Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/2046 K.2024/2135

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket yöneticisi ... ile emlak komisyoncusu ... ve satıcı ... arasında .../.../...'da bulunan ...

Ada 7 ve 8 nolu parsellerin satışı için taşınmaz alım-satım akdi imzalandığını, bu kapsamda davalıya 22/06/2022 tarihinde 25.000,00.TL kapora ödemesi yapıldığını, söz konusu taşınmazın bedelinin sözleşmede 2.000.000,00.TL olarak belirlendiğini ve kapora harici tutarın ödemesinin de 28/06/2022 tarihinde yapılacağının kararlaştırıldığını, ayrıca müvekkilinin şirket adına işlem yapması nedeniyle ...

A.Ş.'ye kredi çekmek için başvurduğunu, kredi için ve banka tarafından yapılan ekspertiz çalışmalarına toplam 23/06/2022 tarihinde 2.500'er TL'den toplam 5.000,00.TL bankaya komisyon ödemesi yaptığını, müvekkilinin kredi başvurusunun onaylanmadığını, bu nedenle taşınmazın alım-satımından vazgeçtiğini, davalının müvekkiline imar problemi olan ve ana yol sıkıntısı olan taşınmazı satmaya kalkıştığını, müvekkilinin bu hususları kaporayı ödedikten sonra yaptığı araştırmalar neticesinde öğrendiğini belirterek müvekkilinin davalıya ödediği 25.000,00.TL'nin,

22/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek bankacılık mevduat faizleriyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen sözleşmeye bakıldığında satıcı tarafın müvekkili ..., alıcı tarafın ise ... olduğunu, ancak eldeki davanın ... Lastik Lojistik Otomotiv Gıda San. ve Tic. Ltd.Şti. adına açıldığını, sözleşmenin şirket adına yapılmadığını, bu nedenle husumet itirazlarının bulunduğunu, sözleşmenin tarafı olan ... tarafından müvekkiline kapora bedeli yatırılmadığını, bu nedenle alıcı ...'nın sözleşme nedeniyle müvekkilinden herhangi bir alacağı bulunmadığını, davacı tarafın sözleşme yapılmadan önce taşınmazın niteliklerinden haberdar olduğunu, müvekkiline taşınmazı satın alacağına dair güven verdiğini belirterek sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemesinde kusurlu olan tarafın davacı olması nedeni ile açılan davanın reddini dilemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; davacı şirket yönünden davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddine, diğer davacı yönünden ise arabuluculuk başvurusunun bulunmaması nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın alım satımı ile ilgili kredi başvurusunun onaylanmadığını, onaylanmama nedeninin arsaya ait vergi borcunun bulunması olduğunu, bu nedenle taşınmazın alım satımından vazgeçtiğini, müvekkilinin davaya konu taşınmazın satışından vazgeçtiğini, müvekkilinin davaya konu taşınmazın satışından vazgeçmesinin diğer nedenlerinin de davaya konu taşınmazın imar problemleri ve ana yol sıkıntısı olduğunu, davalının müvekkiline imar problemi olan ve ana yol sıkıntısı olan taşınmazı satmaya kalkıştığını,

müvekkilinin bu hususları kaporayı ödedikten sonra yaptığı araştırmalar neticesinde öğrendiğini, bu nedenlerle müvekkili davaya konu taşınmazı almaktan vazgeçtiğini, müvekkili Sahil Şanlı'nın herhangi bir şekilde şahıs şahsi olarak vergi kaydı veya ticari faaliyetinin bulunmadığını, Mahkeme'nin bu hususu araştırmadığını, müvekkilinin şahıs olarak vergi kaydının olup olmadığını ... Vergi Daireleri'ne ve ...

Esnaf ve Sanatkarlar Kooperatifi'nin hepsine müzekkere yazılarak sorulması sonucu ortaya çıkabilecek basit bir konu bile araştırılmadan karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, taşınmaz satışının gerçekleşmemesi sebebiyle ödenen kapora bedelinin iadesi istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkilleri ile davalı arasında 2 adet taşınmaz satışı konusunda ön sözleşme imzalandığını ve müvekkilleri tarafından davalıya 25.000,00.TL kapora ödendiğini, ancak davalı tarafından taşınmazla ilgili bir kısım bilgilerin gizlenmesi ve davacı şirkete kredi çıkmaması sebebiyle satışın gerçekleşmediğini, buna rağmen ödenen kapora bedelinin iade edilmediğini belirterek söz konusu kaporanın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalı ise davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, neticede mahkemece yazılı gerekçeyle davacı ... yönünden arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden davanın reddine,

diğer davacı şirket yönünden ise aktif husumet yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmiş olup, iş bu karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Davada taraf sıfatı (husumet), dava konusu subjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı (husumet) dava konusu sübjektif hakka ilişkindir.

Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, bu kişilerden birinin o davada gerçekten davacı veya davalı olmak sıfatı yoksa, dava konusu hakkın esasına ilişkin bir karar verilemez. Bu durumda, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Bir sübjektif hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu nedenle, o hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı (aktif husumet ehliyeti) da o hakkın sahibine aittir. Bir sübjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek olan kişi, o hakka uymakla yükümlü olan kişidir (pasif husumet ehliyeti).

Taraf sıfatı, usul hukukuna değil, maddî hukuka ilişkin bir sorundur; diğer bütün maddi hukuk sorunlarında olduğu gibi, dava şartı değildir. Taraf sıfatının (davacı bakımından, aktif husumet ehliyetinin; davalı bakımından, pasif husumet ehliyetinin) yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def’i değil, bir itirazdır. Bu nedenle mahkemenin sıfat (husumet) yokluğunu re'sen gözetmesi gerekir.

Tapulu taşınmazların satışına ilişkin sözleşme, resmi şekilde düzenlenmelidir. Adi yazılı olarak yapılan sözleşmeler, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 706, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 237, 2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 26 ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 60 ıncı maddeleri uyarınca hukuken geçersizdir. Geçersiz sözleşmeler, taraflarına geçerli sözleşmelerde olduğu gibi hak ve borç doğurmaz. Taraflar verdiklerini sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri isteyebilir. Geçersiz sözleşmelerde herkes aldığını iade etmekle yükümlüdür.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22.09.2022 tarihli ve 2020/3-551 E., 2022/1147 K. sayılı ilamında; "...Bağlanma parası (pey akçesi), sözleşme yapılırken bir kişinin vermiş olduğu paradır. Kaparo olarak da adlandırılan bu para cayma parası değildir. Sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır. Aksine sözleşme veya yerel adet olmadıkça bu para, alacaktan düşülür.(Türk Hukuk Lûgatı, Ankara 2021, s. 119, 120).

Bağlanma parasının (pey akçesi) amacı, hem sözleşmenin yapıldığına delil oluşturmak hem de kısmi ifadır (Akman, Sermet/Burcuoğlu Halûk/Altop Atillâ: Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1993, s. 338). Bağlanma parası, sözleşmenin geçerli olması için gerekli bir şekil şartı olmayıp sözleşmenin kurulduğu yönünde ispat aracıdır.

Sözleşmenin butlan veya iptal gibi nedenlerle geçersiz hâle gelmesi durumlarında ise verilmiş olan bağlanma parasının akıbetini ortaya koymak gerekir. Bu durumda, bağlanma parası olarak parayı alan kişinin, aldığı parayı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre (TBK m.77-82) iade etmesi gerekecektir. Çünkü bağlanma parası tahakkuk etmeyen bir sebep dolayısıyla verilmiş olacaktır. Bağlanma parası fer’î (yan) bir hak olması nedeniyle bağlı olduğu asıl sözleşme geçerli değilse, yan hak olan bağlanma parası da geçerli olmayacaktır. (Yavuz, s. 525; Akman/ Burcuoğlu/ Altop, s. 340)..." şeklinde karar verilmiştir.

Somut olayda her ne kadar ilk derece mahkemesince davacı ... yönünden arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden, davacı şirket yönünden ise aktif husumet yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş ise de, dava dilekçesi ekinde sunulan 22/06/2022 tarihli alım satım aracılık sözleşmesi ve aynı tarihli banka dekontu birlikte değerlendirildiğinde, mezkur sözleşmeyi davacı ... imzalamış ise de adı geçen davacının diğer davacı şirketin yetkilisi olarak hareket ettiği ve sözleşmede belirtilen kaporanın da ayrıntılı açıklama yazılarak davacı şirketin banka hesabından davalıya gönderildiği,

bu haliyle davacı şirket yönünden işin esasına girilerek karar verilmesi gerekirken aktif husumet yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesinin isabetli olmadığı, davacı vekilinin bu sebeple istinaf talebinde haklı olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına ve dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır