Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2023/1612 K.2023/1500

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/05/2023 tarih, ... Esas, ... sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNLARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından ... ... ...

Şubesi'nden alınan, müvekkilinin keşideci olduğu, ... numaralı çek deprem sonucu şirket merkezinin yıkılması sonucu enkaz altında kaldığını, enkaz kaldırma çalışmaları sırasında da çekin bulunamadığını, ilgili çek çalınmış olma ihtimali sebebiyle müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, çekin iptaline karar verilmesini ve müvekkilin zarara uğramaması için çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesini, müvekkilinin ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önüne geçilmesi maksadıyla, ... ... ...

Şubesi'nin ... numaralı çek üzerine uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasını, kararın muhatap bankalara bildirilmesini, yargılama neticesinde çekin iptaline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derce Mahkemesinin kararında özetle; dava konusu çek yapraklarının boş olduğundan ve kıymetli evrak niteliğininde bulunmadığını, çek iptali davası keşideci tarafından açılamayacağından davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; yerel mahkemenin gerekçesinin ve kararının hatılı olduğunu, gerekçede belirtildiği gibi çekin boş olduğunun taraflarınca belirtilmediğini, çekin düzenlenmiş dolu çek yaprağı olduğunun belirtildiğini, çekin boş olarak kaybedildiği şeklinde bir iddialarının olmadığını, keşidecinin söz konusu iptal davasını açamayacağı yönünde çok sayıda Yargıtay kararı bulunduğunu, fakat keşideci, çeki düzenledikten ve imzaladıktan sonra çek zayi olursa, düzenleyen de iptal davası açabileceğini,

bu durumda düzenleyenin hem çeke varlık kazandıran iradesi çekte yer almakta olduğunu hem de bir anlamda düzenleyen çekin hamili konumunda olduğunu, TTK madde 651’ de ‘’Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkemece iptaline karara verilebilir’’ hükmü düzenlendiğini, bu tip durumlarda kaybolan çekin iptali için çekini kaybeden hamilin çek iptali davasını açabileceğini, aksi halde çeki haksız yere elde bulunduran kişi bu zilyetliğe dayanarak haksız bir yarar elde edebileceğini veya çekin karşılıksız çıkması halinde hamil ve varsa ondan önce gelen ciranta ve çek keşide eden kişilere karşı taleplerde bulunabileceğini, TTK M.

651/2’de “Kıymetli evrakın zayi olduğu ya da ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.” şeklinde ifade ettiğini, TTK M.

651/2’de yer alan “senet üzerinde hak sahibi olan kişi” ibaresini dar yorumlamak ve yalnızca senet malikinin iptal talebinde bulunabileceğini kabul etmek hakkaniyete uymayacağını, TTK’nın 651/2. maddesi yol gösterici olduğunu, anılan düzenlemeye göre, “Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.” Yargıtay’ın yerleşik kararlarında ise, senedin zayi olması nedeniyle iptal davası açma hakkının lehtar ve hamile ait olduğu belirtildiğini,

senedi tahsil cirosu ile devralan hamil ve senet tahsil cirosu ile devredilmiş ise senedi ciro eden ciranta da TTK m. 688/1 hükmü uyarınca senedin iptalini isteyebileceğini, senedi düzenleyerek tedavüle çıkaran keşidecinin iptal davası açma hakkı olmadığı,

gerek doktrin, gerekse müstekar Yargıtay içtihatlarıyla ortaya konulduğunu, ancak senedin sonradan kendisine devredildiği durumlarda keşideci de, senet üzerinde hak sahibi son hamil sıfatıyla iptal davası açabileceğini, Yargıtay İçtihatları boş çekler için keşidecinin iptal davası açamayacağı yönünde olduğunu, bunun nedenini ise çekin boş olması nedendi ile kıymetli evrak hükmünde olmadığını, bu nedenle hukuki yarar bulunmadığını, ancak dava konusu çekin boş olmayıp keşidecisinin müvekkili olup, müvekkili tarafından imzalanmış dolu çek yaprağı olduğunu, bu durumda müvekkil kurum da hamil konumunda olup,

işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğunu, yerel mahkemece işin esasına girilmeden davanın açıldığı gün tensip zaptı ile davanın reddine karar verilmesi hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER İLE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; çek iptali istemine ilişkindir.

Davacı yan; ... ... ... Şubesi'nden alınan, davacının keşideci olduğu, ... numaralı çekin deprem sonucu şirket merkezinin yıkılması sonucu enkaz altında kaldığını, enkaz kaldırma çalışmaları sırasında da çekin bulunamadığını bu nedenle çekin iptaline karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüş olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece; davacı yanın davasının reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, dava konusu çek yaprakları boş olduğundan ve bu haliyle kıymetli evrak niteliğinde bulunmadığı, boş olmasa dahi çek iptali davasının keşideci tarafından açılamayacağına ilişkin mahkemece isabetli şekilde değerlendirilme yapıldığı anlaşılmakla, davacı yanın istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

... · Başkan · ... · e-imzalıdır. · ... · Üye · ... · e-imzalıdır. · ... · Üye · ... · e-imzalıdır. · ... · Katip · ... · e-imzalıdır.