yapılmış olan hak, yani dava ile elde edilmek istenilen sonuçtur. Önceki dava ile yeni davanın müddeabihlerinin (konularının) aynı olup olmadığını anlamak için hakimin, eski davada verilen kararın hüküm fıkrası ile yeni davada ileri sürülen talep sonucunu karşılaştırması gerekir. Eski ve yeni davanın konusu olan maddi şeyler fiziki bakımdan aynı olsa bile, bu şeyler üzerinde talep olunan haklar değişikse, müddeabihler aynı değil demektir.

Aynı mahkemenin ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; ... çek numaralı 01/10/2019 ödeme tarihli 78.000,00-TL meblağlı çekin ve ... çek numaralı 15/11/2015 ödeme tarihli 35.000,00-TL meblağlı çekin iptalinin talep edildiği, mahkemece işbu çekler yönünden çek yapraklarının boş yaprak olması nedeni ile kıymetli evraktan bahsedilemeyeceği ve iptal kararı verilemeyeceğinden bahisle davanın usulden reddine karar verildiği ve kararın 25.04.2023 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

Somut olayda, Mersin 2.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... sayılı dosyasında davanın usulden red edilmiş olduğu açık olup, usulden reddin ilgilileri yönünden kesin hüküm oluşturmayacağı açıktır.Dolayısıyla Mahkemece, aynı Mahkemenin ... sayılı dosyası yönünden davanın kesin hüküm oluşturduğu saptaması yapılmış ise de, anılan red kararı esastan değil usulden red kararı olduğundan davacı yönünden kesin hüküm sonucunu doğurmaz.Bu sebeple davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesince gerekli ilanlar yapılıp taraf delilleri toplanarak sonucuna göre karar verilmesi için HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden yargılama için ilk derece mahkemsine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır